Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Узиков Юрий Андреевич

Юрий Андреевич Узиков (рус. Узиков Юрий Андреевич; 1931 йылдың 28 майы, Архангельск — 2010 йылдың 14 апреле, Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй) — совет һәм Рәсәй тыуған яҡты өйрәнеүсеһе, журналист.

Биографияһы

1931 йылдың 28 майында Архангельск ҡалаһында тыуған[1]. 1949 йылда Архангельск суднолар төҙөү техникумын тамамлаған[2].

1954–1958 йылдарҙа Калининградта партия эшендә: заводта мастер, Балтик район комсомолының, Калининград ҡала комсомолының беренсе секретары[2]. 1962 йылда Ленинград юғары партия мәктәбенең журналистика факультетын тамамлаған[1].

1962 йылдан — Өфөлә: «Ленинец» гәзите хеҙмәткәре, бүлек мөдире (1962–1967), «Геолог Башкирии» күп тиражлы гәзите мөхәррире (1967 йылдан), «Вечерняя Уфа» гәзите бүлек мөдире (1968 йылдан)[1]. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре (1973–1994, 1991 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр), Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығының күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-производство үҙәгенең өлкән ғилми хеҙмәткәре (1995–2005, 1999 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр)[1].

Интернет-журналист булараҡ «БАШвестЪ» интернет-гәзитендә (2003/2004 — 2010 йылдар, яҡынса 1100 баҫма) «Көн тарихта» рубрикаһында эшләүе менән билдәле[3].

В. И. Лениндың һәм Коммунистик Интернационал башҡарма комитетының Башҡортостандағы эшмәкәрлеген, Өфө тарихын өйрәнеү менән шөғөлләнгән. «Башҡорт Ленинианаһы» темаһын эшләгән[4].

2010 йылдың 14 апрелендә Өфөлә вафат булған[3].

Ғаиләһе

Улы — Узиков Михаил Юрьевич, рәссам, архитектор, яҙыусы.

Библиографияһы

Башҡортостан тарихы буйынса 30-ҙан ашыу китап һәм 1500-ҙән ашыу баҫма авторы[1].

  • «Һинең исемең нимә, урам?» — Өфө, 1980 (авторҙаш);
  • «Быны тереләр белергә тейеш»;
  • «В. И. Ленин Башҡортостанда»;
  • «В. И. Лениндың ышаныслы кешеһе»;
  • «Башҡортостанда Ленин урындары» — Өфө, 1982 (авторҙаш);
  • В. И. Ленин в Уфе. — Өфө, 1974;
  • Гвардейцы планеты: Коминтерновцы в Башкирии. — Өфө, 1978;
  • Исторические памятники Уфы. — Өфө, 1999;
  • Уфимских улиц имена. — Өфө, 2007;
  • «Это с нами навсегда. Литературная карта Башкирии» (1983);
  • «Посланцы В. И. Ленина в Башкирии» (1984);
  • «Сказание о земле Баймакской» (1998).

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

  • БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982)[1];
  • В. П. Бирюков исемендәге Урал (Силәбе) премияһы лауреаты (1977)[1];
  • Салауат Юлаев исемендәге Республика премияһы лауреаты (1987) «1980–1986 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтендә баҫылған тарихи-революцион тематикаға арналған китаптар серияһы өсөн»[1];
  • Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1999) «Исторические памятники Уфы» китабы өсөн[5].

Хәтер

  • Өфөлә Революцион урамы, 41-се йортта, Юрий Узиков 1976–2010 йылдарҙа йәшәгән йортта мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[6];
  • Тыуған яҡты өйрәнеүсенең шәхси фонды Башҡортостан Республикаһының Милли архивына тапшырылған[6];
  • 2021 йылда Ю. А. Узиковтың тыуыуына 90 йыл тулыу уңайынан республика ғилми-ғәмәли конференцияһы үткәрелгән[6];
  • 2026 йылда 95 йыллығына ҡарата «Вечерняя Уфа» гәзитендә «Ген увлечённости» очеркы һәм «Уфа» журналында «Очарованный Уфой и Башкирией» мәҡәләһе баҫылған[6][7].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 УЗИКОВ Юрий Андреевич. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 Юрий Андреевич Узиков (1931-2010). Уфимская городская библиотека. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 Не стало известного краеведа Юрия Узикова. Башинформ (16 апрель 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  4. ↑ Юрий Андреевич Узиков. Краеведы Уфы. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  5. ↑ Юрий Узиков. shagit.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 Ген увлечённости. Вечерняя Уфа. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  7. ↑ Очарованный Уфой и Башкирией. Журнал «Уфа» (май 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.

Әҙәбиәт

  • Хусаинова Г. Т. Узиков Юрий Андреевич // Башкортостан: краткая энциклопедия. — Өфө: Башкирская энциклопедия, 1996. — 672 б. — 582-се бит. — ISBN 5-88185-001-7.
  • Хусаинова Г. Т. Узиков Юрий Андреевич // Башкирская энциклопедия: в 7 тт.

Һылтанмалар

Категориялар