Әхмәҙиев Фәрит Вафа улы

Фәрит Вафа улы Әхмәҙиев (рус. Ахмадиев, Фарит Вафиевич, 1968 йылдың 11 марты, Өфө) — яҙыусы, тәржемәсе, журналист[1], ғалим. Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар (2004), Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар (2001) союздары ағзаһы. Философия фәндәре кандидаты (2009).

Биографияһы

Фәрит Вафа улы Әхмәҙиев 1968 йылдың 11 мартында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуа. Ике юғары белемгә эйә: 1995 йылда — Мәскәүҙә М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын, 2002 йылда — Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлай.

Хеҙмәт юлын 1995 йылда «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналында яуаплы секретарь булып башлай. 1998 йыл — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт министрлығында баш белгес, министр ярҙамсыһы. 2000—2012 йылдар — «Ватандаш» журналының баш мөхәррире. 2006—2010 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы рәйесе, 2013 йылдан — З. Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте баш мөхәррире урынбаҫары[2]. 2022 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының Әҙәбиәт бүлегендә өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.[3]

Ижады

Фәрит Әхмәҙиев әҙәби әҫәрҙәрҙе башҡорт теленән рус теленә тәржемәләүсе булараҡ та билдәле. Ул Ғ. Хөсәйенов, Д. Бүләков, Ф. Ғәлимов, Вафа Әхмәҙиев|В. Әхмәҙиев, М. Иҙелбаев, Т.Килмөхәмәтов әҫәрҙәрен тәржемә итә.

Ф. Әхмәҙиев робағиҙар, пьесалар һәм повестар авторы ла[4]. Журналист этикаһы һәм һүҙ азатлығы буйынса ике монография һәм 30 фәнни баҫма авторы. 2015 йылда «99 робағи» исемле поэтик йыйынтығын нәшер итә[5]. «Бөйөк Еңеү шағирҙары» II Бөтә Рәсәй әҙәби конкурс лауреаты (2016)[6].

Юғары художестволы оҫталығы өсөн «Золотое перо Руси — 2016» халыҡ-ара конкурсы еңеүсеһе була[7]. 2016 йылда «Амазонкалар» пьесаһы "Рәсәйҙең иң яҡшы заманса бер актлы пьесалары йыйынтығы"на инә[8].

2022 йылдың 7 майында Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында Фәрит Әхмәҙиевтың «Батыр йондоҙо» исемле пьесса буйынса ҡуйылған спектакль премьераһы булды.[9].

2026 йылдың майында Өфөләге «Информреклама» нәшриәтендә Фәрит Әхмәҙиевтең «Сәйәхәтсе йондоҙ. Ғүмәр Хәйәм» исемле театр өсөн поэмаһы китап-билингва итеп баҫылып сыҡты. Әҫәр башҡорт һәм рус телдәрендә нәшер ителгән[10].

Фәнни эшмәкәрлеге

Фарит Әхмәҙиевтең фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары журналистиканың һөнәри этикаһы, журнал редакцияһы теорияһы һәм хәҙерге башҡорт әҙәбиәтендәге жанр процестары менән бәйле.

Журналистика фәне өлкәһендә Әхмәҙиев һүҙ азатлығы менән әхлаҡи нормалар араһындағы балансҡа, һөнәри этика һәм әхлаҡи яуаплылыҡ принциптарына нигеҙләнгән «идеаль журналист» концепцияһын эшләп сығарҙы. «Башҡорт журналистикаһының әхлаҡи мәҙәниәте традициялары» һәм «Журнал журналистикаһы» (2009) тигән монографияларында ул баш мөхәррирҙең этик стандарттарҙы йөрөтөүсе һәм тормошҡа ашырыусы, редакция мөхитен ойоштороусы һәм баҫманың стратегик үҫешен билдәләүсе булараҡ төп ролен нигеҙләй. «Журналистың һөнәри морале социомәҙәни күренеш булараҡ» (2009) тигән диссертацияһында журналистика этикаһы йәмғиәттең ҡиммәттәр системаһының айырылғыһыҙ өлөшө итеп ҡарала.

Әҙәбиәт ғилемендә Әхмәҙиев XXI быуат башҡорт прозаһының жанр яңылыҡтарын өйрәнә. Сәйәси романға арналған хеҙмәтендә ул Ғ. Хисамовтың «Президент Рәхимов» романын анализлап, сәйәси романдың үҙаллы жанр булараҡ формалашыуын нигеҙләй. Ф. Ғәлимов ижадын өйрәнеүҙә «бизнес-роман»ды яңы йүнәлеш итеп айырып күрһәтә; был жанр хәҙерге социаль-иҡтисади процестарҙы сағылдыра. XXI быуаттың тәүге сирегендә башҡорт прозаһы жанрҙары үҫешенә арналған дөйөмләштереүсе хеҙмәттәрендә ул яңы жанр күренештәрен системаға һалып, уларҙың әҙәби процесс эволюцияһы менән бәйләнешен күрһәтә.

2025 йылда Фәрит Әхмәҙиев Йософ Баласағуниҙың «Бәрәкәтле ғилем» (1071) шиғырын башҡорт теленә тәржемә итте. 6500 куплеттан торған был әҫәр башҡорт әҙәбиәте, шиғриәте, фәлсәфәһен байытты.

Шулай итеп, Әхмәҙиевтең фәнни өлөшө журналистика этикаһының концепцияһын эшләүҙә һәм хәҙерге башҡорт әҙәбиәтендәге яңы жанрҙарҙы теоретик яҡтан аңлатыуҙа сағыла[11].

Ғәиләһе

Тормош иптәше А.Ф.Илембәтова — Рәсәй этнографы, тарих фәндәре докторы. Бер ул үҫтерәләр.

Бүләктәре һәм премиялары

  • Бөтә Рәсәй «Поэты Великой Победы» II әҙәби конкурсы лауреаты (2016);
  • «Золотое перо Руси — 2016» халыҡ-ара конкурсы еңеүсеһе («99 рубаи» китабы өсөн);
  • 2016 йылда Әхмәҙиевтең «Амазонки» пьесаһы Рәсәйҙең иң яҡшы заманса пьесалары йыйынтығына индерелгән;
  • 2022 йылда «Снайпер-Мәргән» фильмына сценарийы «Герой» Бөтә Рәсәй конкурсында еңеүсе[11].

Хеҙмәттәре

  1. «Ҡайтыу». Новелла. Уфа."Совет Башкортостаны" 26 февраля 1989 г.

Фәнни хеҙмәттәре

  1. Ахмадиев Ф. В. О некоторых аспектах этической рефлекции в современном российском обществе// Вестник БашГУ. Научный журнал. № 2. — Уфа: РИО БашГУ, 2009. С. 215—217.
  2. Ахмадиев Ф. В. Главный редактор издания как « идеальный журналист»// Вестник ВГУ. Научный журнал. № 1. — Воронеж, 2009. С 119—124.
  3. Ахмадиев Ф. В. Свобода слова и ответственность журналиста. — Уфа: БашГУ, 2011.

Иҫкәрмәләр

  1. Журналисты Башкирии вошли в энциклопедию «Журналисты России. XX—XXI»
  2. http://www.kitap-ufa.ru/information/struktura-izdatelstva.php Главная страницаИнформация
  3. ИИЯЛ УФИЦ РАН
  4. http://ufacity.info/news/207901.html «99 рубаи» Фарита Ахмадиева зазвучат для незрячих читателей
  5. http://www.bashinform.ru/news/702590-v-izdatelstve-kitap-vyshla-v-svet-kniga-farita-akhmadieva-99-rubai/ В издательстве «Китап» вышла в свет книга Фарита Ахмадиева «99 рубаи»
  6. http://www.bashinform.ru/news/894556-bashkirskiy-poet-farit-akhmadiev-stal-laureatom-vserossiyskogo-literaturnogo-konkursa-geroi-velikoy-/?sphrase_id=38414 Башкирский поэт Фарит Ахмадиев стал лауреатом Всероссийского литературного конкурса «Герои Великой Победы»
  7. http://www.bashinform.ru/news/916192-pisateli-iz-bashkirii-poluchili-nagrady-konkursa-zolotoe-pero-rusi-2016/?sphrase_id=38414 Писатели из Башкирии получили награды конкурса «Золотое Перо Руси-2016»
  8. http://www.bashinform.ru/news/930130-proizvedenie-farita-akhmadieva-amazonki-voshlo-v-sbornik-luchshikh-sovremennykh-pes-rossii/?sphrase_id=38414 Произведение Фарита Ахмадиева «Амазонки» вошло в сборник лучших современных пьес России
  9. Премьера спектакля «Звезда Героя» о жизни Мусы Гареева прошла в Национальном молодежном театре РБ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 май 2022.
  10. Книга Фарита Ахмадиева «Блуждающая звезда Омара Хайяма». Истоки (25 май 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2026.
  11. 1 2 Юсуф Гумеров. Фарит Ахмадиев: идти вперед своим путем! (4 март 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 март 2026.

Һылтанмалар