Воронцов Николай Николаевич (төҙөүсе)
Воронцо́в Никола́й Никола́евич (декабрь 1894 йыл— 19 сентябрь 1977 йыл) — дәүләт һәм партия эшмәкәре. III һәм VI Бөтә Рәсәй Советтар съезы, РКП(б)-ның XI съезы делегаты. Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, интендант хеҙмәте майоры. Ленин (1967) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1933) ордендары кавалеры. Ҡурған (1967) һәм Кировск (1967) ҡалаларының почётлы гражданы.
Ғалим-зоолог, дәүләт эшмәкәре Воронцов Николай Николаевичтың атаһы.
Биографияһы
Үҫмер йылдары
Николай Николаевич Воронцов 1894 йылдың декабрендә Тверь губернаһы Зубцовский өйәҙе Иружский улусы Данилова Слобода ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған, хәҙер ауыл Тверь өлкәһе Старица районының Старица станцияһы ауыл биләмәһенә инә. Дегунино сиркәү-мәхәллә мәктәбен тамамлағандан һуң Санкт-Петербургҡа күсә. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 13 йәшенән Огайо ҡалаһы портында «Огайо» һыу төбөн ҡаҙыу машинаһында юнга-кок булып башлай. Санкт-Петербургта өс йыл эшләй. Һуңынан өс йыл Рус-голланд йәмғиәтендә кочегар һәм машинист ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан шәхси хужаның «Мга» һыу төбөн ҡаҙыу машинаһында, бөкө ҡаҙна фабрикаһының[1] электр станцияһында машинист була. 1914 йылда забастовка ойошторған һәм сәйәси яҡтан ышанысһыҙ булған өсөн бөкө фабрикаһынан эштән сығарыла[2].
1915—1919 йылдарҙа
1915 йылдың ғинуарынан 1917 йылдың ноябренә тиклем Рәсәй император армияһында рядовой булып хеҙмәт итә, шофёр, инженер ғәскәрҙәренең махсус поезы мастеры. Көнбайыш фронтта була[3]. 1917 йылдың майында Тверь губернаһының Кимра ҡалаһында РСДРП-ға инә, 1918 йылда партия РКП(б)-ға үҙгәртелә, 1925 йылда ВКП(б)-ға, 1952 йылда КПСС-ҡа инә. 1918 йылда Бобруйск эшсе һәм һалдат депутаттары советы ағзаһы, Көнбайыш өлкә Советтарының I съезы делегаты, Минск өлкә башҡарма комитеты ағзаһы була. 1918 йылдың ғинуарында III Бөтә Рәсәй Советтар съезы делегаты була[3]. 1919 йылдан Көнсығыш фронттың 5-се армияның сәйәси бүлек рәйесе[3].
1919 йылдың авгусында Николай Николаевич Ҡурған өйәҙ революцион комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнә. Уның эшмәкәрлеге азат ителгән Ҡурғанда һәм өйәҙҙең көнбайыш өлөшөндә Совет власын тергеҙеүгә, буржуазияның контрреволюцион сығыштарын туҡтатыуға, аҡ гвардиясылар тарафынан емерелгән халыҡ хужалығын тергеҙеү буйынса кисекмәҫтән саралар күреүгә йүнәлтелгән. Ревком ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Ҡурғанда һәм өйәҙҙең азат ителгән өлөшөндә тәртип урынлаштыра, предприятиелар һәм ойошмалар эшен яйға һала, урындағы Советтарға һайлауҙар үткәреүгә әҙерлек алып бара. 1920 йылдың ғинуар аҙағында Ҡурғанда эшсе, крәҫтиән һәм ҡыҙылармеец депутаттары Советтарының беренсе өйәҙ съезы үтә. Съезд делегаттары революцион комитеттың эшмәкәрлеген юғары баһалай[2].
Хужалыҡ эшмәкәрлеге
Артабанғы йылдарҙа Николай Николаевич Себерҙә, Ленинград өлкәһендә хужалыҡ вазифаларында эшләй:
1921 йылдан — Енисейҙа (Красноярск, Иркутск) йылға судно йөрөтөүҙе ойоштороусы[3].
1923 йылдан — «Совторгфлот» хеҙмәткәре, «Севзапторг» идарасы урынбаҫары[3].
1930 йылдан — «Апатит» тресының төҙөлөш-монтаж идаралығы начальнигы[3]. 1967 йылдың 20 сентябрендә Киров ҡала депутаттары советының башҡарма комитеты тарафынан Кировск ҡалаһының Апатит сәнәғәтен үҫтереү һәм төҙөү эшендә ҡаҙаныштары өсөн «Кировск ҡалаһының почётлы гражданы» исеме бирелә[4].
1934—1935 йылдарҙа — «Североникель» идаралығы начальнигы[3].
1936 йылдан — Киров тимер юлының төҙөлөш контораһы начальнигы. 1937 йылда «халыҡ дошманы» булараҡ репрессиялана[3]. 1940—1950 йылдар башында Мурманск өлкәһенең Ловозёрск районында төҙөлөш идаралығы начальнигы. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Ленинград фронтында 172-се уҡсылар полкының айырым сапёр батальоны командиры ярҙамсыһы була, Пулков, Шлиссельбург һәм Нарва янындағы алыштарҙа ҡатнаша[3].
1956 йылдан — союз әһәмиәтендәге пенсионер[3].
Николай Николаевич 1977 йылдың 20 сентябрендә оҙаҡ ауырыуҙан хәҙерге Санкт-Петербург ҡалаһында вафат була[2].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
- Ленин ордены (1967)
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1933)
- Ҡурған (1967) һәм Кировск (1967) ҡалаларының почётлы гражданы[2]
- «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы[2]
- «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы[2]
- «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы[2]
Иҫкәрмәләр
- ↑ Казенный пробочный завод. Ленинградский инструментальный завод - НПФ "Завод Измерон", .Архитектурный сайт Санкт-Петербурга. 8 июнь 2025 тикшерелгән.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Лица Зауралья. ВОРОНЦОВ Николай Николаевич. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 8 июнь 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Воронцов Николай Николаевич, Кольская энциклопедия. 8 июнь 2025 тикшерелгән.
- ↑ Официальный сайт органов местного самоуправления города Кировска Мурманской области. Воронцов Николай Николаевич. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 июнь 2025.