Йәйге ҡояш торошо
Йәйге ҡояш торошо (рус. Летнее солнцестояние) — Ҡояштың, эклиптика буйлап хәрәкәтендә, иң төньяҡ нөктәһенә (төньяҡ ярымшарҙа йәйге ҡояш торошо, XXI быуатта 20 йәки 21 июндә була), йәки эклиптиканың иң көньяҡ нөктәһенә (Көньяҡ ярымшарҙа йәйге ҡояш торошо) етеү мәле. XXI быуатта 20 декабрҙә — быуат аҙағында, 21 йәки 22 декабрҙә була[1]).
Тропик бүлкәттән ситтәге киңлектәрҙә йәйге ҡояш торошо йылдың иң оҙон көнөндә йәки иң ҡыҫҡа төнөндә була, был тәүлектә ҡояштың күк йөҙөндә төшкө бейеклеге иң юғары була.
| Ҡояш торошо һәм көн менән төн тигеҙләшеүе даталары һәм ваҡыты UTC-0 ваҡыты буйынса | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| год | Яҙғы көн менән төн тигеҙлеге Март[2] |
Йәйге көн торошо Июнь[3] |
Көҙгә көн менән төн тигеҙлеге Сентябрь[4] |
Ҡышҡы көн торошо Декабрь[5] | ||||
| число | ваҡыт | число | ваҡыт | число | ваҡыт | число | ваҡыт | |
| 2010 | 20 | 17:32:13 | 21 | 11:28:25 | 23 | 03:09:02 | 21 | 23:38:28 |
| 2011 | 20 | 23:21:44 | 21 | 17:16:30 | 23 | 09:04:38 | 22 | 05:30:03 |
| 2012 | 20 | 05:14:25 | 20 | 23:09:49 | 22 | 14:49:59 | 21 | 11:12:37 |
| 2013 | 20 | 11:02:55 | 21 | 05:04:57 | 22 | 20:44:08 | 21 | 17:11:00 |
| 2014 | 20 | 16:57:05 | 21 | 10:51:14 | 23 | 02:29:05 | 21 | 23:03:01 |
| 2015 | 20 | 22:45:09 | 21 | 16:38:55 | 23 | 08:20:33 | 22 | 04:48:57 |
| 2016 | 20 | 04:30:11 | 20 | 22:34:11 | 22 | 14:21:07 | 21 | 10:44:10 |
| 2017 | 20 | 10:28:38 | 21 | 04:24:09 | 22 | 20:02:48 | 21 | 16:28:57 |
| 2018 | 20 | 16:15:27 | 21 | 10:07:18 | 23 | 01:54:05 | 21 | 22:23:44 |
| 2019 | 20 | 21:58:25 | 21 | 15:54:14 | 23 | 07:50:10 | 22 | 04:19:25 |
| 2020 | 20 | 03:50:36 | 20 | 21:44:40 | 22 | 13:31:38 | 21 | 10:02:19 |
| 2021 | 20 | 09:37:27 | 21 | 03:32:08 | 22 | 19:21:03 | 21 | 15:59:16 |
| 2022 | 20 | 15:33:23 | 21 | 09:13:49 | 23 | 01:03:40 | 21 | 21:48:10 |
| 2023 | 20 | 21:24:24 | 21 | 14:57:47 | 23 | 06:49:56 | 22 | 03:27:19 |
| 2024 | 20 | 03:06:21 | 20 | 20:50:56 | 22 | 12:43:36 | 21 | 09:20:30 |
| 2025 | 20 | 09:01:25 | 21 | 02:42:11 | 22 | 18:19:16 | 21 | 15:03:01 |
| 2026 | 20 | 14:45:53 | 21 | 08:24:26 | 23 | 00:05:08 | 21 | 20:50:09 |
| 2027 | 20 | 20:24:36 | 21 | 14:10:45 | 23 | 06:01:38 | 22 | 02:42:04 |
| 2028 | 20 | 02:17:02 | 20 | 20:01:54 | 22 | 11:45:12 | 21 | 08:19:33 |
| 2029 | 20 | 08:01:52 | 21 | 01:48:11 | 22 | 17:38:23 | 21 | 14:13:59 |
| 2030 | 20 | 13:51:58 | 21 | 07:31:11 | 22 | 23:26:46 | 21 | 20:09:30 |
| 2031 | 20 | 19:40:51 | 21 | 13:17:00 | 23 | 05:15:10 | 22 | 01:55:25 |
| 2032 | 20 | 01:21:45 | 20 | 19:08:38 | 22 | 11:10:44 | 21 | 07:55:48 |
