Ғабдулла ибн Ғәбдел Ғәзиз әс-Сәғүд

1924 йылдың 1 авгусында Эр-Риядта Неджд, Хиджаз һәм ҡушылған биләмәләр короле Ғабдул-Ғәзиз Әл Сәғүд ғаиләһендә тыуа һәм әсәһе Фаһди бинт Аси аш-Шуреймдың берҙән-бер улы, атаһының — 12-се улы була. Уның әсәһе сығышы менән — Шаммар ҡәбиләһенең аристократ кланынан. Король Ғабдул-Ғәзиздың 9-се ҡатыны булғанға тиклем Ғәрәбстан ярымутрауы әмирлектәренең береһенең башлығы Сәғүд Рәшидиға кейәүҙә була. Рәшиди үлтерелгәндән һуң, король Ғабдул-Ғәзиз Фаһдәне ҡатынлыҡҡа ала. Ғабдул-Ғәзиздың ике һеңлеһе була: Нуф (2015 йылда вафат) һәм Сита (2011 йылда вафат), ә ағаларының барыһы ла — уның менән бер атанан^[2].

Башта Мәккә губернаторы була. 1963 йылда бер туған ағаһы король Фәйсал уны милли гвардия командующийы итеп тәғәйенләй, 1975 йылда икенсе бер туған ағаһы король Хәлид ваҡытында премьер-министрҙың икенсе урынбаҫары вазифаһын ала^[3]. 1982 йылдың 13 июнендә тәхеткә ултырған тағы бер бер туған (ата бер, әсә башҡа) ағаһы Фаһд указы менән Ғабдалла тәхет вариҫы^[4] һәм премьер-министрҙың беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә^[2].

2005 йылдың 1 авгусында король Фаһд вафат була. 3 августа Эр-Риядтағы хөкүмәт һарайында Ғабдулла тәхеткә ултыра^[5]. Яңы королдең тәүге аҙымдарының береһе — вариҫ принцы итеп үҙенең туғаны, оборона һәм авиация министры Ас-Судайри кланының вәкиле Солтанды тәғәйенләй^[4].

Тәүге указдарының береһендә үк ул 7 меңгә яҡын принц һәм принцесса иҫәпләнгән король ғаиләһе ағзаларына дәүләт ҡаҙнаһы мәнән файҙаланыуҙы тыя. Шулай уҡ ул монархтың ҡулын үбеп традицион сәләмләүҙе юҡҡа сығара, уны ғәҙәти ҡул ҡыҫыу менән алмаштыра.

2005 йылда йәштәрҙе көнбайыш университеттарына уҡырға ебәреү өсөн дәүләт стипендиялар программаһын тормошҡа ашыра. Ул дүрт йылға тиклем сит илдә уҡыуға һәм йәшәүгә аҡса бүлеүҙе тәҡдим итә. Дәүләт программаһы ғәмәлдә булған осорҙа 70 меңдән ашыу студент донъяның 25-тән ашыу илендә уҡый. Америка Ҡушма Штаттары, Англия һәм Австралия университеттары студенттар һайлаған өс лидер иҫәбенә инә.

2007 йылдың 6 ноябрендә Ватиканға бара, унда Рим Папаһы Бенедикт XVI менән осраша, Рим католик сиркәүе башлығы менән осрашҡан беренсе сәғүд монархы була^[6].

Король указы менән Эр-Рияд ҡатын-ҡыҙҙар университеты ректоры итеп принцесса Әл-Джаухара бинт Фаһд ибн Мөхәммәт ибн Ғабдрахман Әл Сәғүд тәғәйенләнә, шулай итеп беренсе тапҡыр ҡатын-ҡыҙ юғары уҡыу йортонда етәксе була^[7].

