Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Грахов Николай Леонидович

Николай Леонидович Грахов (1946 йылдың 26 ноябре, Өфө, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР) — совет һәм Рәсәй рус шағиры, балалар яҙыусыһы, тәржемәсе, автор-башҡарыусы (бард). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы һәм Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы (1992). Степан Злобин исемендәге республика әҙәби премияһы (2011), Фәтих Кәрим исемендәге премия (2006) һәм А. Н. Толстой исемендәге Халыҡ-ара балалар әҙәбиәте премияһы (2006) лауреаты[2][3][4].

Биографияһы

1946 йылдың 26 ноябрендә Өфөлә Башҡорт АССР-ында уҡытыусы һәм филолог ғаиләһендә тыуған[2][5].

1967 йылда Өфө автотранспорт техникумының төҙөлөш бүлексәһен «техник-төҙөүсе» специальносы буйынса тамамлай[2]. 1967—1969 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәре сафтарында Байконур космодромында хәрби хеҙмәт үтә, хәреф баҫыу элемтәһе радисы-механигы вазифаһын башҡара[6].

Демобилизациянан һуң Өфөлә «Башгражданстрой» тресының 3-сө төҙөлөш идаралығында мастер һәм прораб булып эшләй[6]. 1970 йылдар башынан «Ленинец» республика йәштәр гәзите ҡарамағындағы әҙәби берекмәлә шөғөлләнә[6].

1985 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын ситтән тороп тамамлай[2].

1985—2002 йылдарҙа «Китап» Башҡорт китап нәшриәтендә нәфис һәм балалар әҙәбиәте мөхәррире булып эшләй[2][7]. 2003—2015 йылдарҙа республиканың «Бельские просторы» әҙәби-нәфис журналының поэзия бүлеге мөдире була[2][6]. Артабанғы йылдарҙа Өфө ҡалаһының балалар китапханалары системаһында эшләй[6].

Ижады

Үҙ шиғырҙарына йырҙар 1966 йылда яҙа башлай, Башҡортостанда автор йыры хәрәкәтен башлап ебәреүселәрҙең береһе[6]. 200-ҙән ашыу йыр авторы (шул иҫәптән «Полоса неудач», «Размышления за колкой дров», «Старый дом»)[2][5]. Өфөлә (1975—1979), Ҡазанда (1976, 1978), Сыуашстанда (1977—1978, 1981), Баҡыла (1979), Алматыла, Ленинградта һәм Ригала (1980) автор йыры фестивалдәре лауреаты[2].

Тәүге шиғырҙар китабы «Я просто здесь живу» 1985 йылда Башкнигоиздатта сыға[2]. Балалар шағиры һәм әкиәтсе булараҡ билдәлелек ала[2][6][4].

Нәфис тәржемә менән әүҙем шөғөлләнә: башҡорт шағирҙары Сафуан Алибай, Гүзәл Ғәлиева, Абдулхаҡ Игебаев, Назар Нәжми, Динә Талхина әҫәрҙәрен, шулай уҡ дүрт томлыҡ «Музыка в детском саду» нота-музыка баҫмаһы (1995—2000) өсөн 300-ҙән ашыу балалар йырының тексын рус теленә тәржемә итә[2][7].

Библиографияһы

  • Грахов Н. Л. Я просто здесь живу: стихи. — Уфа: Башкнигоиздат, 1985. — 64 с.
  • Грахов Н. Л. Зелёный патруль: стихи для детей. — Уфа: Башкнигоиздат, 1987. — 32 с.
  • Грахов Н. Л. Маленькие помощники: стихи для детей. — Уфа: Башкнигоиздат, 1989. — 24 с.
  • Грахов Н. Л. Вот это да!: стихи для детей. — Уфа: Башкнигоиздат, 1990. — 36 с.
  • Грахов Н. Л. Жили-были в сказке...: стихи и сказки. — Уфа: Китап, 1994. — 48 с.
  • Грахов Н. Л. Старый дом: стихи и песни. — Уфа: Китап, 1996. — 128 с. — ISBN 5-295-01878-0.
  • Грахов Н. Л. Лошадь Матильда и другие истории: стихи и сказки для детей. — Уфа: Китап, 2004. — 96 с. — ISBN 5-295-03460-3.
  • Грахов Н. Л. Осенние настроения: стихи. — Уфа: Китап, 2009. — 160 с. — ISBN 978-5-295-04878-4.
  • Грахов Н. Л. Избранное: стихотворения. — Уфа: Китап, 2021. — 240 с. — ISBN 978-5-295-07652-7.

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1992 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы һәм Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы[2]. «Бельские просторы» журналының мөхәрририәт ағзаһы, республика автор йыры фестивалдәре, уҡыусылар һәм балалар әҙәби ижад конкурстарының баһалама ағзаһы[3]. «Орион» туристик клубына һәм «Ағиҙел» асыҡ Республика автор йыры фестиваленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе[8].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре[3];
  • Степан Злобин исемендәге республика әҙәби премияһы (2011)[2];
  • Фәтих Кәрим исемендәге премия (2006)[2];
  • А. Н. Толстой исемендәге Халыҡ-ара балалар әҙәбиәте премияһы (2006)[2];
  • Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы[7].

Ғаиләһе

  • Ағаһы — Марк Леонидович Грахов (1934—2006), джаз музыканты-гитарист, тәржемәсе һәм педагог[6].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Башкирская энциклопедия (урыҫ) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 М. Ф. Гайнуллин. Грахов Николай Леонидович (башҡ.). ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Николай Грахов. Быть летом в этом мире. Бельские просторы (7 ноябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Грахов Николай Леонидович. Литературная карта Республики Башкортостан (18 апрель 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.
  5. ↑ 1 2 Владимир Романов. Его песни и стихи радуют людей (К 70-летию поэта и барда Николая Грахова). ИА «Башинформ» (26 ноябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Игорь Фролов. Николай Грахов: «Остаюсь ребёнком». Бельские просторы (11 ноябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.
  7. ↑ 1 2 3 Известному детскому поэту Николаю Грахову — 75 лет. Портал «Культурный мир Башкортостана» (26 ноябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.
  8. ↑ Фестиваль "Агидель". Портал Бардов Урала // Энциклопедия авторской песни на Урале. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Писатели земли башкирской: Справочник / сост. Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. — ISBN 5-295-03766-1.
  • Башкирская энциклопедия. В 7 т. Т. 2: В — Ж / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2006. — Т. 2. — 624 с. — ISBN 5-88185-062-9.

Һылтанмалар

Категориялар