Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Григорьев Виктор Михайлович (астрофизик)

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Григорьев фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Виктор Михайлович Григорьев (рус. Виктор Михайлович Григорьев; 1939 йылдың 12 ғинуары, Өфө) — СССР һәм Рәсәй астрофизигы, Ҡояш физикаһы һәм астрофизик приборҙар эшләү өлкәһендә белгес, физика-математика фәндәре докторы, профессор, РФА ағза-корреспонденты[1].

Биографияһы

Виктор Михайлович Григорьев 1939 йылдың 12 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған[2].

1962 йылда Ҡазан дәүләт университетының физика-математика факультетының астрономия бүлеген «астрономия» белгеслеге буйынса тамамлаған[3].

Шул уҡ йылда Иркутск ҡалаһындағы СССР Фәндәр академияһының Себер бүлексәһенең Ер магнетизмы, ионосфера һәм радиотулҡындар таралыуы Себер институтында хеҙмәт юлын башлаған, унда өлкән лаборанттан алып фәнни эш буйынса директор урынбаҫарына тиклем юл үткән[4].

1986 йылда РФА Себер бүлексәһенең Ҡояш-Ер физикаһы институтының Ҡояш физикаһы бүлеген етәкләгән, ә 1991 йылдан бер үк ваҡытта институт директорының фәнни эш буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарған[1].

1991 йылда физика-математика фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлаған[3].

2000 йылдың 26 майында Физика фәндәре бүлексәһе буйынса Рәсәй фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайланған[5].

2014 йылдан алып институттың Ҡояш физикаһы буйынса фәнни йүнәлеше етәксеһе һәм Рәсәй фәндәр академияһының кәңәшсеһе вазифаһында эшләй[6].

Ғилми эшмәкәрлеге

Виктор Михайлович Григорьев Ҡояш физикаһының теоретик һәм ғәмәли йүнәлештәрен үҫтерә, СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты Владимир Евгеньевич Степановтың фәнни мәктәбе уҡыусыһы һәм дауамсыһы булып тора[7].

Төп ғилми ҡаҙаныштары:

  • Ҡояштың дөйөм магнит яланының циклик үҙгәрештәрен һәм нескә арауыҡ структураһын тикшереү[2];
  • Ҡояш фотосфераһы таптарындағы локаль магнит яландарының барлыҡҡа килеү һәм тарҡалыу механизмдарын эксперименталь нигеҙләү[1];
  • Ҡояш атмосфераһының бер төрлө булмаған оптик ҡатламдарында полярлашҡан нурланышты күсереү моделдәрен төҙөү[1];
  • Код-импульслы идара ителеүсе ҡояш вектор-магнитографтарын һәм инструмент полярлашыуын компенсациялау системаларын эшләү[8];
  • Байкал астрофизика обсерваторияһының телескобында тикшеренеүҙәр һәм Саян ҡояш обсерваторияһының КСТ-3 Ҙур ҡояш телескобын проектлау буйынса ғилми етәкселек итеү[9].

Уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге

Виктор Михайлович Григорьев юғары квалификациялы ғилми кадрҙар әҙерләүҙе тормошҡа ашыра, аспиранттарҙың һәм дәғүәселәрҙең диссертация тикшеренеүҙәренә етәкселек итә, шулай уҡ институттың диссертация советтары составына инә[1].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Милли һәм халыҡ-ара ойошмаларҙың ғилми-ойоштороу эшендә әүҙем ҡатнаша:

  • СССР ФА Астросоветының «Ҡояш инструменттары» эш төркөмө етәксеһе[2];
  • РФА Космос буйынса советының «Ҡояш — Ер» эш төркөмө етәксеһе[1];
  • Рәсәй фәндәр академияһының Астрономия буйынса ғилми советының «Ҡояш» секцияһы ағзаһы[2];
  • РФА Космос буйынса советының «Плазма физикаһы һәм ҡояш-ер бәйләнештәре» секцияһы ағзаһы[2];
  • Халыҡ-ара астрономия союзының ағзаһы[2];
  • РФА Себер бүлексәһенең Иркутск ғилми үҙәге Президиумы ағзаһы[10];
  • «Ҡояш-Ер физикаһы» (рус. Солнечно-земная физика) журналының мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы[11].

Ғилми хеҙмәттәре

250-нән ашыу баҫылып сыҡҡан фәнни мәҡәлә авторы, «Solar Interior and Atmosphere» халыҡ-ара коллектив монографияһы авторҙашы, шулай уҡ оптик приборҙар эшләү өлкәһендәге 13 авторлыҡ таныҡлығы һәм уйлап табыу патенты эйәһе[2].

Төп баҫмалары

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Григорьев Виктор Михайлович. Профиль учёного. Российская академия наук. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Черепащук Анатолий Михайлович. Астрономы России 1917–2021. РАН (1 ғинуар 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Календарь памятных дат СО РАН: Григорьев Виктор Михайлович. Государственная публичная научно-техническая библиотека СО РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  4. ↑ Российская академия наук. Сибирское отделение: Персональный состав. Наука (1 ғинуар 2007). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  5. ↑ Члены-корреспонденты Сибирского отделения РАН: Григорьев Виктор Михайлович. Сибирское отделение РАН (26 май 2000). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  6. ↑ Дирекция и руководство научных направлений. Институт солнечно-земной физики СО РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  7. ↑ Солнце и Земля - одна семья. Наука: сибирский вариант (7 июль 2009). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  8. ↑ Отдел физики Солнца ИСЗФ СО РАН. Институт солнечно-земной физики СО РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  9. ↑ Инструментарий Большого солнечного вакуумного телескопа. ГПНТБ СО РАН (16 сентябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  10. ↑ Состав членов Президиума ИНЦ СО РАН. Иркутский научный центр СО РАН (1 ғинуар 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
  11. ↑ Журнал «Солнечно-земная физика»: Редакционная коллегия. ИНФРА-М (16 сентябрь 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Черепащук Анатолий Михайлович. Астрономы России 1917–2021. — Москва: РАН, 2022. — 658 с.;
  • Российская академия наук. Сибирское отделение: Персональный состав. — Новосибирск: Наука, 2007. — 601 с. — ISBN 978-5-02-032106-9..

Һылтанмалар

Категориялар