Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Сәхәүетдинова фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Мәстүрә Низам ҡыҙы Сәхәүетдинова (рус. Сахаутдинова Мастюра Низамовна; 1903 йылдың 7 ғинуары, Үрге Ҡыйғы ауылы, Златоуст өйәҙе, Рәсәй империяһы — 1996 йылдың 25 марты, Өфө) — совет инженер-архитекторы, дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан АССР-ының беренсе ҡатын-ҡыҙ халыҡ комиссары. СССР Архитекторҙар союзы ағзаһы (1936). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы (1993). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949), ике «Почёт билдәһе» ордены (1949, 1967).

Биографияһы

Мәстүрә Низам ҡыҙы Сәхәүтдинова 1903 йылдың 7 ғинуарында Өфө губернаһының Ырымбур өйәҙе Үрге Ҡыйғы ауылында (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Ҡыйғы районы) күп балалы ғаиләлә тыуған. Иртә етем ҡалған, олатаһы ғаиләһендә тәрбиәләнгән. Мәстүрәнең ағзаһы уны уҡытыусы итергә теләгән һәм мәктәпкә урынлаштырған[1].

14 йәшендә ир-ат рус-башҡорт мәктәбен уңышлы тамамлап, Өфө уҡытыусылар семинарияһына инеү хоҡуғы алған. Ләкин Граждандар һуғышы башланыу сәбәпле, уҡыуын дауам итә алмаған. Ырымбур төрки-татар семинарияһын тамамлаған.

1919 йылда ауылына ҡайтҡан. Рәсәйҙә Граждандар һуғышы тамамланғандан һуң ауылда комсомол ячейкаһы ойошторған, айырым маҡсатлы отряд составында учреждениеларҙы һаҡлауҙа ҡатнашҡан, беренсе артель һәм коммуналар, ҡатын-ҡыҙ советтары ойошторған, хатһыҙлыҡты бөтөрөүҙә ҡатнашҡан[1][2].

1936 йылда Мәскәүҙә В. В. Куйбышев исемендәге Хәрби-инженер академияһын «Инженер-архитектор» һөнәре буйынса тамамлаған. Мәстүрә Сәхәүтдинова — Башҡортостандың беренсе ҡатын-ҡыҙ архитекторы.

1936–1937 йылдарҙа — «Башпроект» проект-планлаштырыу трестында баш архитектор, идара итеүсе урынбаҫары[1].

undefined

.

1937 йылдан — Башҡортостан АССР-ының коммуналь хужалыҡ халыҡ комиссары.

undefined

1939 йылдан — фәнни-техник совет рәйесе, 1942 йылдан — Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советы советы рәйесе урынбаҫары.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында республикала эвакуацияланған предприятиеларҙы (бөтәһе 111 ҙур предприятие, цехтар менән бергә 172) урынлаштырыу эшен етәкләгән[3].

1943 йылда иренең фронтта һәләк булыуы тураһында хәбәр алған.

1945–1962 йылдарҙа — Башҡортостан АССР-ы Министрҙар советының архитектура эштәре буйынса идаралығы начальнигы.

1938–1943 йылдарҙа — Башҡортостан АССР-ы Архитекторҙар союзы идаралығы рәйесе.

Башҡортостанда граждандар төҙөлөшө мәсьәләләренә бағышланған ғилми хеҙмәттәр авторы. 1930-сы йылдарҙың икенсе яртыһында Өфө, Белорет өсөн торлаҡ һәм йәмәғәт биналары, Ишембай ҡалаһы проектын эшләүҙә ҡатнашҡан.

Башҡорт АССР-ы Юғары Советының 2, 3, 4-се саҡырылыш депутаты (1947–1951, 1951–1955, 1955–1959).

Хеҙмәттәре

  • Город Уфа. — М., 1948. (авторҙар составында)

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949)
  • «Почёт билдәһе» ордены (1949, 1967)
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы (1993)

Хәтер

  • Өфөлә Мәстүрә Сахаутдинова йәшәгән йортҡа (Ленин урамы, 2) мемориаль тактаташ ҡуйылған.
  • Үрге Ҡыйғы ауылында Мәстүрә Сахаутдинова исемендәге урам бар.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Неугомонная Мастюра. ufa-gid.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026. Архивировано 28 ноябрь 2020 года.
  2. ↑ Неизвестный Башкортостан: Мастюра Сахаутдинова, первая женщина-нарком Башкирии. Баш.news (2 апрель 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026.
  3. ↑ Об эвакуации промышленных предприятий, научных, образовательных учреждений в Башкирию. ГАС РБ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026. Архивировано 14 июнь 2020 года.

Һылтанмалар

Категориялар