Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Итуруп

Итуру́п (айнского Этороп; япон. 択捉島 Эторофу; голландтар 1643 йылда тасуирлағанда — Штаттар ере[2]; 1745 йылғы Рәсәй картаһында — Цытронной[3]) — Оло Курил утрауҙарының көньяҡ төркөмөнә ингән утрау, архипелагтың иң ҙур утрауы.

Рәсәйҙең федераль структураһына ярашлы, Сахалин өлкәһенең административ-территориаль ҡоролошо составында Курил районы составында һәм төбәктең муниципаль ҡоролошо составында Курил ҡала округы составында Сахалин өлкәһе составына инә.

Утрау Япония менән бәхәсле, ул үҙенең территорияһын Хоккайдо префектураһының Немуро округы составына инә тип һанай[4][5][6][7].

Географияһы

Kurily Iturup.svg

Утрау төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа табан 200 км һуҙылған, киңлеге 7-нән 27 км-ға тиклем. Майҙаны: 3174,71 км²[8].Яр буйы оҙонлоғо 581,9 км етә. Утрау вулкан массивтарынан һәм тау теҙмәләренән тора. Утрауҙа 20 вулкан бар, уларҙың туғыҙы әүҙем: Кудрявый (986 м), Меньший Брат (562 м), Чирип (1589 м), Богдан Хмельницкий (1585 м), Баранский (1134 м), Иван Грозный (1159 м), Стокап(1159 м), Аткап(1159 м), Берутарубе (1223 м). Утрауҙа шарлауыҡтар бик күп, шул иҫәптән Рәсәйҙә иң бейектәренең береһе — Медвежи ярымутрауында урынлашҡан Илья Муромец шарлауығы (141 м); күлдәр, эҫе һәм минераль сығанаҡтар. 162,4 метр бейеклектәге Камен-Лев утрауы урынлашҡан. Утрау Тымыҡ океан яғында урынлашҡан. Яңғыҙ[12].

Транспорты

Һауа хәрәкәте Рәсәй Оборона министрлығына ҡараған «Буревестник» аэродромы аша тәьмин ителә. Диңгеҙ транспортын (пассажир һәм йөк) «Игорь Фәрхетдинов» моторлы карабы тәьмин итә. 2014 йылдың 22 сентябрендә утрауҙа граждандар өсөн Итуруп аэропорты асыла. 22 сентябрь иртәһендә унда Южно-Сахалинскиҙан «Аврора» авиакомпанияһының тәүге рейсы булдырылды. Аэропортты асыуҙа Сахалин өлкәһе губернаторы Александр Хорошавин да ҡатнашты. Яҡын арала аэропорт Приморье, Хабаровск крайы һәм Магадан өлкәһенән генә рейстар ҡабул итәсәк, әммә киләсәктә халыҡ-ара рейстар ҙа планлаштырыла.[9].

Халҡы

Утрауҙың төп халҡы — айнулар. Ҡайһы берҙәре хәҙер тулыһынса ассимиляцияланған, ә икенселәре 1947—1949 йылдарҙа этник япондар менән бергә элекке Япония империяһы субъекттары булараҡ Японияға ҡайтарылған. Хәҙерге халыҡ һаны: 6387 кеше. (2007) — ХХ быуаттың икенсе яртыһында ҡитға менән миграция алмашыныуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Остров Итуруп является предметом территориального спора между Россией, управляющей этим островом, и Японией. В соответствии с федеративным устройством Российской Федерации остров является частью территории Российской Федерации, согласно административно-территориальному делению Японии — входит в состав округа Немуро префектуры Хоккайдо Японии.
  2. ↑ Осенью на Урупе. sakhalin.info. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 июнь 2017. Архивировано 6 октябрь 2017 года.
  3. ↑ Российская национальная библиотека. Атлас Российской империи 1745 года. Карты атласа. expositions.nlr.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 май 2017. Архивировано 2 июнь 2017 года.
  4. ↑ 税務署所在地・案内(北海道) Архивная копия от 19 апрель 2012 на Wayback Machine (яп.)
  5. ↑ Карта субпрефектуры Нэмуро (яп.) (недоступная ссылка — история).
  6. ↑ Administrative map of Japan (As of April 1, 2009) (ингл.). Архивировано из оригинала 7 февраль 2013 года.
  7. ↑ Управление по вопросам Северных территорий общего департамента губернаторства Хоккайдо. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 май 2010. Архивировано 13 май 2021 года.
  8. ↑ Ганзей К. С., Иванов А. Н. Ландшафтное разнообразие Курильских островов // «География и природные ресурсы» : научный журнал. — Иркутск: Институт географии им. В. Б. Сочавы СО РАН, 2012. — № 2. — С. 87–94. — ISSN 0206-1619. Архивировано 4 ноябрь 2019 года.
  9. ↑ Игорь Сорокин, НТВ. На Курилах открылся новый аэропорт. НТВ (22 сентябрь 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 декабрь 2019. Архивировано 5 сентябрь 2018 года.

Әҙәбиәт

  • Ю. В. Ключников и А. Собакин. Международная политика новейшего времени в договорах, нотах и декларациях. Часть I. М. 1925 г.
  • А. Велижанин. Медведи Итурупа // журнал «Охота и охотничье хозяйство», № 4, 1970. стр. 12-13
  • Русские экспедиции по изучению северной части Тихого океана во второй половине XVIII в. Сборник документов.. — М.: Наука, 1989. — 400 с. — ISBN 5-02-016981.

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар