«Күмертау» йылдам үҫеш биләмәһе

2016 йылда Күмертау монойүнәлешле муниципаль берәмектәр (моноҡалалар) исемлегенә индерелә^[2][3], был һуңынан ҡалаға йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе статусын рәсмиләштереү хоҡуғын бирә^[4].

Биләмә, РФ Хөкүмәтенең 2016 йылдың 29 декабрендәге «Күмертау» йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһен булдырыу тураһында"ғы 1550-се ҡарарына ярашлы, ҡалаға ҡаланы барлыҡҡа килтереүсе предприятиелар (Күмертау авиация етештереү предприятиеһы) эшмәкәрлегенә бәйле булмаған инвестициялар йәлеп итеү маҡсатында булдырыла^[5][6]. Шулай итеп, Күмертау Башҡортостанда йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе статусын алған беренсе ҡала була.

«Күмертау» ТОСЭР-ының потенциаль резиденттарына талаптар дәғүә итеүсе компанияларҙың бары тик ҡала биләмәһендә генә эшмәкәрлек алып барырға, беренсе йыл дауамында инвестицияларҙың минималь күләмен 2,5 миллион һумдан (НДС-ты иҫәпкә алмайынса) кәм итмәҫкә, тәүге йылда кәм тигәндә 10 яңы эш урыны булдырырға, сит илдәрҙән эшсе көстәрҙе йәлеп итеүҙе 25 проценттан да арттырмаҫҡа, ябылыу, бөлгөнлөк йәки үҙгәртеп ҡороу процесында булмаҫҡа һәм ТОР эшмәкәрлегенең йүнәлеш төрҙәренә тап килергә тейешлеген күҙ уңында тота. Резиденттар өсөн льготалы һалым режимы ҡаралған: табышҡа федераль бюджетҡа күсерелә торған һалым һалынмай, төбәк бюджетына түләнгән аҡса тәүге килем алғандан алып тәүге биш йыл эсендә — 5 проценттан, һуңынан 10 проценттан артмай. Ергә һәм мөлкәткә һалымдар һалынмай, страховка иғәнәләре 7,6 процентҡа тиклем кәмей^[1].

2017 йылдың 20 апрелендә Рәсәйҙең Иҡтисади үҫеш министрлығы «Күмертау» йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһенең беренсе резиденты — «Элеватор» компанияһының май экстракцияһы заводы төҙөлөшөнөң инвестиция проекты менән теркәлеүе тураһында хәбәр итте (күҙалланған инвестицияларҙың дөйөм күләме — яҡынса алты миллиард һум, яңы эш урындары — 500-ҙән ашыу)^[7].

Тиҙҙән «Юғары технологиялы нефть промыслаһы ҡорамалдары етештереүҙе булдырыу» инвестиция проекты менән «Ойлтиммаш» компанияһы (инвестициялар күләме — 239 миллион һум, яңы эш урындары — 900) ТОСЭР-ҙың икенсе резиденты була^[8]. Биләмәнең өсөнсө резиденты — «Башинком 1» компанияһы (минераль ашламалар етештереүҙе ойоштороу буйынса проект)^[9].

2018 йылдың октябрендә «Элеватор» компанияһының май экстракцияһы заводы тулы проект ҡеүәтенә (инвестициялар күләме һәм яңы эш урындары һаны буйынса планлаштырылған күрһәткестәрҙе үтәп) сығыуы тураһында иғлан ителә^[10].

«Күмертау» ТОСЭР-ы Моноҡалаларҙы үҫтереү фондының йыллыҡ рейтингында 2019 йылда Рәсәйҙең иң яҡшы 10 моноҡалаһы исемлегенә инде. Биләмә ойошторолғандан алып 2,4 миллиард һум инвестиция йәлеп ителгән, 1346 эш урыны булдырылған^[11].