Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Халыҡ-ара Олимпия көнө

Выверенная статья

Aprove.svg

Выверенная статья

Халыҡ-ара Олимпия көнө — Халыҡ-ара олимпия комитеты ҡарары нигеҙендә йыл һайын 23 июндә күп кенә дәүләттәрҙә һәм илдәрҙә билдәләнгән бөтә донъя байрамы. Халыҡ-ара олимпия комитеты ҡарары менән булдырыла һәм йыл һайын 23 июндә билдәләнә. Дата 1894 йылдың 23 июнендә Париж конгресында Франция бароны Пьер де Кубертен башланғысы буйынса ойошторолған Халыҡ-ара олимпия комитетына нигеҙ һалыу иҫтәлегенә һайланған. Байрамдың маҡсаты — халыҡтың бөтә ҡатламдары араһында олимпия ҡиммәттәрен, күмәк спортты һәм сәләмәт йәшәү рәүешен популярлаштырыу[1][2]. Йыл һайын был көндө бөтә донъяла миллионлаған кеше, йәшенә һәм енесенә ҡарамаҫтан, физик әүҙемлектән файҙа алыу өсөн спорт, мәғариф һәм мәҙәни сараларҙа ҡатнаша[1].

Тарихы

1948 йылдың ғинуарында Халыҡ-ара олимпия комитеты (МОК) Санкт-Морицта Халыҡ-ара Олимпия комитетының 42-се сессияһында йыл һайын 23 июндә Халыҡ-ара Олимпия көнөн билдәләргә ҡарар итә[3][4]. Был дата Халыҡ-ара Олимпия комитеты ойошторолған датаны мәңгеләштереү маҡсатында 1894 йылдың 23 июнендә һайлана, сөнки Олимпия хәрәкәтен тергеҙеү энтузиасы француз бароны Пьер де Кубертен Парижда халыҡ-ара атлетика конгресы алдында үҙенең тарихи докладын уҡып ишеттерә[3][5]. Конгресс 1896 йылда Грецияла беренсе Олимпиаданы үткәреү тураһында ҡарар ҡабул иткәндән һуң, Кубертен шул уҡ ваҡытта ойошторолған Халыҡ-ара Олимпия комитетын етәкләй.

Байрам саралары

Халыҡ-ара Олимпия көнөндә булған төп сара — 23 июндә йәки был көнгә яҡын ял көндәрендә оҙон дистанцияларға йүгереүҙе ойоштороу. Халыҡ-ара олимпия комитеты Милли олимпия комитеттарына төрлө спорт байрамдары ойошторорға тәҡдим итә, башлыса йүгереү байрамдары, ҡатнашыусыларҙың максималь һанын йәлеп итеү өсөн, шуның менән «Спорт бөтәһе өсөн дә» тигән олимпия концепцияһын тарата. Халыҡ-ара Олимпия комитетының олимпия хартияһында былай тиелә[6]:

«Олимпия хәрәкәте йәштәрҙе спорт ярҙамында үҙ-ара аңлашыу һәм дуҫлыҡ рухында тәрбиәләү маҡсатын ҡуя, шулай итеп, яҡшыраҡ һәм тыныс донъя булдырыуға булышлыҡ итә».

Байрам программаларына, ғәҙәттә, күргәҙмә ярыштар, оҫталыҡ дәрестәре, концерттар һәм күргәҙмәләр инә.

Төрлө илдәрҙә урындағы акциялар һәм күмәк старттар уҙғарыла. Мәҫәлән, Чехияла йыл һайын «Олимпия йүгереүе»(чех Olympijský běh) үтә, унда бер үк ваҡытта тиҫтәләгән ҡалала меңләгән йүгереүсе сыға — был илдең иң ҙур йүгереү ваҡиғаһы булып тора[3]. Әзербайжанда һәм Албанияла 2022 йылғы Олимпия көнөнә күләмле спорт-мәҙәни саралар: акробатика һәм каратены, төрлө спорт төрҙәрен күрһәтеү һәм, еңеүселәрҙе бүләкләп, йүгереү ойошторола[3], ә Албанияла байрам май айынан 23 июнгә тиклем дауам итә. Унда 12-нән ашыу ҡалала 7000-гә яҡын уҡыусы ҡатнаша[3]. Рәсәйҙә 1990 йылдан алып «Бөтә Рәсәй олимпия көнө» — илдәмиллиондан ашыу кеше ҡатнашҡан спорт байрамы уҙғарыла[7]. Уның программаһына күмәк старттар, оҫталыҡ дәрестәре, күрһәтмә сығыштар һәм олимпиясылар менән фотоға төшөүҙәр инә[7].

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Һылтанмалар

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 SF&OC — Sports Federation & Olympic Committee of Hong Kong, China (билдәһеҙ). www.hkolympic.org. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2025.
  2. ↑ Международный Олимпийский день (20240623T0310). 27 май 2025 тикшерелгән.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Rantamaa, Emma. Revisiting the excitement of Olympic Day 2022 | European Olympic Academies (EOA) (16 июнь 2023). 2 октябрь 2025 тикшерелгән.
  4. ↑ Поздравляем с Международным Олимпийским днем! Динамо. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2025.
  5. ↑ Igor V. Ignatchenko. Pierre de Coubertin and the revival of Olympic Games in the 19 th century // Shagi / Steps. — 2018. — Т. 4, вып. 2. — С. 80–91. — ISSN 2412-9410. — DOI:DOI:10.22394/2412-9410-2018-4-2-80-91.
  6. ↑ Международный олимпийский комитет. Олимпийская хартия. olympic.ru. DidWeDo S.a.r.l., Лозанна, Швейцария (сентябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2025. Архивировано 7 ғинуар 2021 года.
  7. ↑ 1 2 Всероссийский Олимпийский День — Олимпийский комитет России (билдәһеҙ). olympic.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2025.

Категориялар