Яңы заман өсөн көслө идеялар (форум)

«Яңы заман өсөн көслө идеялар» масштаблы сара булараҡ түбәндәге маҡсаттарҙы күҙ уңында тота:

• инициативалы кешеләр берләшмәһен формалаштырыу;
• илдең технологик үҫеш стратегияһын булдырырға ярҙам иткән 100 көслө идеяны туплау;
• яңы иҡтисади шарттарҙа 2030 йылға тиклем Рәсәйҙең тотороҡло үҫешен тәьмин итеүгә йүнәлтелгән идеяларҙы һәм проекттарҙы үтәй башларға, практикаларҙы тормошҡа ашырырға әҙер командалар эҙләү.

• Рәсәй граждандарының илдең суверенитетын нығытыуға һәм милли үҫеш маҡсаттарына өлгәшеүгә тос өлөш индереүгә йүнәлтелгән ижтимағи әһәмиәтле башланғыстарын асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү;
• иҡтисад, технологик һәм социаль үҫеш, коммерцияға (рус.)баш. ҡарамаған ойошмалар, мәғариф, ҡала мөхите һәм экология өлкәһендәге лидерҙарҙы һәм эксперттарҙы, дәүләт вәкилдәрен һәм битараф булмаған граждандарҙы дөйөм проектлау, йыйыу һәм бындай идеяларҙы һәм проекттарҙы киң тикшереү өсөн берләштереү.

Беренсе форум 2020 йылда Мәскәүҙә үтә. Уның крауд-платформаһында (рус.)баш. Рәсәйҙең 84 төбәгенән 228 000 кеше теркәлә. Илдең 90 компанияһы, алдынғы үҫеш институттары һәм киң мәғлүмәт саралары форумдың партнерҙары була. 907 профилле эксперт идеяларҙы эшкәртеүҙә һәм баһалауҙа ҡатнаша^[2].

Форумда 15 000 идея тәҡдим ителә, платформала ҡатнашыусылар 130 000 идеяны камиллаштырыу һәм тормошҡа ашырыу юлын тәҡдим итә. 100 идея лидеры ПМЭФ һәм ВЭФ-та үҙ проекттарын тәҡдим итә.

Эксперттар һайлап алған 1000 идеяның 828-е төбәк кимәлендә һынап ҡарау һәм ҡулланыу йәһәтенән хуплау таба. 80 идея АСИ-ның яңы стратегияһы нигеҙенә һалына.

300 идея иң перспективалылар исемлегенә инә. Туғыҙ идеяны уларҙың авторҙары форумдың пленар ултырышында Владимир Путинға шәхсән тәҡдим итә^[2].

Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин ҡатнашлығында пленар ултырыш форумдың төп ваҡиғаһы була. Президент граждандарҙың ижтимағи әһәмиәтле проекттарына ярҙам күләмен арттырыу кәрәклеген билдәләй һәм Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенә һәм форумды ойоштороусыларға уларҙы тормошҡа ашырыуҙың комплекслы механизмын әҙерләргә һәм эшләтеп ебәрергә ҡуша. Дәүләт башлығы шулай уҡ түбәндәгеләрҙе айырым әйтеп китә:

Был моделдең нисек эшләүен, күпме идеяның хупланыуын һәм үҙенең практик кәүҙәләнешен табыуын даими рәүештә, АСИ-ның һәр күҙәтеү советында, ҡарарға тәҡдим итәм. Беҙгә һәр идея кәрәк, һәр идея мөһим, йәштәрҙең ниәте бигерәк тә мөһим. Улар инде вектор билдәләй, үҙгәрештәр тиҙлеген арттыра, яңы мәғәнәләр, мәҙәниәт, медиа һәм бизнес-моделдәр, уникаль техник ҡарарҙар булдыра — һәм былар бик яҡшы. Тағы бер тапҡыр ҡабатлар инем: был беҙҙең өсөн бик ҡиммәтле^[2].

Idea.asi.ru платформаһында үткән идеяларҙы краудсорсинглауҙа (рус.)баш. ҡатнашыусыларҙың бер нисәһе пленар ултырыш барышында үҙ проекттарын Владимир Путинға шәхсән тәҡдим итә. Улар араһында студент Диана Цыганкованың — сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән йәштәргә ярҙам итеү проекты, Максим Усыниндың — граждандарҙы һөнәри яҡтан ҡайтанан әҙерләүгә арналған «НАСЕБЯ.РФ» программаһы, Александр Морзуновтың — «Эҙләнеүселәр – мәктәптәргә» Бөтә Рәсәй хәрәкәтен булдырыу башланғысы, Ян Кожандың — Боронғо Урал заводы миҫалында креатив кластерҙар моделен эшләү проекты була. Уларҙан тыш идеялар менән таныштырыуҙа айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләрендә ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары менән тотороҡло эш итеү программаһы менән Анастасия Цветкова; «Тикшерелгән бизнес» проектында контроль-күҙәтеү эшмәкәрлеген реформалауға яңы ҡараш тәҡдим иткән Альбина Ғәзизуллина, күреү һәләте сикләнгән кешеләрҙе уҡытыу өсөн Брайль әлифбаһын таныуҙы һанлы нигеҙҙә ойоштороу мөмкинлеген дәлилләгән Илья Оводов һәм коммерция флотының автономлы диңгеҙ судноларын киң файҙаланыу проекты менән Александр Пинский ҡатнаша. Рәсәй Президенты менән осрашыуҙа иң йәше — Анапанан һигеҙенсе класс уҡыусыһы Максим Волков була. 14 йәшлек үҫмер йәш эшҡыуарҙарға ярҙам итеү өсөн «Өҫкә» платформаһын булдырырға тәҡдим итә^[2].

