Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Йәншишмә (гәзит)

Йәншишмә (рус. Йэншишмэ) — Өфөлә башҡорт телендә балалар һәм үҫмерҙәр өсөн нәшер ителгән республика гәзите[1]. Аҙнаһына бер тапҡыр, йома көндәрендә, А3 форматындағы һигеҙ биттә сыға[2].

Ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы һәм «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Баш мөхәррире — Мирсәйет Ғүмәр улы Юнысов. Редакция Өфөлә 50-летия Октября урамының 13-сө йортонда урынлашҡан[3].

Тарихы

Баҫманың элгәреһе — 1920-се йылдар уртаһында «Йәш юҡсыл» («Юный пролетарий», һуңынан — «Йэшлек») гәзитенә ҡушымта итеп сығарылған «Ҡыҙыл галстук»[4]. 1929 йылдың 12 декабрендә партияның Башҡортостан өлкә комитеты балалар һәм үҫмерҙәр өсөн гәзит булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә. «Йәш төҙөүсе» исемле айырым баҫманың тәүге һаны 1930 йылдың 12 февралендә донъя күрә; уның мөхәррире Хәй Мөхәмәтйәров була[5]. Тәүге осорҙа гәзит латин графикаһында аҙнаһына бер тапҡыр сыға[4].

Һуғыш алдынан һуңғы һаны 1941 йылдың 28 июнендә сыға. Баҫма 1959 йылдың 1 ғинуарында «Башҡортостан пионеры» исеме менән яңынан нәшер ителә башлай; мөхәррир итеп Шәриф Бикҡол тәғәйенләнә[6]. 1959–1991 йылдарҙа гәзит ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының һәм В. И. Ленин исемендәге Бөтә Союз пионер ойошмаһының республика советының матбуғат органы була[7].

1991 йылдан гәзит «Йәншишмә» исемен йөрөтә. 2000 йылда редакция үҙаллы компьютерҙа биттәрҙе әҙерләүгә күсә, 2003 йылдан гәзит төҫлө итеп баҫыла[6]. Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәттәре буйынса, 2012 йылда тиражы 4000 дана тәшкил итә[1].

Гәзит менән Сафуан Әлибай, Нәжиб Асанбаев, Ғабдулла Әхмәтшин, Зәйнәб Биишева, Әнүәр Бикчәнтәев, Хәким Ғиләжев, Мостай Кәрим, Жәлил Кейекбаев, Кәтибә Кинйәбулатова, Ғилемдар Рамазанов, Фәүзиә Рәхимғолова, Рафиҡ Сәлмәнов һәм Миңлеғәле Яҡупов хеҙмәттәшлек итә[5][4].

Редакцияның сығыш мәғлүмәттәрендә гәзиттең 2025 йылдың 19 майында ПИ № ТУ02-01806 номеры менән теркәлеүе күрһәтелгән[3]. Әхмәт-Зәки Вәлиди исемендәге Башҡортостан Республикаһы Милли китапханаһында «Йәш төҙөүсе»нең 1930 йылдың 12 февралендә сыҡҡан тәүге һаны һәм башҡа тәүге сығарылыштары һаҡлана[4].

Йөкмәткеһе һәм рубрикалары

Гәзиттә республика, ил һәм сит ил ваҡиғалары, туған тел, башҡорттарҙың һәм башҡа халыҡтарҙың тарихы, мәҙәниәте тураһында материалдар, шулай уҡ балаларҙың ижади эштәре баҫыла. Башҡорт энциклопедияһында «Илһам», «Тәжрибә», «Минең бәләкәй бизнесым», «Уҡы, уйлан!» һәм «Сәйәсәткә сәйәхәт» рубрикалары күрһәтелгән[1].

Ярыштар

1977 йылдан мәктәп уҡыусылары араһында «Башҡортостан пионеры» гәзите приздарына саңғы ярыштары үткәрелә; баҫманың исеме үҙгәргәндән һуң да был йола һаҡлана[6].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • РСФСР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (1980)[7].
  • ВЛКСМ Үҙәк комитетының Почёт грамотаһы (1990)[7].

Баш мөхәррирҙәре

Исемлектә Башҡорт энциклопедияһында күрһәтелгән мөхәррирҙәрҙең эшләгән йәки эш башлаған йылдары бирелгән[1]:

  • М. Хәй — 1930 йыл;
  • Ғ. Кәримов — 1931 йыл;
  • Н. Хисмәтуллина — 1931 йыл;
  • Н. Мөхәмәтшакиров — 1932 йыл;
  • Ш. Ғөбәйҙуллин — 1932 йыл;
  • Ҡ. Мортазин — 1933 йыл;
  • М. Саҡаева — 1934 йыл;
  • Ғ. В. Ғөзәйеров — 1935 йылдан;
  • С. Моратшина — 1939 йылдан;
  • Ш. Бикҡол — 1959 йыл;
  • Р. Х. Фәтҡуллин — 1959 йылдан;
  • В. Й. Дауытов — 1965 йылдан;
  • М. М. Яҡупов — 1971 йылдан;
  • С. Әлибай — 1978 йылдан;
  • Р. Йәнбәк — 1986 йылдан;
  • Ғ. М. Яруллин — 1992 йылдан;
  • М. Ғ. Юнысов — 1998 йылдан.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 «Йәншишмә», гәзит (башҡ.). Башҡорт энциклопедияһы (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.
  2. ↑ Йэншишма / Йәншишмә. Издательский дом «Республика Башкортостан». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Йәншишмә: официальный сайт и выходные данные (башҡ.). Редакция газеты «Йәншишмә». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Республиканской детско-юношеской газете «Йәншишмә» — 95 лет! Национальная библиотека имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан (12 февраль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 Алик Шакиров. Газете «Йэншишмэ» — 75 лет. Башинформ (11 февраль 2005). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 3 Газета «Йәншишмә» своей основной целью считает духовное воспитание молодого поколения. Молодёжная газета (22 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.
  7. ↑ 1 2 3 Башҡортостан пионеры, газета (1959). Национальная библиотека имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2026.

Һылтанмалар

Категориялар