2009 йылдың 14 февралендә яңы указдарын иғлан итә, уларҙа, атап әйткәндә, мәжлес (Консультатив совет) составын 81-ҙән 150 депутатҡа тиклем арттыра, тәүге тапҡыр ҡатын-ҡыҙға юғары дәүләт посы — мәғариф министрының ҡыҙҙар эштәре буйынса урынбаҫары вазифаһын бирә, Юғары суд — Сәғүд Ғәрәбстаны Конституцияһының гарантын булдыра һәм юғары дини инстанцияны — Юғары өләмдәр советын үҙгәртә, уға ханбалит мәҙһәбенең хоҡуҡ белгестәренән тыш, башҡа вәкилдәрҙе лә индерә (хәнәфи, мәлик һәм шәфии мәҙһәбтәре)^[8]. Шул уҡ йылдың сентябрендә Джидда янында король Ғабдулланың егеттәр һәм ҡыҙҙар бергә уҡыған Фән һәм техника университеты асыла^[9]. Мосолман руханиҙарының юғары дәрәжәле вәкилдәре менән һөйләшеүҙәрҙән һуң, 2011 йылдың сентябрендә король ҡатын-ҡыҙҙарға артабан Шура советы ағзаһы булырға һәм муниципаль һайлауҙарҙа ҡатнашырға рөхсәт ителеүен иғлан итә^[10].

2011 йылда социаль өлкәгә 37 миллиард доллар сығымдарҙан торған яңы программа йүнәлтә, программаға эшһеҙлек буйынса яңы пособиелар, мәғариф һәм торлаҡ субсидиялары, бурыстарҙы түләүҙән азат итеү, шулай уҡ яңы спорт каналын индерелә. Шулай уҡ ул 2014 йылдың аҙағына короллектең мәғарифын, һаулыҡ һаҡлауын һәм инфраструктураһын яҡшыртыу өсөн дөйөм алғанда 400 миллиард доллар тотонорға вәғәҙәләй.

2008 йылдың февралендә Американың Parade журналы (The Washington Post ҡушымтаһы) хәҙерге замандың иң аяуһыҙ диктаторҙары исемлеген иғлан итә. Ул унда КХДР лидеры Ким Чен Ирҙан, Судан Президенты Ғүмәр Әл-Бәширҙан һәм Мьянма президенты генерал Тан Швенан ғына ҡалышып, дүртенсе урынды ала^[11].

30 тапҡырҙан ашыу өйләнә һәм айырылыша, әммә ислам ҡанунына ярашлы, үҙ йортонда бер үк ваҡытта дүрттән артыҡ ҡатын тотмай. Королдең ҡатындары араһында Сүриә, Марокко һәм Фәләстан ҡатын-ҡыҙҙары бар. Ғабдулла 15 ул һәм 20 ҡыҙҙың атаһы.

Уның бер ҡатыны Алануд әл-Файез, айырылышҡандан һуң Лондонда йәшәй. 2001 йылдан башлап уның королдән тыуған дүрт ҡыҙын (Сахар, Маха, Хала һәм Джавахир) өйҙәге арест аҫтында тотола^{[12][13][14][15]}. Принцесса Хала 2021 йылда 47 йәшендә вафат була^[16].

Королдең өлкән улы, принц Хәлид (1950 йылда тыуған) Сәғүд Ғәрәбстаны Милли гвардияһының командующий урынбаҫары (1979—1992) вазифаһында хеҙмәт итә.

Икенсе улы, принц Мотаиб (1952 йылда тыуған) Милли гвардия командующийы (2010—2013) һәм Милли гвардия министры (2013—2017) итеп тәғәйенләнә.

Улы, принц Ғабдул-Ғәзиз (1962 йылда тыуған) 2011—2015 йылдарҙа сит ил эштәре министры урынбаҫары булып эшләй.

Тағы бер улы, принц Фәйсал, Сәғүд Ғәрәбстанының Ҡыҙыл Ярым Ай башлығы (2006—2016) вазифаһында эшләй.

