Гәрәев Әмир Сәлимгәрәй улы
Гәрәев Әмир Сәлимгәрәй улы (рус. Амир Салимгареевич Гареев; 1928 йылдың 22 феврале, Түбәнге Әрмет — 2008 йылдың 2 ноябре, Өфө) — совет һәм Рәсәй яҙыусыһы, тәржемәсеһе, журналист һәм мөхәррир, 1976 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы[1].
Биографияһы
Әмир Гәрәев 1928 йылдың 18 февралендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ кантонындағы Түбәнге Әрмет ауылында, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районында тыуған[1]. Мәктәпте тамамлағас, колхозда бухгалтер булып эшләгән. 1948–1953 йылдарҙа Тымыҡ океан флотында хеҙмәт иткән[2].
1961 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын ситтән тороп тамамлаған[1]. 1953 йылдан «Совет Башкортостаны» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр, 1958 йылдан бүлек мөдире, 1962 йылдан яуаплы секретарь булып эшләгән. 1971 йылдан Башҡорт китап нәшриәтенең баш мөхәррире булған. 1975 йылдан яуаплы секретарь булып эшләгән, 1978–1988 йылдарҙа «Ағиҙел» журналының баш мөхәррире вазифаһын башҡарған[1].
2008 йылдың 2 ноябрендә Өфөлә вафат булған. Тыуған ауылында ерләнгән[1].
Әҙәби эшмәкәрлеге
Гәрәевтең тәүге китабы — «Беҙ диңгеҙгә китәбеҙ» исемле йыйынтыҡ — 1973 йылда сыҡҡан[1]. Уның хикәйә һәм повестар йыйынтыҡтарының, шул иҫәптән «Аҡсарлаҡтар һыуға төшә» («Чайки опускаются на воду», 1975), «Диңгеҙ елдәре» («Ветры морские», 1980), «Һандуғас сыбығы» («Соловьиный прутик», 1994) китаптарының төп темаһы хәрби моряктар тормошо булған[1]. «Боролмала» («На повороте», 1988) повесында үҙгәртеп ҡороу осорондағы ауыл тормошо һүрәтләнгән[1].
Тәржемәләре
Сыңгыз Айтматовтың «Прощай, Гульсары!» повесын «Хуш, Һарыгөл!» (1984) исеме менән, Әнүәр Бикчәнтәевтең «Весна, похожая на крик» романын «Яҙым минең — яҙмышым» (1984) һәм Ғариф Ахуновтың «Габбас хазрет» романын «Ғәббәс хәҙрәт» (1996) исеме менән башҡорт теленә тәржемә иткән[1].
Гәрәев Рәсәй Библия йәмғиәтенең башҡорт тәржемә төркөмөндә ҡатнашҡан, төркөмдө ойоштороу эшендә һәм хәҙерге башҡорт теленә Библия китаптарының тәүге тәржемәләрен мөхәррирләүҙә ҡатнашҡан[3].
Һайланма баҫмалары
- Гәрәев Ә. С. Мичман улы : хикәйәләр. — Өфө, 1998.
- Гәрәев Ә. С. Диңгеҙ бүреһе йәнә бүтән хикәйәләр. — Өфө, 2003.
- Гәрәев Ә. С. Йылмайыу һис кемдең дә эсен тишмәҫ : һайланма хикәйәләр көлтәһе. — Өфө, 2008.
Наградалары
- «Почёт Билдәһе» ордены (1986)[1].
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Гайнуллин М. Ф.; Юнусова Ф. Б. Гареев Амир Салимгареевич. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
- ↑ Он остался в памяти народной (К 95-летию со дня рождения писателя Амира Гареева). МБУ Кугарчинская централизованная библиотечная система (19 февраль 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
- ↑ Башкирская переводческая группа. Российское библейское общество (13 август 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
Һылтанмалар
- Гареев, Амир Салимгареевич // Башкирская энциклопедия.
- Он остался в памяти народной (К 95-летию со дня рождения писателя Амира Гареева) // МБУ Кугарчинская централизованная библиотечная система. 19 февраля 2023 года.
- Башкирская переводческая группа // Российское библейское общество. 13 августа 2015 года.