Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Шафиҡова Кәүсәриә Фиҙаи ҡыҙы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Шафиҡова фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Кәүсәриә Фиҙаи ҡыҙы Шафиҡова (татар. Кәүсәрия Фидаи кызы Шәфикова; 1949 йылдың 3 ғинуары, Яңауыл районы, Башҡорт АССР-ы — 2017 йылдың 4 майы, Яңауыл районы, Башҡортостан Республикаhы) — советский һәм Рәсәй шағирәһе, прозаик, башҡорт һәм татар телдәрендә йыр текстары авторы. 1999 йылдан алып Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы һәм Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы[1]. Сәжиҙә Сөләймәнова (1993 йыл) һәм Ғәли Соҡорой исемендәге премия (1998 йыл) лауреаты[2].

Биографияһы

1949 йылдың 3 ғинуарында Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһының Яңауыл районы Иҫәнбай ауылында колхозсылар ғаиләһендә тыуған. Бер йәш ярым сағында полиомиелит менән ауырый, шуның арҡаһында бала саҡтан үҙ аллы хәрәкәт итеү мөмкинлегенән мәхрүм була. Урта мәктәп белемен Иҫәнбай мәктәбе уҡытыусылары ярҙамында өйҙә ала.

Муса Йәлилдең «Моабит дәфтәре» китабы тәьҫирендә әҙәби ижад менән мауыға. Шағирәнең тәүге шиғыры 1970 йылдың 14 майында Яңауыл район гәзите "Коммунизм таңы"нда баҫылып сыға. 1970 йылдарҙан алып әҫәрҙәре Башҡортостан һәм Татарстандың матбуғат баҫмаларында даими донъя күрә («Ҡыҙыл тан», «Башҡортостан», «Яңауыл таңдары» гәзиттәре, «Ағиҙел», «Башҡортостан ҡыҙы», «Казан утлары» журналдары)[3][2]. 1984 йылда уның шиғырҙар тупланмаһы Башҡортостан китап нәшриәте сығарған республика йәш авторҙарының «Йәш көстәр» коллектив альманахына индерелә[4].

1994 йылда Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының татар телле яҙыусылар секцияһына ҡабул ителә, 1999 йылда Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзына һәм Рәсәй Яҙыусылар союзына инә[1].

Тыуған ауылы Иҫәнбайҙа йәшәй, Волга буйы һәм Урал буйы республикаларының әҙиптәре һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре менән хат алыша[5].

2017 йылдың 4 майында 69-сы йәшендә Иҫәнбай ауылында вафат була[6]. Хушлашыу һәм ерләү 2017 йылдың 5 майында тыуған ауылында үтә[4].

Ижады

1985 йылда Башҡортостан китап нәшриәтендә тәүге «Был йырым һинең хаҡта» тип аталған шиғыр йыйынтығы донъя күрә[1]. Яҙыусының шиғырҙары «Ҡыҙҙар йыры» (1977), «Бер тауҙа ун шишмә» (1992), «Яңауыл бизәктәре» (1994), «Сәйләндәр» (1998) әҙәби йыйынтыҡтарында баҫыла[2][7].

Поэзияһы тыуған төйәккә мөхәббәт, тәбиғәтте күҙәтеү, тормошто фәлсәфәүи аңлау һәм кешенең рухи ныҡлығы темаларына арнала[1][2].

Шағирәнең шиғырҙарына башҡорт һәм татар композиторҙары (шул иҫәптән Риза Вәлиев, Нәзип Бакиров, Роберт Тимербаев) ике йөҙҙән ашыу йыр яҙа[2]. Уның һүҙҙәренә яҙылған музыкаль әҫәрҙәрҙе Нәфҡәт Ниғмәтуллин, Ғәбделфәт Сафин, ИлСаф һәм башҡа профессиональ эстрада артистары башҡара[8]. 2006 йылда «Берсе — ҡояш, берсе — ай» ноталы йырҙар йыйынтығы баҫылып сыға[2][7].

Автор шулай уҡ ауыл хеҙмәтсәндәре тормошо тураһында новеллалар һәм лирик миниатюралар серияһын ижад итә, улар уның проза китаптарына ингән[2].

Китаптары

Башҡорт һәм татар телдәрендә 20-нән ашыу шиғыр һәм бәләкәй проза китабы авторы[2][7]:

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Төбәк әҙәби уҡыуҙарында, уҡыусылар менән ижади осрашыуҙарҙа һәм Яңауыл районы әҙиптәр берекмәһе сараларында ҡатнаша[9].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Сәжиҙә Сөләймәнова исемендәге әҙәби премия (1993)[2];
  • Башҡортостан Республикаһы Яңауыл ҡалаһы һәм Яңауыл районы хакимиәтенең Ғәли Соҡрый исемендәге премияһы (1998)[1].

Хәтер

Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районында Кәүсәриә Шафиҡова исемендәге район әҙәби-ижади конкурсы даими үткәрелә[9].

Ғаиләһе

  • Атаһы — Фиҙаи Шафиҡов, колхозсы[3].
  • Әсәһе — колхозсы, тыл хеҙмәтсәне[3].
  • Ире — Рәфис Мөхәммәтдин, шағир[10]

Гәзит һәм журналдарҙа баҫылған әҫәрҙәре

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Шафикова Каусария Фидаиевна. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Шафикова Каусария Фидаилевна. Институт татарской энциклопедии и регионоведения Академии наук Республики Татарстан (1 ғинуар 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Шәфикова Кәүсәрия Фидаи кызы (тат.). Татарское книжное издательство (15 май 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Ушла из жизни поэтесса, автор многих песен Каусария Шафикова. Пресс-служба Правительства Республики Башкортостан (4 май 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  5. ↑ Романов В. Волшебные строки таланта Каусарии Шафиковой (к юбилею поэтессы). ИА «Башинформ» (3 ғинуар 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  6. ↑ Басыров А. В Башкирии ушла из жизни поэтесса, автор многих песен Каусария Шафикова. ИА «Башинформ» (4 май 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  7. ↑ 1 2 3 Шәфикова Кәүсәрия (тат.). Союз писателей Республики Татарстан (1 ғинуар 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  8. ↑ Величие Нафката Нигматуллина в таланте и простоте. Янаульские зори (18 ноябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  9. ↑ 1 2 Маликова Р. «В сердцах, в памяти, в душе». Янаульские зори (13 февраль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  10. ↑ Ее каждый день – подвиг. kulturarb.ru (20 ғинуар 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026..
  11. ↑ «Башҡортостан» гәзите, 2016, 6 сентябрь 2016 йылдың 15 октябрь көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 8 сентябрь 2016)
  12. ↑ «Башҡортостан» гәзите, 2014, 16 ғинуар 2016 йылдың 9 март көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 8 сентябрь 2016)

Әҙәбиәт

  • Шафиҡова К. Ф. Был йырым һинең хаҡта: Шиғырҙар (баш.). — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1985. — 32 с.
  • Шафикова К. Ф. Күз яшьләрең — көмеш тамчы: Новеллалар, җырлар (тат.). — Уфа: Китап, 2001. — 143 с. — ISBN 5-295-02941-1.
  • Башкирская энциклопедия. В 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2011. — Т. Т. 7: Ф — Я. — 624 с. — ISBN 978-5-88185-075-3.
  • Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии: Биобиблиографический справочник. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1988. — 400 с. — ISBN 5-295-00108-8.

Һылтанмалар

Категориялар