Яҙмыш

Яҙмыш (шулай уҡ тәҡдир, күрәсәк, насип) — кеше, халыҡ һәм башҡалар йәшәйешенә тәьҫир яһаусы һәм уны көн элгәре билдәләүсе тарихи ваҡиғалар, күренештәр күплеге; ваҡиғаларҙың, ғәмәлдәрҙең алдан билдәләнеүе; күрәсәк, юғары көс.

Ғәрәптәрҙә яҙмыш

Исламға тиклемге ғәрәптәрҙә яҙмыш тураһында ике ҡараш булған: мәнә — конкрет өлөш, һәр кемдең шәхси өлөшө, һәм дәхрүн — донъя өҫтөнән тулыһынса хакимлыҡ иткән шәхесһеҙ ваҡыт. Ҡөрьәндә улар башлыса яҙмыштың яңы концепцияһы — ҡадәр файҙаһына кире ҡағыла — Аллаһ үҙ ихтыяры менән бар нәмәлә лә, бөтәһе өсөн дә ҡарар ҡабул итә. Мәжүсилектәге һуҡырҙарса яҙмыш урынына мосолмандарҙа ҡадәр Аллаһтың юғары ғәҙеллеген кәүҙәләндерә. Аллаһ ихтыярының һынауҙарын түҙем үткәрергә һәм уның ғәҙел мәрхәмәтен көтөргә диндар сабырлыҡ ярҙам итә[1]..

Төрки донъяла яҙмыш

«Яҙмыш» — яҙылған тамырынан сыҡҡан төшөнсә. Төрки халыҡтарҙа, шул иҫәптән башҡорт мәҙәниәтендә был яҙыу кешенең маңлайында тип иҫәпләнгән.[2] Яҙмыш концепцияһы (ҡадәр) күп кенә ышаныуҙарҙа булған һәм кеше менән булған ваҡиғаларҙың күп өлөшө уның ҡулында түгел тигән ышаныуға нигеҙләнгән.

Сәнғәт әҫәрҙәрендә яҙмыш

Боронғо гректар араһында яҙмышҡа ышаныу Софоклдың «Эдип батша» трагедияһында сағыла.

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Иҫкәрмәләр

  1. М. Б. Пиотровский. Ислам и судьба. — Понятие судьбы в контексте разных культур. — М.: Наука, 1994. — С. 92—97. Архивная копия от 18 декабрь 2007 на Wayback Machine
  2. Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ғинуар 2012. Архивировано 17 ғинуар 2012 года. 2012 йылдың 17 ғинуар көнөндә архивланған.

Әҙәбиәт


Был — тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ, мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып, РУВИКИ проектына ярҙам итә алаһығыҙ.

Тема буйынса өҫтәмә