Исаев Әбделбарый Низаметдин улы

Әбделбарый Низаметдин улы Исаев (рус. Габдельбарый Низамутдинович Исаев; 1907 йылдың 28 ғинуары, Үрге Аташ ауылы, Өфө губернаһы1983 йылдың 13 ноябре, Ленинград) — совет мосолман дини эшмәкәре, теолог, Ленинград йәмиғ мәсете имамы һәм СССР-ҙың Европа өлөшө һәм Себер мосолмандары Диниә назараты рәйесе[1]. Ҡөрьәндең татарса тәржемәһен әҙерләү менән шөғөлләнгән[2].

Тормош юлы

Ә. Н. Исаев Башҡорт АССР-ының Бөрө кантоны Түләгөн ауылында мәҙрәсә тамамлай. 1926 йылда ул Бөрө кантоны Ҡаръяуҙы ауылында мулла булып хеҙмәт итә[3].

1946—1953 йылдарҙа Ә. Н. Исаев Рәсәй мосолмандары Үҙәк Диниә назаратында эшләй. 1953—1956 йылдарҙа Өфөнөң икенсе мосолман приходы имам-хатибы булып хеҙмәт итә, ә 1956 йылда Ленинград йәмиғ мәсете имам-хатибы итеп тәғәйенләнә[3].

1975 йылдың майынан 1980 йылдың июненә тиклем Ә. Н. Исаев СССР-ҙың Европа өлөшө һәм Себер мосолмандары Диниә назараты рәйесе вазифаһын башҡара. Вазифаһынан киткәндән һуң Ленинградҡа әйләнеп ҡайта[1].

Теологик эшмәкәрлеге

Теологик хеҙмәттәрендә Исаев Ҡөрьән һәм хәҙистәр текстарына мөрәжәғәт итә, хәнәфи хоҡуҡи мәктәбенә эйәрә[2]. Уның архив мираҫында вәғәздәр, фәтүәләр, хаттар һәм башҡа дини текстар һаҡланған[2].

Ҡөрьән тәржемәһе

Ә. Н. Исаев Ҡөрьәнде татар теленә тәржемә итеү өҫтөндә яҡынса утыҙ йыл эшләй. Ул шулай уҡ Ҡөрьәндең тематик тәржемәһен әҙерләй[2].

Тәржемә ҡулъяҙмаһы Исаевтың ғаиләһендә һаҡлана һәм «Коръән Кәрим тәржемәсе» китабын нәшер итеү өсөн нигеҙ булып хеҙмәт итә[4]. Төп ҡулъяҙманың күләме яҡынса 1,7 мең бит тәшкил итә, баҫылған баҫманың күләме — 500-ҙән ашыу бит[4].

Хәтер

Ә. Н. Исаев һәм уның Ленинград йәмиғ мәсетендәге хеҙмәте тураһында материалдар «Медина» нәшриәте тарафынан баҫылып сығарылған[1].

Иҫкәрмәләр

  1. 1 2 3 Соборная мечеть Петербурга. К 100-летию закладки. ИД «Медина» (16 октябрь 2008). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  2. 1 2 3 4 Бустанов, Альфрид Каримович. Исламское богословие в Советском Союзе: десять фактов о муфтии Габделбари Исаеве. Реальное время (17 август 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  3. 1 2 Одиннадцатый российский муфтий Габдельбарый Исаев. Центральное духовное управление мусульман России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  4. 1 2 В Казани вышел татарский перевод Корана муфтия Габдельбари Исаева. Реальное время. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Исаев Габдельбари. Коръән Кәрим тәржемәсе — татарский перевод Корана, подготовленный на основе рукописи автора.