Грозный
Гро́зный (чеч. Соьлжа-ГӀала — Сунжа йылғаһы исеменән + гӀала «ҡала») — Чечен Республикаһының баш ҡалаһы, Сунжа йылғаһы ярында урынлашҡан.
Төньяк Кавказдың ҙур ҡалаларынан береһе (3-сө урын).
Чечен Республикаһы халҡының 21 проценты Грозныйҙа йәшәй.
Исем
Урыҫса:
- 1818 — 30 декабрь 1869 (н. ст. — 11 ғинуар 1870) —Грозная ҡәлғәһе [3]
- 30 декабрь 1869 —Грозный ҡалаһы.
Чеченса:
- Соьлж-ГІала
Климат
| Ҡала климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 14,1 | 22,3 | 29,7 | 33,7 | 38,1 | 39,1 | 40,7 | 41,4 | 36,8 | 32,5 | 23,7 | 18,0 | 41,4 |
| Уртаса максимум, °C | 0,6 | 2,5 | 8,7 | 17,9 | 23,7 | 27,9 | 30,5 | 29,7 | 24,7 | 16,6 | 9,3 | 3,2 | 16,3 |
| Уртаса температура, °C | −3,2 | −2,1 | 2,9 | 10,5 | 16,7 | 21,2 | 23,9 | 23,0 | 17,7 | 10,4 | 4,3 | −0,8 | 10,4 |
| Уртаса минимум, °C | −6,2 | −4,9 | −0,5 | 5,4 | 11,0 | 15,4 | 18,2 | 17,2 | 12,7 | 6,1 | 1,8 | −3 | 6,1 |
| Абсолют минимум, °C | −31,5 | −30,8 | −19,1 | −7,6 | −3,1 | 5,6 | 9,2 | 5,0 | −2,7 | −9,6 | −23,5 | −26,6 | −31,5 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 19 | 21 | 23 | 33 | 57 | 72 | 57 | 44 | 33 | 30 | 26 | 24 | 439 |
| Сығанаҡ: «Гидрометцентр», «Thermo Karelia.Ru» | |||||||||||||
Галерея
Хылыҡ (2010 йылдағы иҫәп алыу)
Архитектура
Иҡтисад
Сәнәғәт
Эре ойошмалар:
- «Грознефтегаз»
- «Трансмаш»
- «Грозный электромеханика заводы»
- «Электропульт-Грозный»
- Грозный эксперементаль йығаҙ фабрикаһы
- «Беркат» тегеү фабрикаһы
- Грозный консервалар заводы
- 4 икмәк заводтары
- Кирбеҫ заводы
- ДОК «Фагус»
- «Чеченавто» завод ы
- «Энергия+Плюс» (2013 й. асылды)
Мәғариф
«Вуздар»:
- Чечен дәүләт университеты
- Грозный дәүләт нефть техник университеты. Рәсәйҙең иң оло нефть университеты, 1920 йылда асылған.
- Чечен дәүләт педагогия институты
Иҫкәрмәләр
Һылтанмалар
- Наш Грозный (Тикшерелеү көнө: 19 апрель 2012)
- Город ГРОЗНЫЙ. Фотографии, виртуальный музей 2018 йылдың 6 июль көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 19 апрель 2012)
- Город ГРОЗНЫЙ. Фотогалерея (Тикшерелеү көнө: 19 апрель 2012)
- Грозный Виртуальный. Один из первых сайтов и форумов о грозненцах 2016 йылдың 30 май көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 19 апрель 2012)
- Фотоальбом «Один день в Грозном», комментарии на английском языке (инг.) (Тикшерелеү көнө: 19 апрель 2012)