Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Абыҙбаев Измаил Ибраһим улы

Измаил Ибраһим улы Абыҙбаев (рус. Измаил Ибрагимович Абызбаев; 1929 йылдың 11 ғинуары, Өфө — 1997 йылдың 4 сентябре, Өфө) — совет һәм рәсәй ғалимы, тау инженеры, техник фәндәр докторы (1988), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1977)[1].

Биографияһы

И. И. Абыҙбаев 1929 йылдың 11 ғинуарында Өфө ҡалаһында күренекле башҡорт дәүләт эшмәкәре Ибраһим Хафиз улы Абыҙбаевтың ғаиләһендә тыуған.

1951 йылда И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть институтын нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү буйынса тау инженеры һөнәре буйынса тамамлай[2].

1952—1956 йылдарҙа Башҡорт АССР-ында туранан-тура Башнефть производство берекмәһенең нефть промыслаларында эшләй.

1956 йылдан Өфө ҡалаһындағы Башҡортостан нефть ғилми-тикшеренеү һәм проект институтында (БашНИПИнефть) ғилми-тикшеренеү эшендә[3].

БашНИПИнефть институтында Измаил Ибраһим улы Абыҙбаев бер нисә тиҫтә йыл эшләй: 1975—1985 йылдарҙа институт директорының фән буйынса урынбаҫары вазифаһын биләй, ә 1986 йылдан баш ғилми хеҙмәткәр булып эшләй[1][4].

1988 йылда техник фәндәр докторы ғилми дәрәжәһенә диссертацияһын уңышлы яҡлай.

1997 йылдың 4 сентябрендә Өфөлә вафат була[1].

Ижады

Измаил Ибраһим улы Абыҙбаевтың фәнни-производство һәм инженерлыҡ эшмәкәрлеге нефть ятҡылыҡтарын гидродинамик анализлау һәм геологик-статистик моделләштереү буйынса үҙ заманы өсөн яңы ысулдар булдырыуҙы үҙ эсенә ала[1].

Ул ҡатламдарҙың юғары кимәлдә һыуланыуы шарттарында гидрогеологик төҙөлөштөң үҙенсәлектәрен һәм ҡатлам шыйыҡсаларының физик-химик үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, палеозой ултырмаларын эшкәртеүҙе комплекслы анализлау системаһын эшләй[5].

Уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге

БашНИПИнефть институтында фәнни-производство эшмәкәрлеге сиктәрендә Измаил Ибраһим улы Абыҙбаев Башҡорт АССР-ының нефть тармағында йәш белгестәр әҙерләү һәм уларға фәнни консультациялар биреү буйынса системалы эш алып бара[4].

Уның туранан-тура ғилми етәкселегендә институт инженерҙары һәм аспиранттары сығарылыуы ауыр булған нефть запастары булған ятҡылыҡтарҙы эшкәртеүҙе проектлау һәм геологик-промысла анализының ғәмәли алымдарын үҙләштерә[1].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Измаил Ибраһим улы Абыҙбаев Башҡорт АССР-ы һәм Совет Социалистик Республикалар Союзы нефть сәнәғәтенең тармаҡ эксперт комиссиялары һәм фәнни-техник советтары эшендә әүҙем ҡатнаша[1].

Эксперт һәм проект төркөмдәре етәксеһе булараҡ, СССР-ҙың сит илдәр менән тышҡы иҡтисади һәм фәнни-техник хеҙмәттәшлегендә туранан-тура ҡатнаша, Алжир һәм Иран ятҡылыҡтарын эшкәртеү проекттарына етәкселек итә[4].

Ғилми хеҙмәттәре

Измаил Ибраһим улы Абыҙбаев 150-нән ашыу баҫылып сыҡҡан ғилми хеҙмәттең, шул иҫәптән тармаҡ методик ҡулланмаларының, төп профилле баҫмаларҙағы мәҡәләләрҙең һәм 5 монографияның авторы булып тора[2][3].

Төп баҫмалары

  • Абызбаев И. И., Леви Б. И. Повышение эффективности разработки водонефтяных зон месторождений Башкирии. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1978. — 72 с.
  • Абызбаев И. И., Сергеев В. Б. Состояние разработки Арланского нефтяного месторождения // Геология нефти и газа. — 1983. — № 3.
  • Абызбаев И. И., Сыртланов А. Ш., Викторов П. Ф., Лозин Е. В. Разработка залежей с трудноизвлекаемыми запасами нефти Башкортостана. — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 1994. — 180 с. — ISBN 5-295-01438-3.

Әҙәби ижады

Матур әҙәбиәт өлкәһендә ижади мираҫ ҡалдырмаған; тикшеренеүсенең әҙәби эшмәкәрлеге тулыһынса нефть һәм газ эше өлкәһендә махсуслаштырылған фәнни-техник һәм фәнни-популяр әҙәбиәт ижад итеүгә йүнәлтелгән булған[1].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • «Почёт Билдәһе» ордены (1976)[1].
  • «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре» маҡтаулы исеме (1977)[1].
  • «СССР нефть сәнәғәте отличнигы» күкрәк билдәһе (1971)[4].
  • СССР-ҙың дәүләт һәм ведомство миҙалдары[2].

Ғаиләһе

  • Атаһы — Абыҙбаев Ибраһим Хафиз улы (1901–1937), күренекле совет башҡорт дәүләт һәм партия эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары[1].
  • Улы — Ибраһим Измаил улы Абыҙбаев, рәсәй ғалимы, техник фәндәр докторы, ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу ысулдары өлкәһендә белгес[6].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Башкирская энциклопедия. Абызбаев Измаил Ибрагимович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Абызбаев Измаил Ибрагимович. Деловой журнал Neftegaz.RU. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Абызбаев Измаил Ибрагимович – биография. Viperson.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Знаменитые уроженцы Уфы. Вечерняя Уфа (19 май 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  5. ↑ Обоснование режимов работы скважин. Журнал «Нефтяное хозяйство». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  6. ↑ Абызбаев Ибрагим Измаилович. Институт стратегических исследований Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Башкирская энциклопедия: в 7 томах / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005. — Т. 1: А — Б. — С. 36. — 656 с. — ISBN 5-88185-053-X.

Һылтанмалар

Категориялар