X быуат
| I мең йыллыҡ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| — — — — | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Юлиан календары буйынса X (унынсы) быуат — 901 йылдың 1 ғинуарынан 1000 йылдың 31 декабренә тиклемге быуат. Был 1-се мең йыллыҡтың 10-сы быуаты. Был йыл 1024 йыл элек тамамланған.
Төп ваҡиғалар
- 906—620 — Византия императоры Лев VI Философтың дүртенсе никахының легитимлығы тураһында бәхәстәр.
- 907—960 йыл — Ҡытайҙа Биш династия һәм ун батшалыҡ дәүере. Сун империяһы (960—9127).
- 909 Яҡын Көнсығышта халифтарҙың Фатимиҙар династияһының хакимлыҡ итә башлауы.
- 911 йыл — Скандинавиҙар Төньяҡ Францияны төйәк итә. Даттарҙың башлығы Роллон Нормандияны биләй.
- 911 йыл — Германия короле Конрад I Франконский хакимлыҡ итеүе башлана (911 йыл—918 йыл).
- 936—941 — Японияла Дзёхэй һәм Тэнгё йылдарындағы болалар.
- 941—944 — Русь-Византия һуғышы (941—944)
- 955 — Император Оттон I Венгрҙарҙың Үҙәк Европаға баҫып инеүен тар-мар итте (Лех йылғаһы буйындағы алыш).
- 966 — Поляк кенәзе Мешко I христианлыҡ ҡабул итте.
- 970—971 — Русь-Византия һуғышы (970—971).
- 999 — Философ Герберт Орильякский Рим папаһы итеп һайлана.
- Урта Волга буйында баш ҡаласығы Болғар булған Волга буйы Болғары барлыҡҡа килә.
- Болгарияла Богомилдар еретик хәрәкәте барлыҡҡа килә.
- Аджария Грузияның берләшкән дәүләтенә инә.
- Рим ҡасабалары емереклектәре урынында Алжир ҡалаһы нигеҙ һалына.
- Тонга халҡы тәүге дәүләт ҡоролоштарын барлыҡҡа килтерә.
Русь
- Рус дәүләтенең Византияға ҡаршы походтары (907 — Олег; 941-944 — Игорь; 970-971 — Святослав; 988 — Владимир).
- 912—945 — Киев кенәзе Игорь Рюрикович хакимлеге.
- 945—960 — Бөйөк кенәз Ольга хакимлеге. Ольга христиан динен ҡабул итә (955).
- 945—972 — Киев кенәзе Святослав Игоревич (башҡа хаким итеүе яҡынса 961 йылда башлана).
Билдәле шәхестәр
- Әл-Хәрәзми ( яҡынса 780 — яҡынса 850). Математик, астроном, географ һәм тарихсы.
- Әс-Суфи, фарсы астрономы.
- Әбүғәлисина (980—1037) — фарсы философы, ғалим, врач, музыкант. Ул теоретик һәм клиник медицина буйынса «Табиплыҡ фәненең каноны» исемле энциклопедия яҙған, ул бер нисә быуат дауамында төрлө илдәрҙә табиптар өсөн мотлаҡ ҡулланма булып торған.
- Агапит II — Рим папаһы.
- Адалберон Ланский — Лан епискобы, сәйәси эшмәкәр.
- Адальберт Прага — пруссаларҙың беренсе изге вәғәзе, Прага епискобы, католик изгеһе.
- Анастасий III, Рим папаһы.
- Александр, Византия императоры.
- Никифор Фока, Византия полководецы һәм императоры.