Ғарипова Рәйлә Мөхәмәтхан ҡыҙы

Рәйлә Мөхәмәтхан ҡыҙы Ғарипова 1946 йылдың 22 ноябрендә Ҡазанда тыуған^[1].^[2] Әсәһе-Рәбиға Заһиҙулла ҡыҙы (ҡыҙ фамилияһы Заһиҙуллина, 1910—1982), атаһы — Ғарипов Мөхәмәтхан Ғариф улы (1906—1987), итексе, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы^[3]. Сығышы менән Татарстандың Балтас районы Түбән Сасна ауылынан^[4].

1966 йылда Ҡазан фармацевтика училищеһын тамамлағас, дарыуханала фармацевт булып эшләй^[3]. 1967—1969 йылдарҙа Татар АССР-ы йыр һәм бейеү ансамбле солисы. 1974 йылда Мәскәү дәүләт мәҙәниәт институтының хореография бүлеген тамамлай. Ҡазанға ҡайтҡас, 1974—1977 йылдарҙа Ансамблдә педагог-репетитор булып эшләй^[2][5]. 1977 йылдан Татар АССР-ы йыр һәм бейеү ансамбленең баш балетмейстеры вазифаһын башҡара (хәҙер — Татарстан Республикаһының йыр һәм бейеү ансамбле)^[6][2].

1978 йылдан Яр Саллы сәнғәт колледжында эшләй, сығарылыш уҡыусылары ансамблгә әүҙем ҡушыла^[3][7]. 1982 йылда «Юлдаш» студияһының балалар хореография мәктәбен ойоштороу инициаторҙарының береһе була. Ул 2006 йылдан ансамблдең буласаҡ бейеүселәрен әҙерләү өсөн база мәктәбенә әүерелә. Уҡыу йорто бик күп уҡыусылар тәрбиәләй, мәҫәлән, Татарстан Республикаһының атҡаҙанған артистары . Хәметов .Айрат һәм Ләйсән Хәмитовта^[2][8]. 2001 йылдан Ҡазан дәүләт мәҙәниәт институтында уҡыта, халыҡ бейеүҙәре кафедраһы профессоры^[3][9]. Шулай уҡ фольклор конкурст^[10] арын, музыкаль фестивалдәр ойоштороуҙа ҡатнаша^[11].

Рәйлә Ғарипова милли бейеү фольклорын, ғөрөф-ғәҙәттәрен һәм традицияларын яҡшы белә, татар халҡының бейеү ижады элементтарын сәхнә-хореография композицияларына киң һәм ҡыйыу индерә^[2][12]. 40 йылдан ашыу ансамблдә эшләгән осоронда балетмейстер булараҡ йөҙҙән ашыу композиция ҡуя һәм Ғәзиз Таһировтың эшен дауам иткән Татарстандың атҡаҙанған хореография оҫталары иҫәбенә инә. А. Ключарёв көйөнә нигеҙләнгән «Гармун, гармун» вокаль-хореография композицияһы ансамблдең визит карточкаһы булып тора.^[12].

«Һабантуй», «Дуҫлыҡ кистәре», «Тыуған яҡ моңдары», «Ҡорбан байрамы», «Шәреҡ клубы» («Восточный клуб»), , «Шәһәр бейеүе»(«Троицкие вечера»). кеүек йыр-бейеү композицияларын сәхнәләштереүҙә ҡатнаша. «Ҡыҙҙар йыйыны», «Бишле бейеү», « Ҡазан ҡыҙҙары бейеүе», «Ярмәк вағы» («Ярмякские дроби»), «Ай, былбылым», «Көмөш беләҙек» («Серебряный браслет»), , «Шәл», «Вальс», «Танго», «Сабата» бейеүҙәрен ҡуя^{[2][13][14][15]}.

• Рәсәйҙең Дуҫлыҡ ордены (2022 йыл) — һөнәри эшмәкәрлектәге юғары ҡаҙаныштары, Татарстан Республикаһында милләт-ара тыныслыҡты һәм татыулыҡты нығытыуға тос өлөш индергәне өсөн;
• Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2017 йыл) — Ватан мәҙәниәтен һәм сәнғәтен, киң мәғлүмәт сараларын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне, күп йыллыҡ емешле эшмәкәрлеге өсөн;
• Татар АССР-ының халыҡ артисы (1987)^[6];
• Татар АССР-ының атҡаҙанған артисы (1982)^[2];
• Татарстан Республикаһы Президентының Рәхмәт хаты (2016 йыл);
• Татарстан Республикаһының Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты — «татар милли хореографияһын пропагандалағаны өсөн» (2022).

Ире-Ҡотдосов Ринат Мөсәүир улы (1953), эшҡыуар. Улдары-Камил (1990), музыкант, "Юлдаш"хореография студияһын тамамлаған^[3][4].