Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Батыршин Рәсиф Зарифйән улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Батыршин фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Расиф Зариф улы Батыршин (удм. Расиф Зарифьянович Батыршин; 1951 йылдың 26 марты, Максимов ауылы, Башҡорт АССР-ы) — совет һәм Рәсәй рәссамы-һынлы сәнғәт оҫтаһы, педагог. Удмурт дәүләт университеты Сәнғәт һәм дизайн институтының һынлы сәнғәт кафедраһы профессоры. 1991 йылдан алып Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы[1]. Удмурт Республикаһының халыҡ рәссамы, Удмурт Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2011 йыл)[1]. Трокай Борисов исемендәге Милли премия лауреаты[2].

Биографияһы

1951 йылдың 26 мартында Башҡорт АССР-ының (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы) Яңауыл районы Максимово ауылында тыуған[1]. Ике йәшендә ғаиләһе менән Удмурт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһының Ижевск ҡалаһына күсенә[3].

1967 йылда Удмурт дәүләт педагогия институтының художество-графика факультетына уҡырға инә, уны 1973 йылда педагог Н. Я. Попов етәкселегендә тамамлай[1]. Рәссамдың диплом эше булып «Балыҡсы портреты» картинаһы тора[3]. Студент йылдарында «Ижсталь» металлургия заводында биҙәүсе рәссам булып эшләй[3].

Институтты тамамлағандан һуң Чита өлкәһендә Совет Армияһы сафтарында хәрби хеҙмәт үтә, бында күрһәтмә агитация материалдарын биҙәү менән шөғөлләнә һәм армия матбуғатында графика әҫәрҙәрен баҫтыра[3]. Демобилизациянан һуң Ижевск балалар сәнғәт мәктәбендә уҡыта, шулай уҡ «Удмуртия» дәүләт китап нәшриәте менән хеҙмәттәшлек итә, удмурт яҙыусыларының әҙәби әҫәрҙәрен биҙәй[3].

1984 йылдан алып бер нисә тапҡыр Тверь өлкәһенә СССР Рәссамдар союзының И. Е. Репин исемендәге Академик дачаһына ижади эшкә бара[3]. 1991 йылда Рәсәй Рәссамдар союзына ҡабул ителә[1].

Ижады

Рәссамдың ижади мираҫында төп урынды станоклы һынлы сәнғәт, Урал һәм Кама буйы тәбиғәте пейзаждары, жанрлы ауыл күренештәре, натюрморттар һәм портреттар биләй[1]. Ижад ысулы академик реализм традицияларына һәм пленэр сәнғәтенең колористик эҙләнеүҙәренә таяна[3].

1975 йылдан алып Бөтә Рәсәй, зона («Оло Волга») һәм республика художество күргәҙмәләренең даими ҡатнашыусыһы[1].

Рәссамдың билдәле әҫәрҙәре[1]:

  • «Йылға буйында» (1988);
  • «Август. Ауылда кис» (1989);
  • «Тыныслыҡ. Йорт менән пейзаж» (1990);
  • «Ауыл ситендә» (1992);
  • «Ҡышҡы ихата» (2006);
  • «Кис» (2007);
  • «Кама. Йылғала ҡояш» (2009).

Эштәре Ижевскиҙағы Удмурт республика һынлы сәнғәт музейының, Кузебай Герд исемендәге Удмурт Республикаһының Милли музейының коллекцияларында, шулай уҡ Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси коллекцияларҙа һаҡлана[1].

Удмурт авторҙарының китаптарын, шул иҫәптән Никвлада Самсоновтың «Чингыли гуръёс» («Ҡыңғырау көйҙәре», 1976 йыл) повестар йыйынтығын һәм Михаил Ивановтың «Улон вирсэръёс» («Тормош ҡан тамырҙары») китабын иллюстрациялаусы һәм рәссам-биҙәүсе булып сығыш яһай[3].

Педагогик эшмәкәрлеге

2007 йылдан алып Удмурт дәүләт университетының Сәнғәт һәм дизайн институтында педагогик эшмәкәрлек алып бара[3]. Һынлы сәнғәт һәм художество моделләштереү кафедраһы профессоры вазифаһын биләй (элек — һынлы сәнғәт кафедраһы доценты), академик живопись, композиция уҡыта, студенттарҙың диплом эштәренә етәкселек итә[1][3].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

2003 йылда Удмурт Республикаһы Рәссамдар союзына етәкселек итә[3]. «Ижкар» ижади берекмәһенең төбәк-ара художество симпозиумдарын, пленэрҙарын һәм күргәҙмә проекттарын ойоштороуҙа ҡатнаша[3].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Удмурт Республикаһының халыҡ рәссамы[2];
  • Удмурт Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2011)[1];
  • Трокай Борисов исемендәге Милли премия лауреаты (Бөтә удмурт ассоциацияһы «Удмурт Кенеш»)[2].

Ғаиләһе

  • Атаһы — Зариф Гәрәйша улы Батыршин, «Ижсталь» металлургия заводы эшсеһе[3].
  • Әсәһе — Сара Шайех ҡыҙы Батыршина, Удмуртпотребсоюз ҡулланыусылар кооперацияһы хеҙмәткәре[3].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Батыршин Расиф Зарифьянович (род. 1951). Удмуртский республиканский музей изобразительных искусств (1 ғинуар 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Художник-живописец, профессор, народный художник Удмуртии Батыршин Расиф Зарифьянович. Государственный архив Удмуртской Республики (11 ноябрь 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Семенова Г. Дэра но мон (удм.). Удмурт дунне / Национальная библиотека Удмуртской Республики (9 сентябрь 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Гартиг В. О. Расиф Батыршин: живопись / Министерство культуры Удмуртской Республики. — Ижевск: Удмуртия, 2011. — 48 с.
  • Поляк А. И. Художники Удмуртии: Биографический справочник. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — 240 с. — ISBN 5-7659-0601-5.
  • Шумилов Е. Ф. История искусства Удмуртии: События, мастера, памятники. — Устинов: Удмуртия, 1986. — 144 с.

Һылтанмалар

Категориялар