Хювинкяа

Хювинкяа, шулай уҡ Хювинкяй йәки Хювинкя^[5] (фин.Hyvinkää [ˈhyʋiŋkæː], швед.Hyvinge) — Финляндияла Уусимаа провинцияһындағы ҡала, баш ҡалаһы Хельсинкинан 50 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала статусын 1960 йылда ала. Көньяҡ Финляндия губернаһына (ляни) ҡарай. Халҡы — 44 306 кеше (2007).

Автомобиль магистрале һәм тимер юлдары арҡаһында Хювинкяа Оло Хельсинкиның иң мөһим биҫтәһе булып тора.

Хювинкяала билдәле архитектура ҡоролмалары — Хювинкяа сиркәүе (1961, Руусувуори Аарно) һәм Кютяйя поместьелары бар. Бында Фин тимер юл музейы урынлашҡан.

Ҡалала KCI Konecranes предприятиеһы күтәргес крандар етештерә һәм хеҙмәтләндерә.

XVI быуатта бында таверна булған, ул Хельсинки һәм Хямеэнлинна араһында урынлашҡан. Беренсе һалым белешмәләре был урында бер нисә йортто билдәләгән.

Хювинкяа ауылы XIX быуатта бөтә Финляндия буйынса 1861 йылда тимер юлдары селтәре төҙөү арҡаһында шаҡтай ҙурая.

Ҡаланың үҙәге Хельсинки-Хямнелинн тимер юлы станцияһы арҡаһында барлыҡҡа килә һәм беҙҙең көндәргә тиклем һаҡлана. Ханко — Хювинкяа тимер юлы Финляндияла беренсе шәхси тимер юлы була. Ул 1875 йылда Finnish State RR Co тарафынан төҙөлә. XX быуат башында Хювинкяа ауылы Ханконан Төньяҡ Америкаға яңы тормош эҙләп юлланыусы эмигранттар өсөн ике аралағы пункт булып тора.

Ҡарағай урмандары арҡаһында Хювинкяала бик саф һауа. 1880-се йылдарҙа Хельсинки ҡалаһынан бер төркөм табиптар бында шифахана аса.

Индустриялаштырыу ваҡытында Хювинкяала йөн фабрикаһы барлыҡҡа килә. 1990 йылдарҙа фабрика эшләүҙән туҡтай. Хәҙер уның кирбес биналарында күргәҙмәләр урынлашҡан.

Хювинкяаның осоу майҙаны Икенсе донъя һуғышынан һуң Финляндияның төп аэропорты була, сөнки Хельсинкила Малмилағы аэропорт союздаштарҙың контроле аҫтында була. Осоу яланы янында автоспорт үҙәге урынлашҡан.

Йыл	Халыҡ һаны
1917	7 657
1920	7 641
1925	8 641
1930	9 133
1935	10 424
1940	12 222
1945	13 244
1950	28 792
1955	23 438
1960	27 109
1965	30 952
1970	34 282
1975	36 218
1980	37 297
1985	38 742
1990	40 665
2005	43 837
2007	44 390

Сәнғәт музейында фин һәм сит ил сәнғәт күргәҙмәләре үткәрелә.
Шулай уҡ күргәҙмәләрҙе Променадигаллерия ойоштора
Фин тимер юл музейы
Иҫке йөн фабрикаһы
Артту Виллаһы — балалар һәм үҫмерҙәр өсөн 2005 йылдың ноябрендә асылған мәҙәни үҙәк.
Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн сәнғәт үҙәге
Валвилла йөн фабрикаһы музейы
Вилла театрҙары
Хумала һәм Крапула студиялары
Плюш айыу музейы
Хювинкяа залы
Хювинкяа сиркәүе

Файл:Hyvinkaa logo.png

Хювинкяа ҡаланың логотип

Кютяйя-Усми, Свеитси, Хакаланмяки, Эркюла, Мартти-Тансикаллио һәм Пуолиматка саңғы юлдары
Боҙ һарайы
Перттула футбол яланы
Урхейлопуйсто, Паллокентя, Перттула футбол яландары
Мартинхалли, Хакала, Вехкоян, Ванха Арэна спорт залдары
Свеитси һыу һәм саңғы үҙәге
Урхеилупуисто еңел атлетика стадионы

Хювинкяала 6 ябай мәктәп, 1 швед телле мәктәп , 2 махсус мәктәп бар.

Медицина институты
Хювинкяа бизнес-колледж
Техник институты
Ауыл хужалығы колледжы
Сәнғәт мәктәбе
Свеитсин лукио (тәбиғи фәндәр)
Юхтеискоулун лукио (сәнғәт)

Осси Саволайнен — Хювинкяа мэры
Эса Сааринен — философ
Хелена Шерфбек — рәссам
Маркку Уусипаавелниеми — керлингист
Хейкки Миккола — мотокросс буйынса дүрт тапҡыр донъя чемпионы
Лаури Туконен — хоккейсы, НХЛ уйынсыһы
Юрья Сааринен — рәссам
Леена Вилкка — философ
Раптори — рэп-төркөм
Тюко Саалинен — рәссам
XL5 — поп-төркөм
Хейди Парвиайнен — фин музыканты, Amberian Dawn симфо-пауэр-метал төркөмөнөң элекке йырсыһы
Микаэль Саари - йырсы, Евровидение-2013 һәм 2016 милли һайлап алыуҙа ҡатнашыусы.