| 2033 | 20 | 07:22:35 | 21 | 01:00:59 | 22 | 16:51:31 | 21 | 13:45:51 |
| 2034 | 20 | 13:17:20 | 21 | 06:44:02 | 22 | 22:39:25 | 21 | 19:33:50 |
| 2035 | 20 | 19:02:34 | 21 | 12:32:58 | 23 | 04:38:46 | 22 | 01:30:42 |
| 2036 | 20 | 01:02:40 | 20 | 18:32:03 | 22 | 10:23:09 | 21 | 07:12:42 |
| 2037 | 20 | 06:50:05 | 21 | 00:22:16 | 22 | 16:12:54 | 21 | 13:07:33 |
| 2038 | 20 | 12:40:27 | 21 | 06:09:12 | 22 | 22:02:05 | 21 | 19:02:08 |
| 2039 | 20 | 18:31:50 | 21 | 11:57:14 | 23 | 03:49:25 | 22 | 00:40:23 |
| 2040 | 20 | 00:11:29 | 20 | 17:46:11 | 22 | 09:44:43 | 21 | 06:32:38 |
| 2041 | 20 | 06:06:36 | 20 | 23:35:39 | 22 | 15:26:21 | 21 | 12:18:07 |
| 2042 | 20 | 11:53:06 | 21 | 05:15:38 | 22 | 21:11:20 | 21 | 18:03:51 |
| 2043 | 20 | 17:27:34 | 21 | 10:58:09 | 23 | 03:06:43 | 22 | 00:01:01 |
| 2044 | 19 | 23:20:20 | 20 | 16:50:55 | 22 | 08:47:39 | 21 | 05:43:22 |
| 2045 | 20 | 05:07:24 | 20 | 22:33:41 | 22 | 14:32:42 | 21 | 11:34:54 |
| 2046 | 20 | 10:57:38 | 21 | 04:14:26 | 22 | 20:21:31 | 21 | 17:28:16 |
| 2047 | 20 | 16:52:26 | 21 | 10:03:16 | 23 | 02:07:52 | 21 | 23:07:01 |
| 2048 | 19 | 22:33:37 | 20 | 15:53:43 | 22 | 08:00:26 | 21 | 05:02:03 |
| 2049 | 20 | 04:28:24 | 20 | 21:47:06 | 22 | 13:42:24 | 21 | 10:51:57 |
| 2050 | 20 | 10:19:22 | 21 | 03:32:48 | 22 | 19:28:18 | 21 | 16:38:29 |
Мәҙәниәттә
Йәйге ҡояш торошо байрамы төрлө халыҡтар тарафынан киң билдәләнә. Славяндарҙа байрам Иван Купала, финдарҙа һәм ингерманландтарҙа Юханнус, латыштарҙа Лиго булараҡ билдәле. Был көндө яҡуттарҙа Йәй байрамы (саха Ыhыах) үткәрелә. Айыы һәм тәбиғәттең яңырыуы илаһтары хөрмәтенә яҙғы-йәйге байрам булып тора, доға ҡылыу йолаһы, мул табын һәм ҡымыҙ эсеү, бейеүҙәр, халыҡ уйындары, ат сабыштары, көслөлөк һәм етеҙлек ярыштары менән үткәрелә[6].
Иҫкәрмәләр
- Комментарийҙар
- Сығанаҡтар
- ↑ Solstice (ингл.). — статья из Encyclopædia Britannica Online. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2021.
- ↑ Équinoxe de printemps entre 1583 et 2999 (фр.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 сентябрь 2022.
- ↑ Solstice d’été de 1583 à 2999 (фр.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 сентябрь 2022.
- ↑ Équinoxe d’automne de 1583 à 2999 (фр.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 сентябрь 2022.
- ↑ Solstice d’hiver (фр.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 сентябрь 2022.
- ↑ Национальный праздник Ысыах – символ якутской культуры. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2019. Архивировано 1 октябрь 2020 года.
Һылтанмалар
Тема буйынса өҫтәмә
 | |
|---|---|
| Библиография каталогтарында |
|
