Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Бикҡолов Шакир Сәлим улы

Шакир Сәлим улы Бикҡолов (рус. Шакир Салимович Биккулов; 1932 йылдың 15 ғинуары, Хәлил, Башҡорт АССР-ы — 1983 йылдың 18 майы, Өфө) — совет башҡорт шағиры, тәржемәсе һәм мөхәррир. Лирик әҫәрҙәр һәм балалар өсөн шиғырҙар авторы. 1968 йылдан Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы[1].

Биографияһы

1932 йылдың 15 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Хәлил ауылында тыуған. 1950 йылда урта мәктәпте тамамлағас К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, уны 1955 йылда тамамлай. 1955—1957 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә[2].

1957 йылда Бикҡолов Шишмә районы Түбәнге Хәжәт мәктәбе директоры була. 1958—1973 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтендә өлкән мөхәррир булып эшләй[3]. 1975 йылда Мәскәүҙәге А. М. Горький исемендәге әҙәбиәт институты ҡарамағындағы Юғары әҙәби курстарҙы тамамлай. Шул уҡ йылдан Башҡорт АССР-ының Телевидение һәм радиотапшырыуҙар буйынса дәүләт комитетында мөхәррир булып эшләй[3].

1983 йылдың 18 майында Өфөлә вафат була[1].

Ижады

Бикҡоловтың тәүге шиғырҙары 1950-се йылдарҙың икенсе яртыһында, ул мәктәптә эшләгән осорҙа, республика гәзиттәрендә баҫыла. Уның «Әсә күңеле» исемле тәүге шиғырҙар китабы 1960 йылда донъя күрә; урыҫ телендәге сығанаҡтарҙа уның исеме «Сердце матери» һәм «Материнская душа» тип бирелә. Артабан «Ерем яҡтыһы» (1965), «Серебряные звоны» (1967), «Тамырҙарым» (1970) һәм «Япраҡтар шауы» (1980) йыйынтыҡтары нәшер ителә[2][3].

Бикҡолов лирикаһында тыуған ер, туған тел, әхлаҡ мәсьәләләре һәм йәштәрҙең илһөйәрлеге мөһим урын биләй. Бала саҡ хәтирәләре «Серебряные звоны» һәм «Тамырҙарым» йыйынтыҡтарының төп мотивтарының береһенә әүерелә. Шағир балалар өсөн, шул иҫәптән тыуған тәбиғәт донъяһына арналған, «Ҡыҙыл ҡар яуғас» (1974) йыйынтығын яҙа. «Башҡорт энциклопедияһы»ндағы мәҡәлә авторы С. Ғ. Сафуанов баһалауынса, Бикҡолов шиғриәтенә «нәфис лиризм» хас[1].

Бикҡолов баҫмалары араһында «Волнам навстречу» (Өфө, 1972) һәм «Разноцветный ветер» (Мәскәү, 1978) китаптары бар. Шағирҙың тере сағында сыҡҡан һуңғы китабы «Һиңә әйтер һүҙем» (1981) исемле шиғырҙар һәм поэмалар йыйынтығы була. Бикҡолов вафат булғандан һуң һуңғы йылдарҙа яҙылған шиғырҙарын үҙ эсенә алған «Встреча» йыйынтығы нәшер ителә[1].

Әҙәбиәт белгесе Рауил Бикбаев Бикҡоловты, Миәссәр Басиров һәм Булат Рафиҡов менән бер рәттән, 1950-се йылдарҙың икенсе яртыһында үҙен танытҡан башҡорт шағирҙары һәм яҙыусыларының яңы быуынына индерә[2].

Тәржемәләре

Бикҡолов Самуил Маршактың, Сергей Михалковтың, Корней Чуковскийҙың әҫәрҙәрен, шулай уҡ болгар яҙыусыларының хикәйәләрен башҡорт теленә тәржемә итә[1][2]. Ул тәржемә иткән әҫәрҙәр араһында Маршактың «Мистер Твистер», Михалковтың «Весёлый турист» һәм Чуковскийҙың «Тараканище» әҫәрҙәре бар. «Мистер Твистер»ҙың башҡортса баҫмаһын алғас, Маршак 1964 йылдың 29 ғинуарындағы хатында Бикҡоловҡа тәржемә өсөн рәхмәт белдерә[2]. «Мистер Твистер»ҙы Бикҡолов тәржемә итеүе «Республика Башкортостан» гәзите материалы менән дә раҫлана[4].

Хәтер

Хәлил ауылында урамға Шакир Бикҡолов исеме бирелгән, урта мәктәп бинаһына уға арналған мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[1][3].

Һайланма баҫмалары

Төп шиғри йыйынтыҡтар исемлеге «Башҡорт энциклопедияһы», Башҡортостан Республикаһының Әҙәби картаһы һәм «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының биографик материалы буйынса төҙөлгән[1][3][2].

Әсә күңеле. — 1960. Ерем яҡтыһы. — 1965. Серебряные звоны. — 1967. Тамырҙарым. — 1970. Волнам навстречу: стихи. — Өфө, 1972. Ҡыҙыл ҡар яуғас. — Өфө, 1974. Разноцветный ветер: стихи. — Мәскәү, 1978. Япраҡтар шауы. — 1980. Һиңә әйтер һүҙем: шиғырҙар һәм поэма. — Өфө, 1981.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Сафуанов С. Г. Биккулов Шакир Салимович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Романов В.. Он оставил свой след в башкирской литературе (к 85-летию со дня рождения Шакира Биккулова)  (рус.), ИА «Башинформ» (15 ғинуар 2017).
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Биккулов Шакир Салимович (1932—1983). Литературная карта Республики Башкортостан. Национальная библиотека имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 сентябрь 2026.
  4. ↑ Тряскина Г.. Вот для кого надо писать!  (рус.), Республика Башкортостан (29 март 2026).

Категориялар