Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ишморатов Ғүмәр Йосоп улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Ишморатов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Ғүмәр Йосоп улы Ишморатов (рус. Ишмуратов, Гумер Юсупович; 1951 йылдың 28 сентябре, Октябрьский, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР) — совет һәм Рәсәй химик-ғалимы, 1975 йылдан Органик химия институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1995 йылдан — лаборатория мөдире, бер үк ваҡытта 2008 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Химия фәндәре докторы (1993), профессор (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003). А. Н. Несмеянов исемендәге премия лауреаты (1999). II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы менән бүләкләнеүсе (2023)[1][2].

Биографияһы

Ғүмәр Йосоп улы Ишморатов 1951 йылдың 28 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Октябрьский ҡалаһында тыуған.

1974 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.

1975 йылдан алып хәҙерге көнгә тиклем Органик химия институтында эшләй, унда инженерҙан алып лаборотория мөдиренә тиклемге юл үтә (1995 йыл)[3].

1983 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай, темаһы: «Бөжәктәр феромонының олигомер һәм соолигомер бутадиены нигеҙенгәндәге синтезы»[4].

1993 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, темаһы: «Бөжәктәр һәм ювеноидтар феромондары продукттарының органик синтезына һәм тәбиғәттәге берләшмәһе нигеҙләндәге синтезы».

1997 йылда профессор дәрәжәһе бирелә.

2008 йылдан БДУ-ла уҡыта[5].

2017 йылдан баш ғилми хеҙмәткәр, был вазифаны лаборатория етәкселеге менән берлектә башҡара[3][6].

Фәнни һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге

Фәнни хеҙмәттәре бөжәктәрҙең органик синтез продукттарына һәм тәбиғәттәге берләшмәһенә нигеҙләнгән түбән молекуляр биорегуляторҙары синтезын һәм уларҙың препаратив формаларын булдырыуға йүнәлтелгән өлкәне өйрәнеүгә ҡоролған.

60-тан ашыу төр бөжәк, гидропрен һәм метопрен ювеноиды, бер нисә хитин биосинтезы ингибиторы феромондары синтезы алымдарын уйлап таба.

Ғүмәр Йосоп улы Ишморатов етәкселегендә умартасылыҡ өсөн бал биреүсе бал ҡорттарының синтетик метоболиттары нигеҙендә (бал ҡорттарының холҡон, йәшәү эшмәкәрлеген сәләмәтләндереү һәм көйләү) һәм ветеринария препараттары булдырыла.

Уның етәкселегендә 17 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлана[7][8].

400-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 45 уйлап табыу авторы.

Хеҙмәттәре

  • Иген һәм уны эшкәртеү продукттары һәм бөжәктәр һәм яҡлап үҫеү һәм үҫеше регуляторы семиохемик клещи. Өфө, 2005 йыл (соавт.)
  • Химия әүҙем оптически монотерпеноид. феромон бөжәк. М., 2012 (соавт.)

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Төп сығанаҡ: [2]
  • Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2014 й.),
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003 й.),
  • Несмеянов исемендәге Премия (1999 йыл өсөн, Г. А. Толстиков, А. В. кучин менән берлектә) «Алюминийорганик синтез " эше өсөн,
  • СССР ВДНХ-ның көмөш миҙалы (1985),
  • Рәсәй Фәндәр академияһының почёт грамотаһы (1999),
  • Бр ауыл хужалығы Министрлығының почёт грамотаһы (1999 й.),
  • «Интермед – 2001»халыҡ-ара күргәҙмәһе дипломы,
  • Рф Дәүләт Думаһында (Мәскәү, 2002 йыл) «Рәсәйҙә фәндең талап ителмәүен Еңеп Сығабыҙ» Күргәҙмәһе дипломы,
  • Чикагола Рәсәй милли күргәҙмәһе дипломы (АҠШ, 2009 йыл),
  • «Апимондия» Халыҡ-ара умартасылар конгресы дипломдары (Монпелье, Франция, 2009 йыл; Киев, 2013 йыл),
  • «Рәсәйҙең алдынғы технологиялары» күргәҙмәһе дипломы (Иран, 2012),
  • Диплом һәм бронза миҙал «Алтын көҙ «XIV рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһенең» Апимил «Яңы Ветеринар препаратын эшләгән өсөн (Мәскәү, 2012).

Өҫтәлмә мәғлүмәт

  • Ҡатыны — Ишморатова Наилә Мәүлитйән ҡыҙы (28.09.1954), ғалим-химик. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2010)[9].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Ученые УФИЦ РАН удостоены государственных наград Российской Федерации. УФИЦ РАН (8 февраль 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 ноябрь 2025. Архивировано 11 июль 2025 года.
  2. ↑ 1 2 Поздравляем Гумера Юсуповича Ишмуратова с юбилеем! УФИЦ РАН (28 сентябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 ноябрь 2025.
  3. ↑ 1 2 Ученые БФАН СССР – УФИЦ РАН. ЧАСТЬ 2 (М–Я). — УФИЦ РАН, 2021. — P. 68.
  4. ↑ Главное дело семьи Толстиковых. Библиотека сибирского краеведения. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 ноябрь 2025. Архивировано 20 май 2025 года.
  5. ↑ ИШМУРАТОВ Гумер Юсупович. Башкирская энциклопедия. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 ноябрь 2025. Архивировано 8 декабрь 2024 года.
  6. ↑ Ученые УФИЦ РАН удостоены государственных наград. УФИЦ РАН (7 февраль 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 ноябрь 2025. Архивировано 18 май 2025 года.
  7. ↑ Отзыв ведущей организации о диссертации Семеновой М.Д. Новосибирский институт органической химии им. Н.Н. Ворожцова СО РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 ноябрь 2025.
  8. ↑ Лаборатория биорегуляторов насекомых. УФИЦ РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 ноябрь 2025. Архивировано 16 март 2025 года.
  9. ↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ишморатова Наилә Мәүлитйән ҡыҙы 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 12 сентябрь 2019)

Категориялар