Тәдлис

Дөйөм ҡабул ителгән ҡарашҡа ярашлы, «тәдлис» термины тауарҙың етешһеҙлектәрен йәшереү мәғәнәһендә византия-грек dόλος һүҙе (лат. dolus) һүҙенән килеп сыҡҡан^[1].

Урта быуат мосолман сығанаҡтарында хәбәр ителеүенсә, тәүге тапҡыр хәҙис тапшырыусыларҙың — мөхәддистәрҙең икенсе быуыны вәкилдәре тәдлис менән шөғөлләнә башлаған^[2].

Ихтимал, тик тәдлистә ғәйепләү йәки шик аҫтына алыуға бағышланған иң тәүге коллекция Хөсәйен әл-Ҡарабисиҙың ҡайһы бер фрагменттары һуңғы эштәрендә һаҡланған Китаб әл-Мөҙәлисм (һижри 245 йәки 248 й.) тигән хеҙмәте булғандыр. Ибн ән-Нәдим "Фихрис"тә Али ибн әл-Мәҙиниҙең (ваф. 849) беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланмаған ошондай уҡ хеҙмәте тураһында телгә алған. Артабанғы рижәл ғилеме буйынса бөтә китаптарҙың лексиконында термин йыш ҡулланыла^[3].