Ҡыҙы, принцесса Әҙилә 2009 йылда мәғариф министры итеп тәғәйенләнгән Фәйсәл ибн Ғабдуллахта кейәүҙә. Ул идара итеүҙә ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын яҡлаусы билдәле булған бер нисә сәғүд принцессаларының береһе.

Икенсе ҡыҙы, принцесса Әлиә, социаль хеҙмәт программаһы рәйесе. Иң кесе ҡыҙы, принцесса Сәхәб, 1993 йылда тыуған. Сәхәб бинт Ғабдулла 2011 йылда Бахрейн короле шәйех Хәлид бин Хамад бин Иса Әл Хәлифтең бишенсе улына кейәүгә сыға.

Иң кесе улы, принц Бандар, 1999 йылда, атаһына 75 йәш булғанда тыуа^[17][18].

Король дөйәлә һыбай сабыштар һәм ыласын ярҙамындағы һунар менән мауыға, шулай уҡ тоҡомло аттарҙы бик ярата, уларҙың ғәрәп тоҡомдарын үрсетеү менән шөғөлләнә һәм ат спорты клубына нигеҙ һала.

2014 йылдың 31 декабрендә Эр-Риядта дауаханаға ята, унда дауаланыу курсы үтә. 2015 йылдың 23 ғинуарында пневмония арҡаһында өс аҙна дауаханала ятҡандан һуң вафат була^[19]. Эль-Уд зыяратында исемһеҙ ҡәберҙә (ҡәтғи мосолман ҡанундары буйынса) ерләнә^[20].

Сәғүд Ғәрәбстаны наградалары

Дәүләт	Тапшырыу датаһы	Награда		Литеры
Сәғүд Ғәрәбстаны	1 август 2005	Бөйөк Бадр ордены суверены
Сәғүд Ғәрәбстаны	1 август 2005	Король Ғабдул-Ғәзиз ордены суверены
Сәғүд Ғәрәбстаны	1 август 2005	Король Файсал ордены суверены

Сит дәүләттәр наградалары

Дәүләт	Тапшырыу датаһы	Награда		Литеры
Аргентина		Азат итеүсе Сан-Мартин орденының сылбыры кавалеры
Бөйөк Британия	—	Бани орденының Ҙур тәреһе кавалеры		GCB
КАР	1999—	Изге Өмөт орденының махсус класлы Ҙур тәреһе кавалеры
Ҡаҙағстан	10 декабр 2001—	1 дәрәжә Дуҫлыҡ ордены кавалеры[21]
Австрия	2004—	Австрия Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн Ҙур Почёт Йондоҙо кавалеры
Әзербайжан	7 март 2005—	«Бойондороҡһоҙлоҡ» ордены кавалеры[22].
Польша	18 март 2005—	Йылмайыу ордены рыцары[23].
Пакистан	1 февраль 2006—	«Нишан-е-Пакистан» ордены кавалеры		NPk
Бөйөк Британия	2007—	Королдең Викториан сылбыры кавалеры
Төркиә	2007—	Төркиә Республикаһының 1 класлы ордены кавалеры
Испания	15 июнь 2007—	Алтын рун ордены рыцары
Польша	25 июль 2007—	Аҡ бөркөт ордены кавалеры
Италия	30 октябрь 2007—	Таҫма менән биҙәлгән Ҙур тәре кавалеры	Италия Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн ордены
	19 июль 1997—30 октябрь 2007	Ҙур тәре кавалеры
Бразилия	май 2009—	Көньяҡ Тәре орденының Ҙур тәреһе кавалеры[24].
Сүриә	октябрь 2009—	1 класлы Омейядтар ордены кавалеры[25].
Ливан	31 июль 2010—	Кедр орденының Ҙур таҫмаһы кавалеры

Король исеме Тувалдағы (Сәғүд Ғәрәбстаны) ғилми-технологик университетына бирелгән.