Икенсе форум 2022 йылда Мәскәүҙә үтә. Уның крауд-платформаһында Рәсәйҙең 85 төбәгенән 300 000-дән ашыу кеше теркәлә. Форумда 2334 профилле эксперт эшләй, уның майҙансығына 700-ҙән ашыу ҡатнашыусы һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре килә^[3].

19 500 идея тәҡдим ителә. 100 идея лидеры ПМЭФ-2022-лә үҙ проекттарын тәҡдим итә. Форумдың пленар ултырышында 11 идеяны уларҙың авторҙары Владимир Путинға шәхсән тәҡдим итә:^[3]

• «Восток: VOSTOK технологик платформаһына, белем биреү программаларына һәм Түңәрәк эштәре хәрәкәте һәм Милли технологик олимпиада инструменттарына таянып, уҡыусыларҙы техник ижадҡа йәлеп итеү буйынса Бөтә Рәсәй интерактив платформаһы» (Оксана Кухарчук);
• РОББО — «асыҡ тимер» һәм бушлай «асыҡ код» нигеҙендә йәш инноваторҙарҙы, мейкерҙарҙы һәм эшҡыуарҙарҙы заманса белем биреү робототехникаһына өйрәтеү буйынса үҙаллы дөйөм Рәсәй платформаһы (Павел Фролов);
• Ситтән тороп эшләү һөнәрҙәре атласы (Светлана Голубева);
• «Һаулыҡ һаҡлау системаһының һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн Рәсәй Федерацияһының ғәмәлдәге ҡануниәтенә үҙгәрештәр индереү (һанлы сервистар һәм телемедицинаны үҫтереү)» (Максим Чернин);
• Һанлы хәстәрлек — аҡыллы ҡарттар йорто (Андрей Образцов);
• Күп функциялы ғаилә үҙәктәре селтәрен булдырыу аша балалы ғаиләләргә ярҙам итеү экосистемаһы (Светлана Черенкова);
• Инвалидтар өсөн «Сикһеҙ ҡала» мобиль ҡушымтаһы (Виолетта Журавская);
• Микро-бизнес, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ өсөн мөмкинлектәрҙең яңы ысулы булараҡ кемпинг-туризмды үҫтереү (Николай Дмитриев);
• Байкальск ҡалаһында «ЭКО.ЦЕХ» Бөтә Рәсәй йәштәр экологик кампусын булдырыу (Маргарита Цыганова);
• Routek экосистемаһы (Алексей Корзун);
• Берләшкән профессионалдар ойошмаһын (кеше капиталын үҫтереү буйынса халыҡ-ара ассоциация) булдырыу (Алина Досканова).

Өсөнсө форум 2023 йылда Мәскәүҙә Халыҡ-ара сауҙа үҙәгендә (рус.)баш. үткәрелә. Унда илдең бөтә 89 төбәгенән вәкилдәр ҡатнаша^[4].

Идеяларҙы һайлап алыуҙың алты йүнәлеше буйынса бөтәһе 23,5 мең ғариза килә. Уларҙың һаны буйынса Башҡортостан Республикаһы лидер була (2,2 меңдән ашыу), икенсе урында — Мәскәү (2,1 меңдән ашыу), өсөнсөлә — Түбәнге Новгород өлкәһе (1,7 меңдән ашыу). Һамар өлкәһе (1,3 меңдән ашыу идея), Ленинград өлкәһе һәм Санкт-Петербург (900-ҙән ашыу), Һарытау өлкәһе (800-ҙән ашыу), Мәскәү өлкәһе (600-ҙән ашыу), Ростов өлкәһе (580-дән ашыу), Краснодар крайы (570-тән ашыу) һәм Ульяновск өлкәһе (340-тан ашыу) Рәсәйҙең иң әүҙем ун субъекты иҫәбенә инә^[4].

Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин ҡатнашлығындағы пленар ултырыш форумдың йомғаҡлау өлөшө була. Үҙенең сығышында дәүләт башлығы Рәсәй эшҡыуарҙарына үҙ компанияларын нисек һөҙөмтәлерәк капиталлаштырырға һәм өҫтәмә табыш алырға өйрәнергә кәрәклеген айырым билдәләй^[4].

