Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Борман Владимир Алексеевич

Борман Владимир Алексеевич (рус. Борман Владимир Алексеевич; 1940 йылдың 7 апреле, Өфө, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР — 1986 йылдың 12 ғинуары, Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР) — грек-рим көрәше буйынса СССР спортсыһы, остазы һәм спорт судьяһы, Башҡортостанда һәм Советтар Союзында спорт алыштары үҫешенә тос өлөш индергән шәхес[1].

Биографияһы

Владимир Алексеевич Борман 1940 йылдың 7 апрелендә Өфө ҡалаһында спортсылар ғаиләһендә донъяға килгән: уның атаһы Алексей Владимирович Борман Башҡортостанда гимнастика үҫеше башында торған һәм урындағы физкультура техникумында уҡытҡан, ләкин 1943 йылда фронтта батырҙарса һәләк булған; шунан һуң ғаилә бер ни ҡәҙәр ваҡыт Себерҙә йәшәгән, ә һуңынан Ленинградта төпләнгән[2]. Ленинградта ун дүрт йәшенән башлап «Труд» спорт йәмғиәтендә СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры Николай Павлович Раков етәкселегендә классик көрәш менән шөғөлләнә башлаған, ә һуңғараҡ П. Ф. Лесгафт исемендәге институт ҡарамағындағы махсус тренерҙар мәктәбенә уҡырға ингән[2].

1964 йылда Омск физик культура институтын тамамлаған, уҡыу дәүерендә «Ҡыҙыл йондоҙ» спорт клубы өсөн уңышлы сығыш яһаған һәм 1962 йылда СССР-ҙың спорт мастеры нормативын үтәгән[3].

Йүнәлтмә буйынса Салауат ҡалаһы комбинатында «Нефтехимик» клубы ҡарамағында етештереү гимнастикаһы методисы булып эшләгән, шунан һуң Өфөгә ҡайтып, Беляков урамындағы 25-се йорт адресы буйынса урынлашҡан Өфө индустриаль-педагогия техникумында уҡытыусы булып хеҙмәт иткән[2].

1986 йылдың 12 ғинуарында Өфөлә вафат булған, ҡаланың Көньяҡ зыяратында ерләнгән[3].

Спорт ҡаҙаныштары

Ярыштарҙа сығыш яһаған осорҙа Ленинградтың үҫмерҙәр беренселегендә, Омск ҡалаһы һәм Омск өлкәһе чемпионаттарында еңеү яулаған, «Буревестник» ирекле спорт йәмғиәтенең Үҙәк советы һәм «Иртыш призы» мемориал турниры призеры булған[2].

Уҡытыусылыҡ һәм тренерлыҡ эшмәкәрлеге

1964—1966 йылдарҙа «Труд» ДСО-һы Башҡортостан өлкә советы тренеры, ә 1967 йылдан 1986 йылға тиклем «Трудовые ркзкрвы» БИСО-һы Башҡортостан өлкә советының тренеры һәм өлкән тренеры булып эшләгән[1]. Бер үк ваҡытта Башҡорт АССР-ы йыйылма командаһының (1964 йылдан), РСФСР йыйылма командаһының (1971 йылдан) тренерҙар штабына етәкселек иткән һәм СССР йыйылма командаһының тренерҙар советы составына инеп (1976 йылдан), 82 кг-ға тиклемге ауырлыҡ категорияһын кураторлыҡ иткән[1].

Борман башланғысы менән 1982 йылда Өфөлә классик көрәш буйынса олимпия резервының махсуслаштырылған балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе булдырылған; эшләү йылдарында остаз СССР-ҙың 40-тан ашыу спорт мастерын, шул иҫәптән донъя һәм Европа чемпионаттары еңеүселәре Абдулбасир Батталовты, Магомед-Расул Батталовты, Михаил Базуевты, Рафис Садыҡовты, Александр Гладковты һәм Николай Рухтинды тәрбиәләп сығарған[2].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Спорт форумдарын ойоштороуҙа һәм ҙур ярыштарҙа судьялыҡ итеүҙә әүҙем ҡатнашҡан, шул иҫәптән Мәскәүҙә үткән 1980 йылғы Йәйге Олимпия уйындарында классик көрәш буйынса ярыштарҙың арбитрҙар составында эшләгән, ә 1985 йылда уға спорт судьяһының республика һәм бөтә союз категорияһы бирелгән[3].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

  • СССР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1984);
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1977);
  • СССР-ҙың спорт мастеры (1962);
  • Бөтә союз категориялы судья (1985)[1].

Хәтер

  • 1988 йылдан алып Өфөлә даими рәүештә Владимир Борман хөрмәтенә грек-рим көрәше буйынса Бөтә Рәсәй ярыштары үткәрелә, улар традицион рәүештә илдең иң көслө үҫмерҙәр йыйылма командаларын команда зачётында берләштерә[4].
  • Күренекле остаздың исеме Башҡортостан Республикаһының Спорт көрәше федерацияһының Дан залына индерелгән[2].

Ғаиләһе

  • Ҡатыны — Галина Викторовна Борман, велосоперсы, оҙаҡ йылдар Өфөләге «Хеҙмәт резервтары» СДЮШОР-ының методисы булып эшләгән[2].
  • Улдары — Алексей һәм Владимир Бормандар, классик көрәш буйынса СССР-ҙың спорт мастерҙары, Рәсәй чемпионаттары һәм Европа беренселектәре призерҙары[2].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Борман Владимир Алексеевич. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (18 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 «Спортивные наставники. Имена с большой буквы»: Владимир Борман. Федерация спортивной борьбы Республики Башкортостан (28 ғинуар 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Борман Владимир Алексеевич. Спорт-страна.ру (8 август 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.
  4. ↑ Результаты Мемориала Бормана — 2026. Федерация спортивной борьбы России (13 июнь 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Башкирская энциклопедия. В 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005. — Т. 1: А — Б. — 624 с. — ISBN 5-88185-053-X.;
  • Спортивная борьба в Республике Башкортостан: летопись побед. — Уфа: Уфимский полиграфкомбинат, 2015. — 240 с..

Һылтанмалар

Категориялар