Хисамов Ғәлим Афзал улы

Ғәлим Афзал улы Хисамов 1949 йылдың 25 апрелендә Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районы Кинйәбай ауылында тыуған. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң, ауылда һигеҙ йыллыҡ мәктәптә уҡытыусы булып эшләй.

1968—1969 йылдарҙа Күмертау районының «Путь Ильича» («Ильич юлы») гәзитендә хеҙмәткәр була. 1974 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1974—1980 йылдарҙа «Башҡортостан» гәзитенең үҙ хәбәрсеһе булып эшләй. 1982 йылда Свердловск юғары партия мәктәбен тамамлай.

1982 йылдан алып КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында инструктор, сектор мөдире, бүлек мөдире урынбаҫары вазифаларын башҡара. 1990 йылда «Ағиҙел» журналының баш мөхәррир урынбаҫары. 1991 йылда Мәчетле районының «Наша жизнь» («Беҙҙең тормош») гәзитенең баш мөхәррире.

1992 йылдан Башҡортостан «Китап» нәшриәте директоры. Уның етәкселегендә нәшриәт эшмәкәрлеге киңәйтелде, яңы китаптар сериялары сығарыла башланы.

1994—1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының матбуғат һәм киң мәғлүмәт министры. 1998—1999 йылдарҙа «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире. 1999 йылдан Өфөлә сыҡҡан «Курьер» гәзитенең баш мөхәррире, һуңыраҡ — Рәсәй Федерацияһы Социаль страховкалау фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса төбәк бүлексәһе эштәре идарасыһы. 2004—2007 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариатының баш советнигы (сектор мөдире) булып эшләй^[2].

Ғәлим Хисамов — башҡорт прозаигы һәм журналисы. Уның ижады милли әҙәбиәттә детектив жанрын үҫтереүгә өлөш индергән. Тәүге хикәйәләр китабы балалар өсөн «Айыухан мажаралары» исеме менән 1983 йылда сыға.

Ижадының төп темалары — әхлаҡи-этик проблемалар, үҫеп килгән быуынды тәрбиәләү, милли үҙаңды тергеҙеү. Башҡорт халҡы тарихындағы фажиғәле ваҡиғаларға бағышланған «Тамып та ғына ҡала ҡандары» («Кровавая земля»), «Аҡтамыр» (икеһе лә — 1993) һәм «Тәфтиләү» (1999) романдары уҡыусылар тарафынан ҡабул ителә һәм әҙәби тәнҡитселәрҙең иғтибарын йәлеп итә. «Шерлок Холмс илай» (1989), «Шаһиҙә» (2007) повестары, «Ун туғыҙынсы» (2003), «Ике икс һәм игрек» (2006) романдары детектив жанрында яҙылған. 2009 йылда баҫылған «Аһура Мазда» романында автор башҡорттарҙың дохристиан осоронда боронғо иран халыҡтары менән бәйләнештәрен сағылдыра^[3].

Ғәлим Хисамов шулай уҡ документаль фильмдар (рус.)баш. сценарийҙары авторы: «Башҡортостанда парламентаризм» (2005), «Шәһит Хоҙайбирҙин» (2006), «Башҡортостанда ислам» (2009). Уның башланғысы менән «Башҡортостандың данлы кешеләре» китаптар серияһын сығарыу һәм Ҡоръәнде башҡорт телендә нәшер итеү проекттары тормошҡа ашырыла.

• Айыухан мажаралары: Балалар өсөн хикәйәләр. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1983.
• Һаумы, иртәгә!: Очерктар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1984.
• Көтмәгәндә ут тоҡанды: Повестар һәм хикәйәләр. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1986.
• Шерлок Холмс илай: Повесть. — Өфө, 1989.
• Илһеҙгә көн юҡ: Повестар һәм хикәйәләр. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990.
• Тамып та ғына ҡала ҡандары (Кровавая земля): Роман. — Өфө: Китап, 1993.
• Аҡтамыр: Роман. — Өфө: Китап, 1993.
• Ҡара шишмә: Повестар, хикәйәләр. — Өфө: Китап, 1995.
• Тәфтиләү: Роман. — Өфө: Китап, 1999.
• Ун туғыҙынсы: Роман. — Өфө: Китап, 2003.
• Ике икс һәм игрек: Роман. — Өфө: Китап, 2006.
• Шаһиҙә: Повесть. — Өфө: Китап, 2007.
• Аһура Мазда: Романдар. — Өфө: Китап, 2009.
• Бөркөт ҡаурыйы: Документаль повесть. — Өфө: Китап, 2010.
• Өн һәм һан. — Өфө: Китап, 2014.
• Февраль бураны. — Өфө: Китап, 2019.

• «Башҡортостанда парламентаризм» (2005, реж. Ә. Ә. Нурмөхәмәтов);
• «Шәһит Хоҙайбирҙин» (2006, реж. Ә. Ә. Нурмөхәмәтов);
• «Башҡортостанда ислам» (2009, реж. Ә. Ә. Нурмөхәмәтов).

• Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993);
• Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (2014);
• Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия (2006);
• Зәйнәб Биишева исемендәге премия (2010);
• Башҡортостан Республикаһы Президентының Рәхмәт хаты (2009);
• Халыҡ-ара төрөк академияһы академигы (2014).