Дүртенсе форум 2024 йылдың 19 һәм 20 февралендә шулай уҡ Мәскәүҙәге Халыҡ-ара сауҙа үҙәгендә үтә. Ул бер майҙансыҡта 2000 самаһы ҡатнашыусыны һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен йыя. Сараның крауд-платформаһына Бөтә Рәсәйҙән 30 меңдән ашыу ғариза бирелә, улар иҫәбендә идея стадияһындағы башланғыстар ҙа, эшләп килгән проекттар ҙа була. Тәҡдим ителгән идеялар һаны буйынса ил субъекттары араһында беренсе урынды икенсе йыл рәттән Башҡортостан Республикаһы яулай. Шулай уҡ икенсегә Мәскәү, Түбәнге Новгород һәм Һамар өлкәләре лидерҙар иҫәбенә инә^[5].

Ғаризалар ете йүнәлеш буйынса ҡабул ителә:

• «Халыҡтың йәшәү сифаты»;
• «Һөҙөмтәле хеҙмәт һәм белем»;
• «Йәшәйеш тирә-яғы»;
• «Иҡтисадты һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереү»;
• «Технологик үҫеш»;
• «Һөҙөмтәле дәүләт»;
• «Мәғлүмәт һәм һанлы ҡарарҙар иҡтисады».

Иң күп ғаризалар «Халыҡтың йәшәү сифаты» номинацияһы буйынса тапшырыла^[5].

Форумдың эшлекле программаһына ярашлы сессиялар үткәрелә, унда идея авторҙарына үҙ проекттары тураһында һөйләү, уларҙы потенциаль партнерҙарға тәҡдим итеү мөмкинлеге бирелә. Бер үк ваҡытта төбәктәрҙә һәм халыҡ-ара кимәлдә идеяларҙы үҫтереү мөмкинлектәрен һәм уларҙы тормошҡа ашырыу юлдарын тикшереү ойошторола^[5].

Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин ҡатнашлығында пленар ултырыш «Яңы заман өсөн көслө идеялар»-24 форумындағы эшлекле сараларҙың төп ваҡиғаһы була^[5].

Бишенсе форум 2025 йылдың 2 һәм 3 июлендә Мәскәүҙә Рәсәй Милли үҙәге майҙансығында 10 илдән 1500-ҙән ашыу кеше ҡатнашлығында үтә: Германия, Һиндостан, Ҡаҙағстан, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Кипр Республикаһы, Рәсәй, АҠШ, Төркиә, Үзбәкстан, Швейцария. Сарала 600-ҙән ашыу ойошманан 800-гә яҡын Рәсәй һәм сит ил бизнесы вәкиле, шулай уҡ край, өлкә һәм республика етәкселәре ҡатнаша. Онлайн-трансляцияны ҡараусылар 2,5 миллиондан ашып китә^[1].

Форумға АСИ эшмәкәрлегенең биш йүнәлеше буйынса 35 меңдән ашыу идея тәҡдим ителә: социаль, эшҡыуарлыҡ, кадрҙар, технологик, шулай уҡ экологик һәм климат милли башланғыстары. Социаль йүнәлеш яңынан иң популяр булып ҡала – идеяларҙың яртыһы тиерлек нәҡ уға бағышлана. Дөйөм алғанда, тәҡдимдәр һыу ҡулланыуҙы контролдә тотоуға һәм урман һыҙаттарын ултыртыуға ҡағыла; дрондар, яһалма интеллект һәм «болот» технологияларын ҡулланып тәбиғәт ресурстарына идара итеүҙең инновацион системаһын булдырыу; төрлө үткәргес торбалар эсендә хәрәкәт итә алған модулле роботтар эшләү; инклюзив киноклубтар селтәрен ғәмәлгә индереү һәм уларҙы артабан үҫтереү^[1].

Форумдың пленар ултырышы барышында иң яҡшы идеялар Рәсәй Федерацияһы Президенты иғтибарына тәҡдим ителә. Уларҙың авторҙары араһында ғилми хеҙмәткәрҙәр, агро- һәм экологик коммерцияға ҡарамаған сектор, шулай уҡ мәҙәни-ижади мөхит хеҙмәткәрҙәре була^[1].

Дәүләт башлығы билдәләүенсә, форумдың юғары йәмәғәт миссияһы – Рәсәй граждандарының таланттарын, ҙур ижади потенциалын асыуға хеҙмәт итеү. Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин түбәндәге фекерҙәрен айырым әйтә:

Беҙ һуңғы йылдарҙа сәнәғәттең, етештереүҙең, тотош иҡтисадтың, тимәк, Бөтә Рәсәйҙең айырым тармаҡтарын үҫтереүҙең уникаль майҙансығын, уникаль механизмын булдыра алдыҡ. Шуны билдәләп үтәм: йыл һайын меңләгән иң яҡшы идеялар конкрет хуплау ала. Уларҙың командаларына, лидерҙарына артабанғы үҫеш өсөн кәрәкле белем бирелә, методик ярҙам күрһәтелә, ә 100 иң мөһим башланғыс системалы ҡарарҙар ҡабул иткәндә файҙаланыу өсөн Хөкүмәткә, министрлыҡтарға, ведомстволарға, Рәсәй Федерацияһы төбәктәренә ебәрелә^[1].

.