Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Муллабаев Сөләймән Миңлеғужа улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Муллабаев фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Сөләймән Миңлеғужа улы Муллабаев (рус. Сулейман Минлегужиевич Муллабаев; 1924 йылдың 10 октябре, Красногвардейск районы, Ырымбур өлкәһе — 2003 йылдың 20 апреле, Ырымбур өлкәһе) — совет һәм Рәсәй башҡорт шағиры, балалар яҙыусыһы һәм педагог. 1979 йылдан Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995) һәм РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1973)[1].

Тормош юлы

1924 йылдың 10 октябрендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны Иҫке Юлдаш ауылында тыуған (хәҙерге ауыл Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районы)[1].

1940 йылда ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай. 1940—1942 йылдарҙа башланғыс мәктәптә уҡытыусы булып эшләй.

1942 йылда фронтҡа китә. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, Волхов һәм Ленинград фронттарында һуғыша, яралана[2].

Демобилизациянан һуң башланғыс мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. 1954 йылдан Аҡбүлаҡ педагогия училищеһында уҡый, ә 1972 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай[3].

2003 йылдың 20 апрелендә Иҫке Юлдаш ауылында вафат була[1].

Ижады

Ижады, башлыса, башҡорт телендәге балалар әҙәбиәте менән бәйле. Ул балалар өсөн шиғырҙар, әкиәттәр һәм башватҡыстар яҙған[1].

Тәүге шиғырҙар йыйынтығы — «Ҡәҙерле һүҙ» — 1963 йылда баҫылып сыға[3].

Китаптарына шиғырҙар, әкиәттәр башватҡыстар ингән[1][3].

Шағирҙың әҫәрҙәре Башҡортостан Республикаһының дөйөм белем биреү мәктәптәре өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслектәренә индерелгән[3]. Уның шиғырҙарын урыҫ теленә Игорь Бехтерев, Виктор Кузнецов, Виктор Одноралов, Геннадий Хомутов һәм Владимир Юршов тәржемә иткән[2].

Әҫәрҙәре

  • Муллабаев С. М. Ҡәҙерле һүҙ. Шиғырҙар (баш.). — 1963.[3];
  • Муллабаев С. М. Йондоҙ бүләк итәм. Шиғырҙар (баш.).[2];
  • Муллабаев С. М. Беҙҙең өй. Балалар өсөн (баш.). — 1971.[1];
  • Муллабаев С. М. Урман докторы. Шиғырҙар (баш.).[2];
  • Муллабаев С. М. Тылсымлы күл. Балалар өсөн (баш.). — 1978.[1];
  • Муллабаев С. М. Көҙгө сағыу төҫтәр. Балалар өсөн (баш.). — 1983.;
  • Муллабаев С. М. Гөлфирә юғалғас. Балалар өсөн (баш.). — 1987.;
  • Муллабаев С. М. Йөрәктә ҡалған эҙҙәр. Шиғырҙар (баш.). — 1993.;
  • Муллабаев С. М. Олатайым йомаҡ ҡоя. Балалар өсөн (баш.). — 1994.;
  • Муллабаев С. М. Мәңгелек ут. Балалар өсөн (баш.). — 1995.[1];
  • Муллабаев С. М. Ерҙә йәшә, кеше! Балалар өсөн (баш.). — 2000.[3]
  • Муллабаев С. М. Ток — родная река моя. Сборник дневниковых записей, стихотворений и воспоминаний земляков.[4].

Уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге

1948 йылдан 1990 йылға тиклем Иҫке Юлдаш һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. Биш йыл дауамында мәктәп директоры вазифаһын башҡара[4].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1979 йылда Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзына ҡабул ителә[3]. СССР География йәмғиәтенең ғәмәлдәге ағзаһы була[2].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1973)[3];
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995)[3];
  • 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)[1];
  • ордендар һәм миҙалдар[2].

Хәтер

2024 йылдың октябрендә Ырымбур өлкәһе Ҡыҙыл Гвардия районының Иҫке Юлдаш ауылында Сөләймән Муллабаевтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған саралар үтә. Уларҙың программаһына әҙәби-музыкаль композиция, шағирҙың китаптары күргәҙмәһе һәм уның баҫмаларын ауыл китапханаһына тапшырыу инә[5].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Муллабаев Сулейман Минлегужиевич. Башкирская энциклопедия (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Муллабаев Сулейман Мингужинович. Оренбургская областная библиотека для детей и юношества имени Х. Ямашева (15 август 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Муллабаев Сулейман Минлегужиевич. Литературная карта Республики Башкортостан (1 ғинуар 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Ток — родная река моя. Издательство «Инеш» (15 август 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 август 2026.
  5. ↑ В селе Староюлдашево Красногвардейского района отметили 100-летие поэта Сулеймана Муллабаева. Красногвардейский район Оренбургской области (11 октябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 (рус.) (Тикшерелеү көнө: 25 сентябрь 2019)
  • Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 25 сентябрь 2019)
  • Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит. (Тикшерелеү көнө: 25 сентябрь 2019)
  • Агишева Алия. Путешествие по левому берегу реки Ток : повествование о башкирских писателях-земляках // Гостиный двор / гл. ред. И. А. Бехтерев. — Оренбург, 2005. — № 16. — С. 204—213.
  • Емельянова Надежда. Учитель с душой поэта // Южный Урал. — 2009. — 14 октября (№ 151). — С. 24.

Һылтанмалар

Категориялар