Вернадский Владимир Иванович

Вернадский Владимир Иванович (28 февраль (12 март) 1863 йыл — 6 ғинуар 1945 йыл) — Рәсәй империяһы һәм СССР-ҙың[6] ғалим-тәбиғәт фәндәре белгесе, аҡыл эйәһе һәм йәмәғәт эшмәкәре. Санкт-Петербург Император фәндәр академияһы академигы (1912)[7][8]; Украина Фәндәр академияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе һәм тәүге президенты (1918—1921)[9][10]. Фәнни мәктәп һәм биогеохимия мәктәбен булдырыусы. Рус космизмының бер вәкиле. 1-се дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1943).

Фәнни ҡыҙыҡһыныу даирәһенә: минералогия, кристаллография, геохимия, геология, тупраҡты өйрәнеү, радиогеология, биология, палеонтология, биогеохимия, метеоритика, философия һәм фән тарихы инә. Бынан тыш ойоштороу һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә.

Биографияһы

undefined
undefined

Владимир Иванович Вернадский 1863 йылдың 28 февралендә (12 мартында) Санкт-Петербург ҡалаһында тыуа[11].

Ата-әсә буйынса үҙенең — малорос тип һанай (1944 йылда көндәлегендә «Украина» тигән һүҙ ҡулланылмаған ваҡытты иҫләүен яҙа)[12].

Владимир Вернадский билдәле рус яҙыусыһы Владимир Короленконың өс туған ҡустыһы була[13].

1868 йылда (Санкт-Петербургтағы климат арҡаһында) ғаилә Харьковҡа — Рәсәй империяһының алдынғы фәнни һәм мәҙәни үҙәктәренең береһенә күсенә. Малай сағынан Киевта, Липкала, өләсәһе — Вера Мартыновна Константинович йәшәгән йортта, була.

Белеме

1873 йылда Харьков классик гимназияһының беренсе класына уҡырға инә, унда өс йыл уҡый. Атаһы йоғонтоһонда украин хәрәкәтенә һөйөү уяна. Украина тураһында китаптар уҡыр өсөн поляк телен өйрәнә[13].

1876 йылда, ғаилә Санкт-Петербургҡа ҡайтҡандан һуң, В. И. Вернадский Беренсе Петерьург классик гимназияһының өсөнсө класына бара.

1881 йылда гимназияны сығарылышта һигеҙенсе булып таммалай, коллективтың көслө булыуын иҫәпкә алғанда, был бигүк насар түгел[14].

Иҫкәрмәләр

  1. Bibliothèque nationale de France Autorités BnF (фр.): асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  2. 1 2 Чешская национальная авторитетная база данных
  3. 1 2 3 Вернадский Владимир Иванович // Большая советская энциклопедия (урыҫ): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. Wladimir Iwanowitsch Wernadski // Brockhaus Enzyklopädie (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  5. Record #27185125 // VIAF (билдәһеҙ) — Даблин: OCLC, 2003.
  6. БРЭ 2021 йылдың 16 апрель көнөндә архивланған.
  7. В дальнейшем Императорская Санкт-Петербургская академия наук была переименована в РАН (1917), АН СССР (1925)
  8. 14 марта состоится открытие документальной выставки «Владимир Иванович Вернадский. К 150-летию со дня рождения» (11 март 2013).
  9. Honoring Vladimir Vernadsky: Russian-Ukrainian Scientist's 150th Year Wraps Up. 2015 йылдың 3 февраль көнөндә архивланған.
  10. Верна́дський Володи́мир Іва́нович. Універсальний Словник-Енциклопедія
  11. Метрическая запись Исакиевского собора
  12. Вернадский В. И. Дневники 1944 г. // Дневники В. И. Вернадского 1943—1944 гг.: Собрание сочинений. Том 23. Москва: Наука, 2013. С. 326.
  13. 1 2 Гумилевский, 1988 Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «Гумилевский—1988——» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
  14. Шашуков, 2007, с. 199

Әҙәбиәт

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә