Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

ОПЕК квоталары

Выверенная статья

Aprove.svg

Выверенная статья

ОПЕК квотаһы рус. Квота ОПЕК— ОПЕК ағзалары тарафынан билдәле бер ваҡытҡа (ҡағиҙә булараҡ, бер йылға) нефть сығарыуҙы сикләү. ОПЕК 2000 йылдар башына тиклем был төшөнсә урынына «етештереү сиге», һуңыраҡ — «ОПЕК ағзалары араһында нефть сығарыуҙы бүлеү» терминын ҡуллана[1].

ОПЕК тәүҙә углеводородтар баҙарын тотороҡландырыу маҡсатында нефть сығарыу күләмен контролдә тотоу өсөн булдырыла[2][3][4]. ОПЕК-ҡа ингән һәр илгә нефть сығарыуға үҙ квотаһы бирелә. Шулай уҡ бөтә дәүләттәр өсөн дөйөм квота ла тәғәйенләнә ала[1].

Нефткә хаҡтар үҙгәрһә, ОПЕК квоталарҙы үҙгәртә һәм, тимәк, бөтә донъя буйынса нефть тәҡдим итеүҙе үҙгәртә ала. Хаҡтар төшһә, етештереү кәмей — тәҡдим кәмей, хаҡтар күтәрелә[5]. Баҙарҙа ихтыяждың үҙгәреүенә ярашлы нефть сығарыу күләмен үҙгәртеү тураһында ҡарарҙар йылына 2 тапҡыр саҡырылған ОПЕК конференцияһында ҡабул ителә[4][6][7].

Ойошманың элекке генераль секретары Абдалла Салем аль-Бадри 2015 йылда билдәләүенсә, квоталар тәҡдим итеү характерында була[8].

Тарихы

Квота системаһы ОПЕК уставында 1961 йылда билдәләнә, әммә ул 1982 йылда Конференцияларҙан береһендә генә ғәмәлгә инә[1].

1990-сы йылдар уртаһына тиклем илдәр сикте 25 % һәм унан күберәккә арттыра, был квоталар үҙгәреше менән нефть хаҡтары котировкалары араһында бәйләнеш булмауына килтерә[1]. Был йылдар уртаһына ОПЕК донъяла нефть сығарыуҙа үҙ өлөшөн һиҙелерлек арттыра һәм нефть хаҡтарына йоғонто яһай ала[1].

1990 йылдың авгусында ойошмаға ингән илдәрҙең береһе квоталарҙы боҙоуҙа ғәйепләнә. Ираҡ хөкүмәте Кувейтты ғәйепләй һәм күрше дәүләткә баҫып инә. Һуңынан Фарсы ҡултығындағы һуғыш башлана[1].

1991 йылдың мартында ираҡ квоталар системаһынан сығарыла. Нефть баҙарының тотороҡлолоғон һаҡлау өсөн Сәғүд Ғәрәбстаны һәм Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре үҙҙәренең квотаһын арттырып, Ираҡ һәм Кувейттан туҡтатылған экспорт өлөшөн тулыландыра. Шулай итеп, хәрби хәрәкәттәр һөҙөмтәһендә нефткә күтәрелгән хаҡтарҙы кәметеү мөмкин була[1].

1995 йылда Ираҡ квота системаһына кире ҡайта, әммә 1998 йылда уның өсөн БМО тарафынан тәҡдим ителгән «нефткә — аҙыҡ-түлек» системаһы эшләй башлағас, системанан тыш нефть сығарыу хоҡуғы ала (2003 йылдан программа эшләүҙән туҡтай, әммә Ираҡ бер ваҡытта ла квота системаһына ҡайтмай)[1].

2001 йылда нефть баҙары 11 сентябрҙәге теракттар арҡаһында үҙгәрештәр кисерә: нефть хаҡы ныҡ төшә, был көйләүҙе талап итә. ОПЕК шул уҡ йылдың аҙағындағы конференцияһында нефть сығарыуҙы кәметеү тураһында ҡарар ҡабул итә һәм шуның һөҙөмтәһендә 2002 йылдың майында хаҡтар тотороҡлана[1].

ОПЕК+ 2016 йылда барлыҡҡа килә һәм 2017—2019 йылдарҙа квоталарҙы эҙмә-эҙлекле ҡыҫҡарта башлай. Быға тиклем, 2016 йылда, Сәғүд Ғәрәбстаны хөкүмәте бюджетын көйләү өсөн нефттең бер барреле хаҡы 70 доллар булырға тейешлеге асыҡлана[9].

Илдәр буйынса квоталар һәм нефть сығарыу

Түбәндә ОПЕК-тың халыҡ-ара хөкүмәт-ара ойошмаһы ағзаһы булған илдәр исемлеге һәм улар өсөн нефть сығарыуға квоталар исемлеге бирелә. ОПЕК илдәре донъя нефть запастарының 2/3 өлөшөн контролдә тота. Бынан тыш, улар бөтә донъя нефть сығарыуҙың яҡынса 25 процентын һәм донъя нефть экспортының 50 процентын тәшкил итә, ә уларҙың иҫбатланған запастары дөйөм алғанда — 1,2 триллион баррель[10].

ОПЕК илдәрендә 2012 йылдан алып, дөйөм квоталар тәүлегенә 30 миллион баррель кимәлендә етештереүҙе күҙ уңында тотһа ла, уртаса 31 миллион сей нефть етештерелә[11][12].

Иран вәкилдәре, ОПЕК квоталары арттырылған булыуға ҡарамаҫтан, иҡтисади санкциялар бөтөрөлгәндән һуң тәүлегенә 1 миллион баррель нефть етештереүҙе арттырырға ниәтләүҙәре тураһында бер нисә тапҡыр белдерә[13].

2023 йылдың октябрендә ОПЕК-тың дөйөм сей нефть сығарыу күләме тәүлегенә уртаса 27,90 миллион баррель тәшкил итә, был уҙған айға ҡарағанда 80 триллион баррелгә күберәк. Нефть сығарыу башлыса Анголала, Иранда һәм Нигерияла арта, ә Ливияла, Сәғүд Ғәрәбстанында һәм Кувейтта кәмей[14].

Илдәр буйынса ОПЕК квоталары һәм нефть сығарыу, көнөнә мең баррелдә[14][15]
Ил Квота
(01.24—12.24)		 Сығарыу
(08.23) 		Сығарыу
(09.23) 		Сығарыу
(10.23)		 Үҙгәреш
(10.23/09.23)
Алжир Алжир 1007 940 958 961 3
Ангола Ангола 1280[lower-alpha 1] 1124 1121 1172 51
Венесуэла Венесуэла -- 757 758 751 -7
Габон Габон 177 211 206 216 10
Ираҡ Ираҡ 4431 4300 4314 4329 15
Иран Иран -- 3050 3069 3115 46
Конго Республикаһы флагы Конго 276[lower-alpha 2] 261 252 257 5
Кувейт Кувейт 2676 2551 2577 2553 -24
Ливия Ливия -- 1159 1169 1143 -26
Нигерия Нигерия 1380[lower-alpha 3] 1249 1399 1416 17
Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре 3219 2911 2924 2940 16
Сәғүд Ғәрәбстаны Сәғүд Ғәрәбстаны 10 478 8920 9018 8992 -26
Экваториаль Гвинея флагы Экваториаль Гвинея 70 69 54 56 2
Бөтәһе 24 994 27 501 27 820 27 900 80

ОПЕК илдәренең социаль-иҡтисади күрһәткестәре

2021 йылға ОПЕК мәғлүмәттәре[16]
Алжир Ангола Венесуэла Габон Ирак Иран Конго Кувейт Ливия Нигерия Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре Сәғүд Ғәрәбстаны Экваториал Гвинея
Халҡы (млн кеше) 45,00 32,10 31,95 2,14 41,19 84,98 5,66 4,34 6,71 218,40 9,56 35,46 1,45
Майҙаны (1000 км²) 2 382 1 248 916 268 438 1 648 342 18 1 760 924 84 2 150 28
Йән башына ЭТП ($) 3 623 2 321 1 455 8 975 5 047 2 707 2 272 31 216 4 821 1 998 42 884 23 507 8 747
ЭТП баҙар хаҡтарында (млн $) 163 045 74 495 46 501 19 161 207 889 230 014 12 848 135 352 32 352 436 450 409 967 833 541 12 701
Экспорт хаҡы (млн $) 43 344 33 667 9 990 5 888 86 298 58 132 7 291 72 386 28 986 46 868 425 160 286 502 4 376
Нефть экспорты (млн $) 23 316 28 440 8 816 4 641 79 788 25 313 5 785 56 545 27 485 41 378 54 595 202 166 2 366
Түләү балансы сальдоһы (млн $) -3 470 8 398 477 -546 22 319 15 004 526 32 574 5 177 3 638 47 978 44 324 354
Нефттең иҫбатланған запасы (млн барр.) 12 200 2 516 303 468 2 000 145 019 208 600 1 811 101 500 48 363 37 050 111 000 267 192 1 100
Нефть табыу (1000 б/д) 911 1 124 636 181 3 971 2 392 267 2 415 1 207 1 323 2 718 9 125 93
Нефть эшкәртеү ҡеүәттәре (1000 б/д) 677 80 2 276 25 1 116 2 202 21 800 634 486 1 272 3 327 --
Нефтепродукттар етештереү (1000 б/д) 621 40 270 19 740 1 673 16 845 126 5 1 041 2 548 --
Нефтепродукттар ҡулланыу (1000 б/д) 418 100 232 45 621 1 777 7 482 186 495 916 2 966 5
Нефть экспортлау (1000 б/д) 446 1 080 448 181 3 440 763 251 1 740 1 091 1 592 2 305 6 227 93
Нефтепродукттар экспортлау (1000 б/д) 493 29 67 10 158 333 4 604 89 11 891 1 344 --

Тәнҡит

ОПЕК квоталары йыш ҡына улар ярҙамында донъяла углеводородтарға хаҡтар менән манипуляциялау мөмкинлеге булған өсөн тәнҡитләнә. Бынан тыш, ойошма эсендә квоталар йыш ҡына үтәлмәй, ойошма эсендә уларҙы үтәүҙе контролдә тотоу һәм көйләү механизмдары юҡ. Һуңғыһы, атап әйткәндә, квоталарҙы иҫәпләү методикаһы үҙе һәр ваҡыт уларҙы ағза илдәр араһында ғәҙел бүлеүгә килтермәүе менән бәйле булыуы мөмкин[17].

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Әҙәбиәт

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Квоты ОПЕК и их влияние на нефтяные цены. Досье. ТАСС (29 сентябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ноябрь 2023.
  2. ↑ Brief History (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  3. ↑ Our mission (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  4. ↑ 1 2 OPEC Statute (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  5. ↑ Валентина Гаврикова. Что такое ОПЕК: как экспортеры нефти регулируют цены. РБК (5 октябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ноябрь 2023.
  6. ↑ Secretariat (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  7. ↑ About the Seminar (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  8. ↑ Gaurav Sharma. OPEC Quota A Mere 'Recommendation' To Members, Says Secretary General (ингл.). Forbes (5 июнь 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ноябрь 2023.
  9. ↑ Константин Смирнов. Тайна нефтяных квот: чего добивается ОПЕК+ на глобальном энергетическом рынке. Московский комсомолец (6 июнь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ноябрь 2023.
  10. ↑ Соколов Алексей. Что такое ОПЕК и как она влияет на цены на нефть. Финам (10.05.23). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  11. ↑ OPEC oil ministers meet, likely to maintain output targets (ингл.). VOA News (5 июнь 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 ноябрь 2023.
  12. ↑ Vinod Sharma. 6 reasons why OPEC will not cut crude production levels (ингл.). Business Standard (5 июнь 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 ноябрь 2023.
  13. ↑ Phillipa Leighton-Jones. OPEC’s Meeting in Vienna — Recap (ингл.). The Wall Street Journal (5 июнь 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 ноябрь 2023.
  14. ↑ 1 2 OPEC: Monthly Oil Market Report (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти (13 ноябрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 ноябрь 2023.
  15. ↑ Required Production Level (January 2024 — December 2024) (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 ноябрь 2023.
  16. ↑ Member Countries (ингл.). Организация стран — экспортёров нефти. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29,11,2023.
  17. ↑ Мужжавлева Т. В., Куракова А. В. Проблемы Организации стран-экспортеров нефти (OPEC) на современном этапе // Oeconomia et Jus. — 2018. — № 4.

Комментарийҙар

  1. ↑ Заявленный производственный план Анголы на 2024 год подлежит проверке тремя независимыми источниками (IHS Markit, Wood Mackenzie и Rystad Energy) в конце 2023 года. Если план будет подтверждён, квота сохранится.
  2. ↑ Квота для Конго и Нигерии может быть обновлена до значения, равного среднему объёму добычи, который может быть достигнут в 2024 году по оценкам трёх независимых источников (IHS Markit, Wood Mackenzie и Rystad Energy). План подлежит проверке к концу 2023 года. Если он подтвердится, то эта квота будет сохранена.
  3. ↑ Квота для Конго и Нигерии может быть обновлена до значения, равного среднему объёму добычи, который может быть достигнут в 2024 году по оценкам трёх независимых источников (IHS Markit, Wood Mackenzie и Rystad Energy). План подлежит проверке к концу 2023 года. Если он подтвердится, то эта квота будет сохранена.

Сығанаҡтар

Һылтанмалар

  • opec.org — ОПЕК рәсми сайты  (инг.)

Ҡалып:Нефтегазовая промышленность

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар