Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабы хайуандары

Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы хайуандары (рус. Животные Красной книги Башкортостана) — Башҡортостан Республикаһы территорияһында һирәк осраған һәм юғалыу ҡурҡынысы аҫтында булған хайуандар төрҙәре.

Башҡортостанда хайуандарҙың 112 төрө закон менән һаҡлана. Хайуандарға арналған «Ҡыҙыл китап»тың өсөнсө томында (2003) умыртҡаһыҙҙарҙың 29 төрө, балыҡтарҙың 7 төрө, һыу-һыу хайуандарының 3 төрө, һөйрәлеүселәрҙең 6 төрө, ҡоштарҙың 49 төрө, һөтимәрҙәрҙең 18 төрө күрһәтелгән.

Һөтимәрҙәр

Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабында имеҙеүселәрҙең бөтәһе 18 төрө бар, шуларҙың 9-ы ҡул ҡанатлылар отряды, 3-ө кимереүселәр отряды, 2-һе йыртҡыстар отряды, 2-һе бөжәктәр ашаусылар отряды, шулай уҡ 1-шәр ҡуян һымаҡтар отряды һәм ҡуш тояҡлылар отряды вәкиле. Юғалып барыусы төрҙәр категорияһына Европа шәшкеһе һәм рус йофары ҡарай.

Һөйрәлеүселәр

Башҡортостан Республиканың Ҡыҙыл китабында һөйрәлеүселәрҙең һәм һыу-ер хайуандарының 11 төрө бар, шуларҙан тәңкәле отряд 5 вәкиле һәм һөйрәлеүселәр класы ташбаҡалар отряды 1 вәкиле; шулай уҡ ҡойроҡһоҙҙар отрядының 2 вәкиле һәм ер-һыу хайуандары класының ҡойроҡлолар отрядының 1 вәкиле. Юғалып барыусы төрҙәр категорияһына (I) бер төр ҙә ҡарамай.

Балыҡтар

Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабында балыҡтарҙың бөтәһе 7 төрө бар, шуларҙың 2-һе — мәрсен һымаҡтар отряды вәкиле, 3-ө — Salmoniformes отряды вәкиле һәм 1-шәре — һөйәкле балыҡтар класының карп һымаҡтар һәм скорпеноз һымаҡтар отряды вәкиле. Юғалып барған төрҙәр категорияһына (I) ҡыҙыл балыҡ ҡарай.

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Әҙәбиәт

  • Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 1. А-Б. 2005. — 624 с.; ISBN 5-88185-053-X. т. 2. В-Ж. 2006. −624 с. ISBN 5-88185-062-9.; т. 3. З-К. 2007. −672 с. ISBN 978-5-88185-064-7.; т. 4. Л-О. 2008. −672 с. ISBN 978-5-88185-068-5.; т. 5. П-С. 2009. −576 с. ISBN 978-5-88185-072-2.; т. 6. Советы нар. хозяйства. -У. 2010. −544 с. ISBN 978-5-88185-071-5; т. 7. Ф-Я. 2011. −624 с.. науч.. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа.
  • Валуев В. А. Экология птиц Башкортостана (1811—2008). — Уфа: Гилем, 2008. — 708 с.
  • Вершинин В. Л. Амфибии и рептилии Урала. — Екатеринбург: УрО РАН, 2007. — 170 с.
  • Горбунов П. Ю., Ольшванг В. Н., Лагунов А. В., Мигранов М. Г., Габидуллин А. Ш. Дневные бабочки Южного Урала. — Екатеринбург: УрО РАН, 1992. — 132 с.
  • Животный мир Башкирии. — Уфа: Башкирское книжное изд-во, 1977. — 344 с.
  • Животный мир Башкортостана / под ред. М. Г. Баянова, Е. В. Кучерова. — Уфа: Китап, 1995. — 312 с.
  • Захаров В. Д. Птицы Южного Урала. — Екатеринбург; Миасс: ИГЗ УрО РАН, 2006. — 229 с.
  • Красная книга Башкирской АССР. Редкие растения и животные. Проблемы их охраны. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1984. — 200 с.
  • Красная книга Башкирской АССР. Редкие растения и животные. Проблемы их охраны. — Уфа: Башгоскнигоиздат, 1987. — 212 с.
  • Красная книга Республики Башкортостан. Т. III. Редкие и исчезающие виды животных. — Уфа: Башкортостан, 2004. — 184 с.
  • Красная книга Республики Башкортостан: в 2 т. Т. 2: Животные. — Уфа: Информреклама, 2014. — 244 с. — ISBN 978-5-904555-77-1.
  • Маматов А. Ф. Водоплавающие и околоводные птицы Башкортостана: Учебное пособие. — Уфа: РИО БашГУ, 2005. — 232 с.
  • Маматов А. Ф. Русско-башкирский, башкирско-русский словарь названий позвоночных животных Башкортостана. — Уфа: Изд-е БашГУ, 1998. — 32 с.
  • Маматов А. Ф. Чайки и крачки Башкортостана. — Уфа: РИО БашГУ, 2003. — 44 с.
  • Мигранов М. Г. Булавоусые чешуекрылые Башкирии: определитель. — Уфа, 1991. — 132 с.
  • Миркин Б. М., Наумова Л. Г., Ибатуллин У. Г. Экология Башкортостана: Учебник для профессиональных средних учебных заведений. Изд. 2-е, дополн. — Уфа: АДИ-Пресс, 2005. — 200 с.
  • Национальный парк «Башкирия» / Под ред. И. И. Якупова. 2-е изд., с изм. и доп. — Уфа: Информреклама, 2012. — 88 с.
  • Положенцев П. А., Никифорук К. С. Животный мир Башкирии: Полезные и вредные животные. — Уфа: Башгосиздат, 1949. — 420 с.
  • Реестр особо охраняемых природных территорий Республики Башкортостан. Изд. 2-е, перераб. — Уфа: Издательский центр «МедиаПринт», 2010. — 414 с.
  • Рябицев В. К. Птицы Урала, Приуралья и Западной Сибири: справ.-определитель. — Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, 2008. — 634 с.
  • Снитько В. П. Фауна рукокрылых (Mammalia,Chiroptera) Южного Урала: Автореф. дис. … канд. биол.наук. — Екатеринбург, 2004а. — 25 с.
  • Фатхи Феликс. Южно-Уральский заповедник (Научно-популярный очерк). — Уфа: Китап, 2008. — 64 с.: ил. ISBN978-5-295-04467-0
  • Хабибуллин В. Ф. Земноводные и пресмыкающиеся Республики Башкортостан. — Уфа: Изд-во БашГУ, 2003. — 80 с.
  • Хабибуллин В. Ф. Фауна пресмыкающихся Республики Башкортостан. — Уфа: Изд-во БашГУ, 2001. — 128 с.

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар