Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Азаматов Марат Мостафа улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Азаматов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Марат Мостафа улы Азаматов (рус. Марат Мустафеевич Азаматов; 1941 йылдың 16 ноябре, Саҡмағош ауылы, Башҡорт АССР-ы — 2002 йылдың 4 апреле, Өфө) — совет һәм Рәсәй хоккейсыһы, ҡапҡасы, хоккей тренеры, «Салауат Юлаев» хоккей клубының олимпия резервы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенә нигеҙ һалыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1978) (шайба менән хоккей буйынса), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1978)[1][2].

Биографияһы

1941 йылдың 16 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Саҡмағош районы Саҡмағош ауылында Мустафа Абдулла улы Азаматов ғаиләһендә тыуған. Атаһы — күренекле партия һәм дәүләт эшмәкәре, һуңынан Башҡорт АССР-ы Юғары Советы рәйесе[3][1]. Атаһы, Мустафа Абдулла улы Азаматов, «Салауат Юлаев» хоккей клубына нигеҙ һалыусыларҙың береһе булған һәм республикала хоккей үҫешенә әүҙем булышлыҡ иткән[3].

Өфө ҡалаһының 12-се мәктәбендә уҡыған, шунда хоккей менән шөғөлләнә башлаған. «Салауат Юлаев»ҡа күскәнгә тиклем Өфөнөң «Локомотив» командаһында уйнаған[4]. 1960-сы йылдарҙа Өфөнөң «Салауат Юлаев» командаһы өсөн ҡапҡасы булып сығыш яһаған, клуб формалашыу осоронда команда ҡапҡаһын һаҡлаған[4][5].

П.Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын тамамлаған (1972).

2002 йылдың 4 апрелендә Өфөлә ғүмеренең 61-се йылында вафат булған[1][6]. Өфө ҡалаһының Көньяҡ зыяратында ерләнгән[7][8].

Педагогик эшмәкәрлеге

1969 йылдың 26 октябрендә Марат Азаматов «Салауат Юлаев» хоккей клубы ҡарамағындағы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбен етәкләгән, уның беренсе етәксеһе һәм нигеҙ һалыусыһы булған[9][10]. 1973 йылда мәктәп махсуслаштырылған балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенә (МБҮСМ) әүерелгән, ә 1983 йылдан олимпия резервы мәктәбе статусын алған[9].

Уның етәкселеге аҫтында мәктәп бөтә Советтар Союзы биләмәһендә билдәле булған[4]. 1973 йылда Азаматовтың тәрбиәләнеүселәре 1956–1957 йылғы үҫмерҙәр араһында СССР беренселеген еңгән, был мәктәптең тәүге ҙур уңыштарының береһе булған[10][11]. 1974 йылда «Салауат Юлаев» юниорҙары СССР беренселегендә көмөш миҙалдар яулаған[11].

Мәктәптең иң билдәле сығарылыш уҡыусылары араһында — хоккейсылар Игорь Кравчук, Александр Семак, Сергей Девәтәриков, Ирек Ғимаев, Геннадий Заикин, Александр Логинов, Михаил Анферов, уларҙың күбеһе спорт мастерҙары булып, совет һәм Рәсәй хоккейының юғары лигаларында сығыш яһаған[4][12][13].

Ижады

1979–1983 һәм 1990–1991 йылдарҙа М. М. Азаматов «Салауат Юлаев» командаһының баш тренеры булып эшләгән[14]. 1979–1983 йылдар осоронда ул клубты совет хоккейының элитаһына ҡайтарған[4]. Ул беренсе урындағы тренер булып, эшенең тәүге йылында уҡ Өфө командаһын юғары лигаға сығара алған[11].

СССР-ҙың юниорҙар йыйылма командаһын әҙерләгән, ул уның етәкселеге аҫтында 1984 йылда Европа чемпионы булған[15]. Азаматовтың тәрбиәләнеүселәре араһында — СССР һәм Рәсәйҙең 35-тән ашыу спорт мастеры[15].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

М. М. Азаматов Башҡорт АССР-ында һәм Рәсәй Федерацияһында хоккей хәрәкәтен үҫтереүҙә әүҙем ҡатнашҡан[16]. Уның балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбен булдырыу һәм үҫтереү буйынса тырышлығы Рәсәй хоккейының киләсәк йондоҙҙарын әҙерләү өсөн нигеҙ һалған[16].

