Тампа

Та́мпа (ингл. Tampa) — Флорида штатында ҙурлығы буйынса өсөнсө ҡала^[1], Хилсборо округының административ үҙәге, ярымутрауҙың көнбайышында, Тампа ҡултығы ярында урынлашҡан. 2021 йылда халыҡ һаны 387 050 кеше тәшкил иткән. Сент-Питерсберг һәм Клируотер ҡалалары менән сиктәш.

«Тампа» һүҙе америка сығышлы. Уның мәғәнәһе юғалыуға ҡарамаҫтан, индеецтарҙың калуза ҡәбиләһе телендә «ут таяҡтары» тигәнде аңлата, тип иҫәпләйҙәр. 1528 йылдың 8 апрелендә Тампаға европалыларҙан беренсе килеүсе — испан конкистадоры Панфило де Нарваэс. Бер йылдан һуң Эрнандо де Сото (уның исеме менән форт, һуңыраҡ ҡултыҡ ярындағы парктарҙың береһе атала) де Нарваэс экспедицияһының иҫән ҡалған берҙән-бер ағзаһын ҡотҡара.

Тәүҙә Тампа айырым форпост була, тик 1849 йылда ғына ул 200-ҙән кәмерәк кеше йәшәгән «ауыл» статусын ала. 1880 йылдар уртаһына тиклем балыҡсылар ауылы була, Флориданың башҡа өлөшө менән юл бәйләнеше насар һәм үҫеш перспективаһы булмай. Бынан тыш, тирә-яҡтағы һаҙлыҡтарҙа һары биҙгәк эпидемияһы килтереүсе серәкәйҙәр күплеге халыҡтың артыуына ҡамасаулай.

Әммә 1883 йылдан алып ҡала тормошо үҙгәрә. Беренсенән, был тирәлә ашлама етештереүҙә ҡулланылған мөһим минерал — фосфат табылған. Тиҙҙән урындағы порттан фосфат күпләп ташыла башлай, Тампа бөгөн дә фосфат етештереүсе төп ҡала булып ҡала. Тағы ла бер мөһим фактор — тимер юл төҙөү, ул ҡаланы илдең бөтә өлөшө менән тоташтыра, сауҙаны йәнләндерә, ҡалала халыҡ арта^[2].

Тампа ҡалаһы Флорида ярымутрауының көнбайыш ярында, Тампа ҡултығы ярында урынлашҡан. Ҡала аша Хиллсборо йылғаһы аға.

Тампа ҡалаһының раса составы (2013 йыл)
Аҡ тәнлеләр, %	45,9
Афроамерикандар, %	23,5
Латиноамерикандар, %	23,7
Азиаттар, %	4,1
Ҡатнаш расалар, %	1,9
Индеецтар, %	0,1

Халҡы^[3]
Йыл	Халҡы	±
1850	974	-
1870	796	-
1880	720	-9,5 %
1890	5,532	+668,3 %
1900	15,839	+186,3 %
1910	37,782	+138,5 %
1920	51,608	+36,6 %
1930	101,161	+96 %
1940	108,391	+7,1 %
1950	124,681	+15 %
1960	274,970	+120,5 %
1970	277,714	+1 %
1980	271,523	-2,2 %
1990	280,015	+3,1 %
2000	303,447	+8,4 %
2010	335,709	+10,6 %
2019	399,700	+19,1 %

Тампаның климаты — субтропик, еүешлек көслө, тропикҡа күсеүсән. Яуым-төшөмдөң иң күп осоро — йәйге айҙарҙа, июндән сентябргә тиклем була. Йәй эҫе, ямғыр күп, ҡыш ҡоро, уртаса температура 21С°.^[4]

Тампа климаты
Күрһәткес	Ғин.	Фев.	Март	Апр.	Май	Июнь	Июль	Авг.	Сен.	Окт.	Нояб.	Дек.	Йыл
Абсолют максимум, °C	30,0	31,1	33,3	33,8	36,6	37,2	36,6	36,6	35,5	35,0	32,2	30,0	37,2
Уртаса максимум, °C	21,2	22,6	24,7	27,3	30,8	32,2	32,4	32,5	31,8	29,2	25,7	22,4	27,7
Уртаса температура, °C	15,8	17,3	19,5	22,0	25,6	27,7	28,2	28,3	27,5	24,4	20,5	17,2	22,8
Уртаса минимум, °C	10,4	12,0	14,1	16,7	20,5	23,3	24,0	24,1	23,1	19,6	15,3	12,0	18,0
Абсолют минимум, °C	−6,1	−5,5	−1,6	3,3	9,4	11,6	17,2	18,8	12,2	4,4	−5	−7,7	−7,7
Яуым-төшөм нормаһы, мм	56	71	76	51	53	169	179	197	159	57	39	62	1174
Сығанаҡ: NWS

Ҡалала Милли хоккей лигаһының «Тампа-Бэй Лайтнинг» һәм Милли футбол лигаһыың «Тампа-Бэй Буккенирз» командалары клубтары урынлашҡан.

Ҡалала баҫылған көндәлек төп гәзиттәр — «Тампа-Бэй Таймс» һәм «Тампа-Трибюн». Баҫма яңылыҡтарҙы шулай уҡ төрлө бәләкәй төбәк гәзиттәре, альтернатив аҙналыҡ һәм журналдар яҡтырта.

Районды тиҫтәләгән FM-һәм AM-радиостанциялар хеҙмәтләндерә, Шул иҫәптән Wdae, ул Флориданың беренсе радиостанцияһы, 1922 йылда эфирға сыға.