Имеретин уйһыулығы
Имеретин уйһыулығы (рус. Имеретинская низменность — Сочи ҡалаһының Адлер районында Мзымта йылғаһы менән Псоу йылғаһы араһында, Ҡара диңгеҙ ярында урынлашҡан тигеҙлек, уның буйлап Рәсәйҙең дәүләт сиге үтә.
Имеретин уйһыулығы территорияһында Олимпия паркы һәм 2014 йылғы XXII ҡышҡы Олимпия уйындары өсөн төҙөлгән яр буйы кластерының башҡа объекттары урынлашҡан.
Тораҡ пункттары
2014 йылғы ҡышҡы Олимпиада объекттары төҙөлгәнгә тиклем уйһыулыҡ территорияһында Түбәнге Имеретин бухтаһы, «Рәсәй», Көньяҡ мәҙәниәттәр совхоздары, Мирный ҡасабаһы урынлаша.
Флораһы һәм фаунаһы
Имеретин уйһыулығының үҙенсәлекле булыуын батша хөкүмәте лә таный, 1911 йылда уға айырыуса һаҡланған тәбиғәт зонаһы статусын бирә.
Әле тәбиғи парк биләмәһендә ҡоштарҙың 179 төрө осрай; бында оя ҡоралар, ҡышлайҙар йәки күсеү ваҡытында ошонда туҡтайҙар. Уларҙың 18-е Краснодар крайының һәм 16 төрө Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Уйһыулыҡ территорияһын үҙләштереү һәм заманса ҡулланыу
Имеретин уйһыулығы яҡынса 1300 гектар майҙанды биләй.
Уның майҙанында IX—X быуаттарҙағы христиан сиркәүе ҡалдыҡтары һаҡлана, әлеге ваҡытта уның нигеҙендә музей ойоштороу планлаштырыла[1].
Түбәнге Имеретин бухтаһы районында беренсе булып казак-некрасовсылар тарафынан Марлинский ҡасабаһы барлыҡҡа килә, 2011 йылда халыҡтың күпселек өлөшө Некрасовский ҡасабаһына күсерелә[2], сөнки уларҙың йорттары һәм ер участкалары Олимпиада ихтыяждары өсөн алына[3][4].
Әлеге ваҡытта Имеретин уйһыулығы территорияһында Сочи Олимпиадаһының яр буйы кластерының төп спорт ҡоролмалары, Олимпия паркы, тематик күңел асыу паркы, күп һанлы ҡунаҡханалар, тимер юл вокзалы төҙөлгән. Шулай уҡ Мзымта тамағында порт төҙөлә, Уны Олимпиаданан һуң яхт-маринаға әйләндереү планлаштырыла[5].
Халыҡ-ара әһәмиәттәге төп орнитологик территория статусын һаҡлау, шулай уҡ хайуандар донъяһы объекттарын һәм уларҙың йәшәү мөхитен һаҡлау, тергеҙеү, тергеҙеү маҡсатында Имеретин уйһыулығында дөйөм майҙаны 298,59 гектар булған тәбиғи орнитологик парк булдырыла. Парк 14 кластерҙан тора, уларҙың 6-һы Псоу йылғаһы үҙәнендәге түбән тау ҡалҡыулыҡтарында һәм тағы ла 8-е Имеретин уйһыулығының үҙендә урынлашҡан[6].
Олимпия объекттарын төҙөгәндә Мзымта йылғаһы пляждарға ҡом һәм ваҡ таштар ағымын ҡаплай. Һөҙөмтәлә пляждар емерелә, тигеҙлектең бер өлөшөн һыу баҫыу хәүефе янай[7].
Сочи ҡалаһының Адлер районына буйһонған территорияларҙан 2020 йылдың 1 февралендә ҡала тибындағы Сириус ҡасабаһы бүленеп сыға[8].
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Әҙәбиәт
- Игорь Петрович Балабанов, Семен Прокопьевич Никифоров, Игорь Степанович Пашковский. Имеретинская низменность. Природно-геологические условия, проблемы освоения. — М.: Недра, 2011. — 281 с. — ISBN 5836503885, 9785836503888.
- Акатов В. В., Акатова Т. В., Бибин А. Р., Грабенко Е. А., Ескин Н. Б., Загурная Ю. С., Зашибаев М. В., Кудактин А. Н., Локтионова О. А., Перевозов А. Г., Спасовский Ю. Н., Тильба П. А., Тимухин И. Н., Туниев Б. С., Туниев С. Б., Чумаченко Ю. А. Природные комплексы Имеретинской низменности: биологическое разнообразие, созологическая значимость, рекомендации по сохранению. Архивировано 7 август 2016 года.—Краснодар: ООО «Копи-Принт», 2009. — 93 с.
Иҫкәрмәләр
- ↑ РИА «Новости». Византийский храм, обнаруженный на олимпийской стройке в Сочи, станет музеем. Югополис (3 март 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 февраль 2019. Архивировано 18 апрель 2013 года.
- ↑ «Село Некрасовское» (Сочи) | коттеджный посёлок. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 ғинуар 2022. Архивировано 1 август 2016 года.
- ↑ Село Некрасовское зазвучало голосами. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 ғинуар 2022. Архивировано 27 октябрь 2021 года.
- ↑ Сочинское село Некрасовское приняло новых переселенцев из Имеретинской низменности. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 ғинуар 2022. Архивировано 12 ғинуар 2022 года.
- ↑ Прибрежный кластер. Sochi 2014. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 февраль 2019. Архивировано из оригинала 2 февраль 2013 года.
- ↑ Природный орнитологический парк в Имеретинской низменности. Орнитопарк Сочи. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 апрель 2016. Архивировано 25 апрель 2016 года.
- ↑ Спортивный ковчег. Окрестности Олимпийского парка в Сочи уходят под воду. Архивировано 20 июль 2018 года., Свобода (радио), 3 июня 2018 года.
- ↑ Распоряжение Правительства Российской Федерации от 01.02.2020 № 171-р. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 февраль 2020. Архивировано 13 февраль 2020 года.
Һылтанмалар
- Жителям имеретинской низменности пообещали, что переселения не будет. Архивировано из оригинала 27 сентябрь 2007 года.
- Строительство Олимпийских объектов окончательно погубит Имеретинскую низменность. Архивировано 29 сентябрь 2007 года.
- Реквием по Имеретинской низменности. Архивировано 4 март 2016 года.
- В Имеретинской низменности откроет ворота Природный орнитологический парк. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 апрель 2014. Архивировано из оригинала 7 апрель 2014 года.