Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр

Мәктәп программаһына мотлаҡ кластан тыш дәрес индереү тураһында 2022 йылдың 20 июнендә «Белем» йәмғиәте ултырышында иғлан ителә. Уҡыу йылы башына Рәсәй Мәғариф министрлығы уҡытыусылар өсөн методик тәҡдимдәр әҙерләй^[1]. Рәсәйҙә класс етәкселәрен яңы дисциплинаға әҙерләү өсөн 700 майҙансыҡ эшләй^[2].

Беренсе «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр» дәресен Рәсәй Президенты Владимир Путин 2022 йылдың 1 сентябрендә Калининградҡа эш сәфәре ваҡытында үткәрә. Асыҡ дәрестә ҡатнашыуға Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан Калининградҡа килгән фән, мәҙәниәт һәм спорт өлкәһендәге олимпиада һәм конкурстар еңеүселәре саҡырыла. Дәрес бер генә темаға бағышланмай; ҡатнашыусылар президентҡа үҙҙәре өсөн мөһим ваҡиғалар тураһында һөйләй һәм фән, тарих, экология һәм башҡа темаларға һорауҙар бирә. Дәрестең стенограммаһы Рәсәй Президенты сайтында баҫыла^[3].

Бөтә Рәсәй буйынса мәктәптәрҙә «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр» дәресе уҡыу йылының беренсе дүшәмбеһендә, 5 сентябрҙә, үтә. Дәрестең темаһы Белем көнө була. Темалар алдан уҡыу йылы аҙағына тиклем һәр аҙнаға алдан билдәләнгән, улар араһында тарихи ваҡиғалар, билдәле шәхестәрҙең биографиялары, Рәсәй байрамдары, социаль әһәмиәтле проекттар һәм башҡалар бар^[4].

Дәрестәргә материалдарҙы Рәсәй мәғариф академияһының Мәғарифты үҫтереү стратегияһы институты әҙерләй^[5]. Темаларҙы һайлау һәм дәрестәр планы фәнни хеҙмәттәрҙе, педагогик әҙәбиәтте һәм норматив-хоҡуҡи документтарҙы иҫәпкә алып билдәләнә^[6]. Проектты тормошҡа ашырыу менән Балалыҡты, ғаиләне һәм тәрбиәне өйрәнеү институты шөғөлләнә.

2024 йылдан «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр»ҙе балалар баҡсаларында биш йәштән өлкән балалар өсөн үткәрә башлайҙар. Тәҡдим менән өлкән һәм әҙерлек төркөмдәрендә башланғыс мәктәп уҡыусылары өсөн методикалар буйынса дәрестәр үткәргән һәм балаларҙың тәҡдим ителгән темаларға ҡыҙыҡһыныуын билдәләгән балалар баҡсаһы тәрбиәселәре сығыш яһай^[7]. Рәсәйҙә беренселәрҙән булып 2025 йылдың ғинуарында дәресте Вологда балалар баҡсалары индерә^[8].

Дәрестәрҙе аҙнаһына бер тапҡыр, дүшәмбелә тәүге дәрес итеп үткәреү ҡарала. Дәрестәр 1-11-се класс уҡыусылары өсөн мотлаҡ һанала. Һәр дәрес Рәсәй гимнынан һәм дәүләт флагын күтәреүҙән башлана.

Һәр дәрес өсөн методик материалдар әҙерләнә. Улар уҡыусыларҙың йәше буйынса биш категорияға бүленә: 1-се кластан 2-сегә тиклем, 3-сө кластан 4-сегә тиклем, 5-се кластан 7-сегә тиклем, 8-се кластан 9-сыға тиклем, 10-сы кластан 11-сегә тиклем. Шулай уҡ урта һөнәри белем биреү колледждары өсөн эшләнгән материалдар категорияһы бар^[9].

Һәр категорияға сценарий һәм методик материалдар, видеороликтар, презентация һәм дәрескә башлап ебәреүсе әсбап итеп ҡулланырға мөмкин булған плакат инә. Өлкән уҡыусылар өсөн өҫтәмә материалдар ҙа ҡаралған. Уҡыусылар видео ҡараясаҡ, интерактив задание үтәйәсәк һәм дәресте фекер алышыу менән тамамлаясаҡ тип күҙаллана. Тәҡдим ителгән сценарийҙы һәм материалдарҙы ҡулланырғамы, әллә дәресте икенсе форматта алып барырғамы тигән һорау уҡытыусы ҡарамағына ҡала^[4].

Күп темалар буйынса федераль спикерҙар менән видеояҙмалар төшөрәләр, улар һайланған темалар буйынса эксперттар булып тора. Мәҫәлән, «Рәсәй легендалары» темаһы буйынса Дәүләт Думаһы рәйесе урынбаҫары Петр Толстой, Ирекмән көнө темаһы буйынса «Ҡартлыҡ шатлыҡта» фондына нигеҙ һалыусы Елизавета Олескина, «Рәсәй — сәләмәт ил» темаһы буйынса олимпия чемпионы Максим Траньков сығыш яһаны. Видео диалог формаһында төшөрөлгән: спикерҙар балаларҙың һорауҙарына яуап бирә^[4].

Дәрестәр өсөн материалдарҙы «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр» рәсми сайтында урынлаштыралар. Бөтә материалдарҙы, шул иҫәптән үткән йылдарҙағы архивтарҙы ла, күсереп алырға мөмкин.

2025 йылға Рәсәйҙә 105 «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеү» дәресе үтә, унда 20 миллиондан ашыу уҡыусы ҡатнаша. Федераль спикерҙар булып 120 йәмәғәт эшмәкәре һәм федераль ведомство вәкиле сығыш яһай. Уҡыу материалдарын әҙерләүҙә Рәсәйҙең алдынғы компаниялары ҡатнаша: Рәсәй тимер юлдары, Росатом, Һаҡлыҡ банкы, Беренсе канал, Артек, Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәте һәм башҡалар.

Проекттың социаль әһәмиәтен иҫәпкә алып, йыл һайын «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр» Бөтә Рәсәй премияһын булдырырға ҡарар ителә. Премия сиктәрендә дүрт номинация буйынса бүләкләү ҡарала:

• Йылдың иң яҡшы интервьюһы;
• Иң яҡшы видеоанонс алып барыусыһы;
• Партнерҙарҙан иң яҡшы дәрес;
• «Беренселәр. Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеүҙәр» сериалының иң яҡшы актеры (серияһы).

Уҡытыусылар өсөн «Мөһим һөйләшеү булдырып» тигән махсус номинация булдырыла. Конкурста дәрестәрҙең авторлыҡ эшләнмәләре, методик материалдар, дәрестәрҙең дискуссияларының видеояҙмалары ҡатнаша ала.

Жюри составына Тәрбиә, ғаилә һәм балалыҡ институты хеҙмәткәрҙәре, Бөтә Рәсәй ата-әсәләр комитеты вәкилдәре һәм «Кешене тәрбиәләү» конкурсы финалсылары инә^[10].