Кинйәбулатова Кәтибә Кәрим ҡыҙы
Кәтибә Кәрим ҡыҙы Кинйәбулатова (рус. Катиба Каримовна Киньябулатова; 1920 йылдың 15 сентябре, Мәүлит, Арғаяш районы — 2012 йылдың 17 июне, Өфө) — совет һәм Рәсәй балалар шағирәһе, яҙыусы, журналист. 1956 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980), Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика премияһы лауреаты (2011). Почёт ордены кавалеры (1991).
Биографияһы
1920 йылдың 15 сентябрендә Башҡортостан АССР-ы Арғаяш кантоны (хәҙерге Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы) Мәүлит ауылында тыуған[1]. Атаҡлы Ҡолой кантон нәҫеленән.
Үҙҙәрендәге башланғыс һәм Мөхәммәтҡолой ете йыллыҡ мәктәптәрендә белем алған.
1935 йылда Өфө педагогия рабфагында, 1939—1940 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡыған.
1941—1953 йылдарҙа Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Мөхәммәтҡолой урта мәктәбендә тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы, һуңынан уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире булып эшләгән.
1953 йылда Өфөгә килеп, «Әҙәби Башҡортостан» (артабан («Ағиҙел»)) журналы редакцияһында әҙәби хеҙмәткәр булып урынлашҡан.
1962 йылда СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәби курстарҙһы тамамлаған.
1967 йылда яңы ойошторолған «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире итеп тәғәйенләнә, был вазифала 1975 йылғаса эшләгән.
2012 йылдың 17 июнендә Өфөлә вафат булған, тыуған яғында ерләнгән[1].
Ижады
Рабфакта уҡыған йылдарында әҙәби ижад менән шөғөлләнә башлай. 1939—1940 йылдарҙа беренсе шиғырҙары матбуғатта баҫыла. 1954 йылда балалар өсөн яҙылған «Тәүге сәскәләр» исемле беренсе китабы нәшер ителә.
Ижадының башланғыс осоронда күберәк балалар яҙыусыһы булараҡ танылыу таба. Артабан уның ижади мөмкинлектәре киңәйә һәм ул төрлө жанрҙарҙа ла ижад итә башлай. Уның әҫәрҙәре рус уҡыусыларына ла таныш һәм бик күп башҡа халыҡтар теленә тәржемә ителгән.
Ҡайһы бер китаптары
- Тәүге сәскәләр. Балалар өсөн шиғырҙар. Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1954. — 32 бит.
- Алтын тояҡ аҡ кәзә. Кескәй йәштәге балалар өсөн. Өфө, 1955, 36 бит.
- Йәшел япраҡтар. Шиғырҙар. Өфө, 1958, 96 бит.
- Әнисә. Балалар өсөн шиғырҙар. Өфө, 1960, 46 бит.
- Һүнмәҫ мөхәббәт. Поэма һәм шиғырҙар. Өфө, 1962, 72 бит.
- Атай тауышы. Повесть. Өфө, 1964, 102 бит.
- Минуттар. Шиғырҙар. Өфө, 1965, 86 бит.
- Травинка. Стихи. М., «Советский писатель», 1965, 80 стр.
- Бөркөт. Балалар өсөн шиғырҙар. Өфө, 1966, 24 бит.
- Һайланма әҫәрҙәр. Шиғырҙар, балладалар, поэмалар. Өфө, 1970, 304 бит.
- Голос отца. Повесть. Уфа, 1967,120 стр.
- Мин йырлайым. Шиғырҙар. Өфө, 1968, 160 бит.
- Йондоҙҙар бейей. Шиғырҙар. Өфө, 1969, 32 бит.
- Айгүзәлдең алтын асҡысы. Шиғырҙар. Өфө, 1970, 80 бит.
- Внучка партизана. Повести. М., «Детская литература», 1974, 144 стр.
- Лирика. Өфө, 1977, 80 бит.
- Атай тауышы. Повесть. Өфө, 1964, 136 бит.
- Әсә һулышы. Шиғырҙар, поэмалар, балладалар. Өфө, 1980, 240 бит.
- Барыһы ла тыуған еремдә. Шиғырҙар. Өфө, 1982, 96 бит.
- Внучка партизана. Повести. Челябинск, 1982, 157 стр.
- Дыхание матери. Стихи, поэмы. Уфа, 1985, 128 стр.
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары
- Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980);
- Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика премияһы лауреаты (2011);
- Силәбе өлкәһе Арғаяш районының почётлы гражданы (1990);
- «Почёт» ордены (1991).
Хәтер
- 2021 йылда Силәбе өлкәһенең Сосновка районы Сиреүсе урта белем биреү мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтен өйрәнеү буйынса асылған класҡа Кәтибә Кинйәбулатова исеме бирелә[2].
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 Ғ. Б. Хөсәйенов, Я. М. Шәмсетдинов. Кинйәбулатова Кәтибә Кәрим ҡыҙы (башҡ.). «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 декабрь 2025.
- ↑ В школе Челябинской области открылся класс имени башкирской поэтессы. ИА «Башинформ» (8 февраль 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 декабрь 2025.
Сығанаҡтар
- Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 декабрь 2025)
- Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит. (Тикшерелеү көнө: 4 декабрь 2025)
- Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 декабрь 2025)
- Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 декабрь 2025)
Һылтанмалар
- «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы. Кинйәбулатова Кәтибә Кәрим ҡыҙы (Тикшерелеү көнө: 4 декабрь 2025)