Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Абыҙбаев Ибраһим Хафиз улы

Ибраһим Хафиз улы Абыҙбаев (рус. Ибрагим Хафизович Абызбаев; 1901 йылдың 10 октябре, Сермән, Ырымбур губернаһы, Ырымбур губернаһы — 1937 йылдың 8 декабре, Өфө) — совет партия-дәүләт эшмәкәре, 1937 йылда Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары.

Биографияһы

1901 йылдың 10 октябрендә Ырымбур губернаһының Үрге Урал өйәҙе Сермән ауылында, хәҙерге Башҡортостандың Белорет районында тыуған. Урындағы ике класлы урыҫ-башҡорт училищеһын тамамлаған. 1917–1918 йылдарҙа Сермән улусы хакимиәте секретары ярҙамсыһы булып эшләгән[1].

1919–1920 йылдарҙа Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт иткән, Граждандар һуғышында ҡатнашҡан. 1920 йылда партия ағзаһына кандидат булған, 1921 йылда РКП(б)-ға ингән[2].

1925 йылда Мәскәүҙә Көнсығыш хеҙмәтсәндәренең коммунистик университетын тамамлаған. Ҡазанда хәрби-сәйәси училищела уҡытҡан. Артабан партияның Тамъян-Ҡатай һәм Йылайыр кантон комитеттарында эшләгән, Өфөлә етем балалар өсөн асылған В. И. Ленин исемендәге Республика башҡорт мәктәбенә етәкселек иткән[1].

1930 йылдан партияның Арғаяш кантон комитетының яуаплы секретары булған. 1931–1935 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты бүлектәренә етәкселек иткән. 1935–1937 йылдарҙа Ҡыҙыл профессура тарих-партия институтында уҡыған. 1937 йылдың июнендә Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары итеп тәғәйенләнгән[1].

Репрессия һәм аҡланыу

1937 йылдың көҙөндә вазифаһынан бушатылған һәм партиянан сығарылған. Октябрҙә ҡулға алынған, 1937 йылдың 21 ноябрендә Башҡорт АССР-ы НКВД-һының тройкаһы тарафынан атырға хөкөм ителгән. 1937 йылдың 8 декабрендә Өфөлә атып үлтерелгән. «Башинформ» баҫмаһындағы мәғлүмәт буйынса, Сергиев зыяратында исемһеҙ ҡәберҙә ерләнгән[3].

1956 йылдың 16 июлендә Башҡорт АССР-ы Юғары суды Президиумы енәйәт составы булмау сәбәпле енәйәт эшен туҡтатҡан. 1956 йылдың 12 сентябрендә Абыҙбаев үлгәндән һуң партияла тергеҙелгән[2].

Ғаиләһе

Ғаиләлә дүрт ул булған: Артур, Байрас, Измаил һәм Эрнест. Артур менән Эрнест вафат булған. Измаил менән Байрас Мәскәү нефть һәм газ институтын тамамлаған, һуңынан ғалим булып киткән[3].

Хәтер

Сермән ауылында Абыҙбаев исеме менән урам аталған. Урындағы мәктәп музейында уға арналған мөйөш бар[3].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Ш. М. Абызбаева. Абызбаев Ибрагим Хафизович. Башкирская энциклопедия (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 Жизнь и трагедия Ибрагима Абызбаева. Ватандаш (31 март 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Владимир Романов. Видные государственные деятели Башкирии: Ибрагим Абызбаев (К 115-летию со дня рождения). Башинформ (10 октябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026. Архивировано 5 декабрь 2019 года.

Әҙәбиәт

  • Яйыҡбаев К. Я. Мәғрифәтсе мөғәллимдар, күренекле уҡытыусылар һәм мәғариф эшмәкәрҙәре.

Һылтанмалар

Категориялар