Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Кинйәбулатова Кәтибә Кәрим ҡыҙы

БР ФА экспертизаһы

Logo-ran-bashkiriya.png

Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы тарафынан экспертиза үткәрелде

Тулыраҡ
Aprove.svg

БР ФА экспертизаһы

Arrow-Right.png
Logo-ran-bashkiriya.png
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы тарафынан экспертиза үткәрелде
Тулыраҡ
РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Кинйәбулатова фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Кәтибә Кәрим ҡыҙы Кинйәбулатова (рус. Катиба Каримовна Киньябулатова; 1920 йылдың 15 сентябре, Мәүлит, Арғаяш районы — 2012 йылдың 17 июне, Өфө) — башҡорт шағирәһе, прозаик, журналист һәм тәржемәсе. 1968–1975 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире. 1956 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980), Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2011)[1].

Биографияһы

1920 йылдың 15 сентябрендә Арғаяш кантонының Мәүлет ауылында тыуған. Хәҙер был ауыл Силәбе өлкәһенең Арғаяш районына ҡарай. Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң Өфөлә рабфакта уҡыған. 1939 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтына уҡырға ингән, әммә уны тамамламаған[2].

1938 йылда атаһы Кәрим Кинйәбулатов ҡулға алына һәм атып үлтерелә. Һуғыш йылдарында һәм унан һуң Кәтибә Кинйәбулатова Силәбе өлкәһендәге мәктәптә уҡыта, кесе туғандарын тәрбиәләүҙә ҡатнаша[2][3].

1953 йылдан Өфөлә «Әҙәби Башҡортостан» (һуңыраҡ «Ағиҙел») журналы редакцияһында эшләй. Артабан Мәскәүҙәге Юғары әҙәби курстарҙа уҡый; «Культурный мир Башкортостана» порталы мәғлүмәтенә ҡарағанда, уларҙы 1963 йылда тамамлай[2].

Кинйәбулатова «Башҡортостан ҡыҙы» журналын ойоштороуҙа ҡатнаша һәм уның тәүге баш мөхәррире була. Журнал 1968 йылдың ғинуарында сыға башлай; ул редакцияны 1975 йылға тиклем етәкләй[4].

2012 йылдың 17 июнендә Өфөлә вафат була. Арғаяш районының Бикҡол ауылында ерләнә[5].

Ижады

Кинйәбулатованың тәүге шиғырҙары Бөйөк Ватан һуғышына тиклем үк матбуғатта баҫыла. Балалар өсөн яҙылған «Тәүге сәскәләр» исемле беренсе китабы 1954 йылда донъя күрә. Унан һуң «Алтын тояҡ — аҡ кәзә» (1955) һәм башҡа балалар китаптары сыға[2].

Ул лирик шиғырҙар, поэмалар һәм проза әҫәрҙәре яҙа. «Атай тауышы» (1964) повесы һәм «Партизан ейәнсәре» (1974) китабы Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғаларына арналған. «Һүҙ тереләргә» (1971) повесында һуғышта һәләк булған башҡорт ҡыҙының яҙмышы һүрәтләнә[6].

Кинйәбулатова А. С. Пушкин, Адам Мицкевич һәм Агния Барто әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә итә[7].

Һайланма китаптары

  • Тәүге сәскәләр. — Өфө, 1954.
  • Алтын тояҡ — аҡ кәзә. — Өфө, 1955.
  • Йәшел япраҡтар. — Өфө, 1958.
  • Әнисә. — Өфө, 1960.
  • Һүнмәҫ мөхәббәт. — Өфө, 1962.
  • Атай тауышы. — Өфө, 1964.
  • Минуттар. — Өфө, 1965.
  • Бөркөт. — Өфө, 1966.
  • Мин йырлайым. — Өфө, 1968.
  • Айгүзәлдең алтын асҡысы. — Өфө, 1970.
  • Һүҙ тереләргә. — Өфө, 1971.
  • Әсә һулышы. — Өфө, 1980.
  • Бөтәһе лә тыуған еремдә. — Өфө, 1982.
  • Ветераны. — Өфө, 2010.

Китаптарҙың сығыу йылдары «Уфа литературная» һәм Силәбе өлкәһенең әҙәби картаһы библиографик материалдары буйынса бирелде[8][5].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980)[6].
  • Силәбе өлкәһе Арғаяш районының почётлы гражданы (1990)[5].
  • «Почёт Билдәһе» ордены (1991)[6].
  • «Ҡолонсаҡ» һәм «Турғайҙар рәхмәте» китаптары өсөн Башҡортостан Республикаһының балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2011)[1].

Хәтер

2017 йылда Арғаяш районында Кәтибә Кинйәбулатова исемендәге әҙәби премия булдырыла[9].

2021 йылдың февралендә Силәбе өлкәһенең Сосновка районы Сиреүсе мәктәбендә уның исемендәге башҡорт теле һәм әҙәбиәте класы асыла[7].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Госпремия Башкортостана имени Хадии Давлетшиной присуждена Катибе Киньябулатовой. Башинформ (10 март 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Кинйәбулатова Кәтибә (башҡ.). Культурный мир Башкортостана. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  3. ↑ «Мне бы превратиться в соловья...» Республика Башкортостан (26 июнь 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  4. ↑ Башкортостан кызы — Башҡортостан ҡыҙы, журнал. Национальная библиотека имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 Поздеева Ю. В. Киньябулатова Катиба Каримовна. Литературная карта Челябинской области (19 ноябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 3 Киньябулатова Катиба. Культурный мир Башкортостана. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  7. ↑ 1 2 В школе Челябинской области открылся класс имени башкирской поэтессы. Башинформ (8 февраль 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  8. ↑ Киньябулатова Катиба Каримовна. Уфа литературная. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
  9. ↑ Премия имени Катибы Киньябулатовой (2017). Национальная библиотека имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.

Һылтанмалар

Категориялар