Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Гвоздикова Инга Михайловна

Инга Михайловна Гвоздикова (рус. Инга Михайловна Гвоздикова; 1937 йылдың 16 авгусы, Краснодар, Азов-Ҡара диңгеҙ крайы[d]) — совет һәм Рәсәй ғалим-тарихсыһы, сығанаҡты өйрәнеүсе һәм археограф[1]. Тарих фәндәре кандидаты (1982), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998)[2]. Төп фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары XVIII быуат уртаһынан XIX быуат уртаһына тиклемге осорҙа Башҡортостандың иҡтисади һәм социаль тарихын, 1773–1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы ваҡиғаларын, шулай уҡ башҡорт милли геройы Салауат Юлаевтың тормошон өйрәнеү өлкәһендә урынлашҡан[1].

Биографияһы

Юғары белемде М. В. Ломоносов исемендәге МДУ-ның тарих факультетында алған, уны 1959 йылда тамамлаған.

Университетты тамамлағас, Башҡорт АССР-ының Үҙәк дәүләт архивында документтар баҫтырып сығарыу һәм файҙаланыу бүлеге мөдире вазифаһында хеҙмәт юлын башлай, унда археографик эш һәм төбәк архив фондтарын системаға һалыу менән әүҙем шөғөлләнә[2].

1971 йылда РФА Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына эшкә күсә. 1988 йылдан алып был учреждениела өлкән ғилми хеҙмәткәр вазифаһында эшләй. 1982 йылда тарих фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертацияһын уңышлы яҡлай[2].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1973 йылдан И. М. Гвоздикова РФА-ның Археография комиссияһының Көньяҡ-Урал бүлексәһенең ғилми секретары булып тора[1]. Был вазифа сиктәрендә Урал биләмәһендә тарихи документтарҙы эҙләү, академик өйрәнеү һәм баҫтырып сығарыу буйынса эш ойоштора[2].

Фәнни хеҙмәттәре

И. М. Гвоздикованың академик хеҙмәттәре XVIII быуаттың икенсе яртыһы — XIX быуаттың беренсе яртыһында Урал төбәгенең социаль-иҡтисади үҫешен тикшереүгә йүнәлтелгән[1]. Тарихсы Емельян Пугачёв етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы ваҡиғаларына сығанаҡтарҙы анализлаған, шулай уҡ Ырымбур һәм [Урал казак ғәскәре|Урал казак ғәскәрҙәре]]нең формалашыу процестарын ентекле өйрәнгән[2]. Карьераһы дауамында йөҙҙән ашыу фәнни һәм тыуған яҡты өйрәнеү мәҡәләләре баҫтырған, 20-нән ашыу коллектив монография һәм документтар йыйынтығының авторҙашы булған[2].

Эшенең төп һөҙөмтәһе тип «Салауат Юлаев. Документаль сығанаҡтарҙы өйрәнеү» монографияһы таныла, ул 1982 һәм 1985 йылдарҙа урыҫ телендә, ә 1984 йылда — башҡорт теленә тәржемәлә баҫылып сыға[1]. Был китап Салауат Юлаевтың системалаштырылған архив материалдарына нигеҙләнгән тәүге тулы ҡанлы фәнни биографияһы булды[2].

1996 йылда яуаплы мөхәррир урынбаҫары вазифаһын биләгән һәм «Башҡортостандың боронғо замандарҙан XIX быуаттың 60-сы йылдарына тиклемге тарихы» коллектив хеҙмәтендә бер нисә бүлектең авторы булған[2]. 1999 йылда «Китап» нәшриәте уның «Башҡортостан Е. И. Пугачёв етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы алдынан һәм уның йылдарында» монографияһын баҫтырып сығарҙы[1].

2004 йылда Салауат Юлаевтың тыуыуына 250 йыл тулыу айҡанлы, уның етәкселегендә милли геройға арналған шәхси энциклопедия әҙерләнгән[2]. Тикшеренеүсе шулай уҡ ун ҙур архив документтар йыйынтығының төҙөүсеһе булып тора, улар араһында «Башҡортостан биләмәһендә 1773–1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы» һәм «Башҡорт ғәскәре Польша походында (1771–1773)» бар[1].

Наградалары

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Гвоздикова Инга Михайловна. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Владимир Романов. Неутомимый исследователь жизни и деятельности Салавата Юлаева (К юбилею ученого-историка Инги Гвоздиковой). Башинформ (16 август 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 август 2026.

Һылтанмалар

Категориялар