Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Түләков Рәйес Ғөссәм улы

Рәйес Ғөссәм улы Түләков, Рәйес Түләк (рус. Раис Гуссамович Туляков; 1959 йылдың 14 октябре, Буранбай ауылы, Башҡорт АССР-ы — 2008 йылдың, Өфө) — совет һәм Рәсәй башҡорт шағиры, журналист һәм педагог, Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1995 йыл өсөн Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты[1].

Биографияһы

Рәйес Ғөссәм улы Түләков 1959 йылдың 14 октябрендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Буранбай ауылында тыуған. 1-се Этҡол һәм Сыңғыҙ ауылдары мәктәптәрендә уҡыған. 1977—1979 йылдарҙа Совет Армияһының һауа-десант ғәскәрҙәрендә хеҙмәт иткән; запасҡа ҡайтарылғас, колхозда малсы булып эшләгән[2].

1987 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлаған. Университеттан һуң Баймаҡ районы мәктәптәрендә уҡытҡан. 1993 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының Сибай яҙыусылар ойошмаһында яуаплы секретарь булған. 1994 йылдан Сибай педагогия колледжында, 1996 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында уҡытҡан. 2000 йылдан «Тамаша» журналында, «Башҡортостан» гәзитендә һәм башҡа ваҡытлы матбуғат баҫмаларында эшләгән[1]. 1990 йылда Яҙыусылар союзына ҡабул ителгән[1].

2007 йылдың 31 мартында Өфөлә вафат булған, тыуған яғында ерләнгән[1].

Ижады

Түләктең тәүге «Ирәндек иртәләре» шиғырҙар йыйынтығы 1988 йылда донъя күргән. Артабан «Ҡашмау йәки „Йүгәнем бар — атым юҡ“» йыйынтығы һәм поэмаһы (1992), «Мең дә икенсе кис» китабы (2007) баҫылған. «Ҡәҙер төнө» һәм «Хыял менән хәтер аралары» шиғыр циклдары «Егет һүҙе» (1997) һәм «Буранбайҙың яҙған хатын уҡып...» (2002) коллектив йыйынтыҡтарына ингән[3].

Түләк шиғриәтенең төп темалары — Башҡортостан һәм башҡорт халҡы яҙмышы, милли үҙаң, кешенең әхлаҡи һайлауы[4]. Шиғыр һәм поэмаларҙан тыш, ул әҙәби-тәнҡит мәҡәләләре, рецензиялар һәм замандаштары хаҡында очерктар яҙған. Был әҫәрҙәрҙе шағирҙың тол ҡалған ҡатыны Ф. Х. Түләкова баҫмаға әҙерләгән «Йырлы йәндә ҡояш байымай» (2010) китабында туплаған[3]. Башҡортостан Республикаһы Милли китапханаһы каталогында был китап башҡорт һәм рус телдәрендәге әҙәби тәнҡит, мәҡәләләр һәм әңгәмәләр йыйынтығы булараҡ күрһәтелгән[5].

Китаптары һәм баҫмалары

  • «Ирәндек иртәләре». — Өфө, 1988.
  • «Ҡашмау йәки „Йүгәнем бар — атым юҡ“». — Өфө, 1992.
  • «Ҡәҙер төнө» // «Егет һүҙе». — Өфө, 1997.
  • «Хыял менән хәтер аралары» // «Буранбайҙың яҙған хатын уҡып...». — Өфө, 2002.
  • «Мең дә икенсе кис». — Өфө: Китап, 2007. — 336 б.[5].
  • «Йырлы йәндә ҡояш байымай». — Өфө: Китап, 2010. — 255 б. — ISBN 978-5-295-05149-4[5].

Хәтер

Баймаҡ районының «Йәнгүҙәй» әҙәби-ижад берекмәһе 2007 йылдан Рәйес Түләк исемен йөрөтә[2]. 2009 йылда, шағирҙың тыуыуына 50 йыл тулыу айҡанлы, «Йәшлек» гәзите республика шиғриәт конкурсы иғлан иткән[3]. 2024 йылдың октябрендә Өфөлә Түләктең тыуыуына 65 йыл тулыуға арналған «Утлы йөрәк» түңәрәк өҫтәле үткән[4].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт республика йәштәр премияһы — «Ҡашмау» шиғри йыйынтығы өсөн, 1995 йыл; премия 1996 йылда тапшырылған[1].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Әлибаев З. А. ТҮЛӘК Рәйес Ғөссәм улы (башҡ.). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 Бөгөн Рәйес Түләктең тыуған көнө (башҡ.). Һаҡмар (14 октябрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Деревня Буранбай. Баймакская межпоселенческая центральная библиотека. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 Өфөлә Рәйес Түләковтың тыуыуына 65 йыл тулыуға арналған «Утлы йөрәк» тип аталған түңәрәк өҫтәл уҙҙы  (баш.), Баш.News (16 октябрь 2024).
  5. ↑ 1 2 3 Произведения Тулякова Раиса на башкирском языке. Национальная электронная библиотека Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Писатели земли башкирской: справочник / сост. Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
  • Баймакская энциклопедия. — Уфа, 2013. — С. 531.
  • Әбүзәр С. Ялҡынлы йөрәк // Ағиҙел. — 2008. — № 11.
  • Үтәбай Ә. Минең ауылдашым // Ағиҙел. — 2009. — № 10.

Һылтанмалар

Категориялар