1978 йылда шайбалы хоккей буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булған, Башҡортостан остаздары араһынан РСФСР-ҙың беренсе атҡаҙанған тренеры булған[1][17][13]. Шул уҡ йылда уға Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре исеме бирелгән[1][2].

1996 йылда «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының II дәрәжә миҙалы менән бүләкләнгән[2][1].

Наградалары

  • «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының II дәрәжә миҙалы (1996 йылдың 20 декабре);
  • «РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры» маҡтаулы исеме (шайба менән хоккей буйынса, 1978);
  • «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре» маҡтаулы исеме (1978)[1][2].

Хәтер

М. М. Азаматов хөрмәтенә Өфөлә Аврора урамы, 25/3, Йәшел Сауҡалыҡ микрорайоны, Киров районы адресы буйынса мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[18].

М. М. Азаматовтың уйын номеры «Салауат Юлаев» хоккей клубында уның артында нығытылған, уның формаһы клубтың өй аренаһы боҙө өҫтөнә күтәрелгән[4].

2021 йылдың 16 ноябрендә «Салауат Юлаев» хоккей клубы М. М. Азаматовтың тыуыуына 80 йыл тулыуын билдәләп, рәсми сайтында иҫтәлекле материал баҫтырған[16].

Ғаиләһе

Атаһы — Мустафа Абдулла улы Азаматов, партия һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы рәйесе[1]. Мостафа Абдулла улы Азаматов «Салауат Юлаев» хоккей клубына нигеҙ һалыусыларҙың береһе булған һәм республикала хоккей үҫешенә булышлыҡ иткән[3].

Ҡустыһы — Дамир Мустафа улы Азаматов, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре[19].

Ҡыҙҙары — Юлия һәм Мария[5]. Кесе ҡыҙы Мария 2022 йылда биргән интервьюһында атаһының тормошо һәм эшмәкәрлеге, уның футболға булған ҡыҙыҡһыныуы һәм математик мәсьәләләр сисеүгә һөйөүе тураһында һөйләгән[5].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Азаматов Марат Мустафеевич. Башкирская энциклопедия. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Азаматов Марат Мустафеевич. Спорт-страна.ру. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 С юбилеем, «Салават Юлаев»! Реальное время (14 февраль 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 Легенда № 1: тот, кто стал навеки первым номером «Салавата Юлаева». Smartik.ru (23 июль 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 Обожал футбол, решал задачи по математике. Дочь звездного хоккеиста об отце. АиФ-Уфа (21 октябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  6. ↑ Азаматов Марат Мустафеевич. Pomnim.me. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  7. ↑ Где покоится хоккеист, который стал навеки первым номером «Салавата Юлаева». UFA1.RU (13 июль 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  8. ↑ Известные люди. Pomnimrb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  9. ↑ 1 2 О школе. ХК «Салават Юлаев». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  10. ↑ 1 2 История спортивной школы. ХК «Салават Юлаев». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  11. ↑ 1 2 3 12 главных тренеров «Салавата Юлаева», которые прославили уфимский клуб. Комсомольская правда — Уфа (23 август 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  12. ↑ Сергей Девятёриков (21.02.56 — 25.09.21). ХК «Салават Юлаев» Москва (16 февраль 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  13. ↑ 1 2 Геннадий Заикин: «Перед дерби со СК им. Урицкого «Салавату» выделяли Ан-24, чтобы не тряслись в поезде». Бизнес-газета (22 апрель 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  14. ↑ Главные тренеры хоккейного клуба «Салават Юлаев». Narod.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  15. ↑ 1 2 Лучшие хоккеисты за всю историю «Салавата Юлаева». UFA1.RU (11 ғинуар 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  16. ↑ 1 2 3 Сегодня ровно 80 лет со дня рождения Марата Азаматова. ХК «Салават Юлаев» (16 ноябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  17. ↑ Марат Азаматов. Кугарчинская межпоселенческая библиотека (9 ноябрь 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  18. ↑ Мемориальная доска М.М. Азаматову, Уфа. 2GIS. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  19. ↑ Азаматов Дамир Мустафеевич. Башкирский государственный медицинский университет. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.

Әҙәбиәт

Башкирская энциклопедия. Том 1. А–Б. Уфа: Научно-издательский комплекс «Башкирская энциклопедия», 2005. — 624 с. — ISBN 5-88185-053-X.

Һылтанмалар

Категориялар