Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Аббасов Азат Зиннәт улы

Азат Зиннәт улы Аббасов (рус. Аза́т Зинна́тович Абба́сов; 1925 йылдың 19 ғинуары, Алабуға, Татар АССР-ы[d] — 2006 йылдың 11 октябре, Ҡазан ҡалаһы) — совет һәм Рәсәй опера йырсыһы, лирик-драматик тенор. СССР-ҙың халыҡ артисы (1977)[1].

Биографияһы

1925 йылдың 19 ғинуарында Татарстан АССР-ының Алабуға ҡалаһында тыуған. Музыкаль ғаиләлә тәрбиәләнә, атаһы көслө бас тауышҡа эйә була[2]. Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, Ҡазан авиация техникумына уҡырға инә. 1943 йылда диплом ала һәм Ҡазан вертолёт заводында инженер-конструктор булып эшләй башлай[1].

Татар композиторы Сәлих Сәйҙәшев менән осрашыу уның тормошонда ҡырҡа боролош яһай — композитор уға һөнәрен алыштырырға һәм профессиональ музыка менән шөғөлләнергә кәңәш итә[3]. 1944 йылда Азат П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһы ҡарамағында ойошторолған милли опера студияһына инеү имтихандарын уңышлы тапшыра. Педагог С. Н. Стрельцовтың вокал класында белем алып, 1950 йылда ул диплом ала һәм Ҡазанға ҡайта[2].

2006 йылдың 11 октябрендә вафат була, Ҡазандың Яңы Татар биҫтәһендә урынлашҡан Татар зыяратында ерләнгән[2].

Ижады

1950 йылда М. Йәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры труппаһына ҡушыла. Пётр Чайковскийҙың «Евгений Онегин» операһында Трике партияһы уның дебюты була[3]. Ошо театр сәхнәһендә ҡырҡ йыл хеҙмәт итә, әйҙәүсе солистарының береһенә әүерелә. Оҙон ижади карьераһы дауамында ул йөҙҙән ашыу төрлө роль башҡара, милли һәм классик репертуар оҫтаһы була[1].

XX быуат ил һәм татар композиторҙарының әҫәрҙәрен популярлаштырыуға ҙур өлөш индерә, ә донъя классикаһын башҡарыуы юғары вокаль мәҙәниәте һәм асыҡ дикцияһы менән айырылып тора[4].

Опера сәхнәһендә сығыш яһауҙан тыш, йырсы камера-концерт эшмәкәрлеге алып бара. Ул татар халыҡ йырҙарын, шулай уҡ композиторҙар Рөстәм Яхин, Мансур Мозаффаров һәм Александр Ключарёв романстарын башҡара. Ижад менән бер рәттән йәмәғәт эше менән дә шөғөлләнә: ул оҙаҡ ваҡыттар Бөтә Рәсәй театр йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе идараһы рәйесе урынбаҫары була[2].

Опера һәм оперетталарҙағы партиялары

  • Кенәз улы — «Чародейка», П. И. Чайковский;
  • Синодал — «Демон», А. Г. Рубинштейн;
  • Ялған батша (Самозванец), Шуйский — «Борис Годунов», М. П. Мусоргский;
  • Владимир Игоревич — «Князь Игорь», А. П. Бородин;
  • Альфред — «Травиата», Дж. Верди;
  • Арлекин — «Паяцы», Р. Леонкавалло;
  • Рудольф — «Богема», Дж. Пуччини;
  • Фауст — «Фауст», Ш. Гуно;
  • Герцог — «Риголетто», Дж. Верди;
  • Ричард — «Бал-маскарад», Дж. Верди;
  • Пинкертон — «Мадам Баттерфляй», Дж. Пуччини;
  • Энцо — «Джоконда», А. Понкьелли;
  • Каварадосси — «Тоска», Дж. Пуччини;
  • Король — «Умница», К. Орф;
  • Сергей — «Катерина Измайлова», Д. Д. Шостакович;
  • Надир — «Искатели жемчуга», Ж. Бизе;
  • Алексей — «Оптимистическая трагедия», А. Н. Холминов;
  • Кенәз — «Русалка», А. С. Даргомыжский;
  • Андрей — «Семья Тараса», Д. Б. Кабалевский;
  • Джик — «Алтынсәс», Н. Г. Йыһанов;
  • Йәлил — «Йәлил», Н. Г. Йыһанов;
  • Түләк — «Түләк менән Һыуһылыу», Н. Г. Йыһанов;
  • Самат — «Самат», Х. В. Вәлиуллин;
  • Булат — «Ялсы», Т. К. Ғиззәт, С. З. Сәйҙәшев;
  • Булат — «Зәңгәр шәл», К. Г. Тинчурин, С. З. Сәйҙәшев;
  • Ғәлимйән, Кәрим бай — «Башмағым», Т. К. Ғиззәт, Д. Х. Фәйзи;
  • Алмаз — «Тальян моңо», Э. З. Бакиров, Ш. М. Биксурина;
  • Аверин — «Севастопольский вальс», К. Я. Листов, Е. М. Гальперина, Ю. Л. Анненков.

Маҡтапулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Татарстан АССР-ының атҡаҙанған артисы (1950);
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1957);
  • РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1966);
  • СССР-ҙың халыҡ артисы (1977);
  • Ҡазандың почётлы гражданы (2005)[4].

Хәтер

  • 2016 йылда Ҡазандың Совет районындағы яңы урам артист хөрмәтенә атала[5].
  • 2025 йылда, Азат Аббасовтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан, Татарстан Республикаһында юбилей саралары уҙа. Ҡазанда Ф. И. Шаляпин исемендәге XLIII Халыҡ-ара опера фестивале барышында «Борис Годунов» операһы халыҡ артисы иҫтәлегенә бағышлана (тап ошо спектаклдә Аббасов 1982 йылда фестиваль асылған йылда ҡатнаша). Иҫтәлекле концерттар шулай уҡ Ҡазанда Сәлих Сәйҙәшев музейында һәм Алабуғаның мемориаль учреждениеларында уҙа[1][3].

Ғаиләһе

Никахта була. Ғаиләлә ҡыҙ тәрбиәләнгән[6].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 К 100-летию Азата Аббасова: «Борис Годунов» на XLIII Шаляпинском фестивале. Татарский государственный академический театр оперы и балета имени Мусы Джалиля (12 февраль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Столетие Азата Аббасова. Елабужский государственный историко-архитектурный и художественный музей-заповедник. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Благодаря Сайдашу Казань лишилась талантливого инженера, но приобрела выдающегося татарского певца Азата Аббасова. Миллиард.Татар (24 ғинуар 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Аббасов Азат Зиннатович. Татарская онлайн-энциклопедия Tatarica. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2026.
  5. ↑ В Казани появятся улицы Удивительная и Подснежник. Enter (24 ноябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2026.
  6. ↑ «Не могла оторвать глаз»: 100 лет татарскому оперному певцу – народному артисту СССР. Бизнес Online (19 ғинуар 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Аббасов Азат Зиннатович // Народные артисты / сост. Ф. Бикчурина. — Казань: Татарское книжное издательство, 1980. — С. 381—387.
  • Народный артист СССР Азат Аббасов: «Ищу гармонию …» // Советская Татария / беседу вела Э. Кудрецкая. — 1985.
  • Полвека в искусстве // Казанские ведомости / беседу вёл А. Малахальцев. — 1990.
  • Т. Валентинова. Народный артист // Известия Татарстана. — 1995.

Һылтанмалар

Категориялар