Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Каширин Николай Дмитриевич

Рәсәй Фәндәр академияһы экспертизаһы

Logo-ran.png
Рәсәй Фәндәр академияһы
экспертизаһын үткән
Тулыраҡ
Aprove.svg

Рәсәй Фәндәр академияһы экспертизаһы

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Рәсәй Фәндәр академияһы
экспертизаһын үткән
Тулыраҡ
РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Каширин фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Николай Дмитриевич Каширин (4 (16) февраль 1888, Ырымбур губернаһының Верхнеурал станицаһы, — 14 июнь 1938 йыл, Мәскәү) — совет хәрби эшмәкәре, 2-се ранглы армия командиры (1935), Рәсәйҙә Граждандар һуғышы ваҡытында Ырымбур казак ғәскәренең ҡыҙыл казактары командирҙарының береһе, И. Д. Каширин һәм П. Д. Кашириндың ағаһы. 1938 йылда атыла, үлгәндән һуң аҡлана.

Йәшлек осоро

Һуңыраҡ станица атаманы итеп һайланған казак-уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. Ауыл мәктәбен тамамлай һәм 1902 йылдан уҡытыусы булып эшләй. 1906 йылдан алып Рус император армияһында. 1909 йылда Ырымбур казак юнкер училищеһын тамамлай. Ырымбур казак ғәскәренең 5-се Ырымбур казак полкында хеҙмәт итә. 1912 йылда революцион пропаганда өсөн полктан ҡыуыла.

Беренсе донъя һуғышы

1914 йылдан Беренсе донъя һуғышы фронттарында, 1-се Ырымбур казак дивизияһының атлы-сапер командаһы йөҙбашы. 1915 йылда — 10-сы Ырымбур казак полкы командиры, һуңынан 9-сы Ырымбур казак полкының полк разведкаһы начальнигы. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн алты хәрби награда менән бүләкләнә. 1916 йылда яралана, һауығып сыҡҡас, Ырымбурға ҡайта һәм Ырымбур казак ғәскәренең 2-се запас казак полкының уҡыу командаһы начальнигы итеп тәғәйенләнә. Хәрби званиеһы — подъесаул.

1917 йылғы революцион ваҡиғаларҙа әүҙем ҡатнаша. 1917 йылдың мартында полк һалдат комитеты рәйесе итеп һайлана. Октябрь революцияһынан һуң Ҡыҙыл гвардияның ҡала отрядын, ә 1918 йылдың башында ҡыҙыл казак отрядын ойоштора һәм етәкләй.

Граждандар һуғышы

В. К. Блюхер етәкселегендәге Ҡыҙыл Армия отрядтары Ырымбурға яҡынлаша һәм 1918 йылдың 31 ғинуарында Ырымбурҙағы Каширин отряды менән берлектә баҫып ала[1] 1918 йылдан РКП (б) ағзаһы. Чехословак корпусы ихтилалынан һуң Каширин отряды аҡтарҙың тәрән тылында була. Актив хәрби хәрәкәттәр алып бара, бер нисә отрядты берләштерә һәм алыштарҙа ике аҡ казак полкын ҡыйрата. 1918 йылдың июлендә, Дутов казактары Ырымбурҙы алғас, Каширин Урал партизан армияһының баш командующийы итеп һайлана.

10 көнлөк алыштарҙа Дутовтың казак частарын еңә һәм Верхнеуралды ҡабаттан ала. Артабан Дутов армияһын Турғай далалары сигенә тиклем эҙәрлекләүҙә ҡатнаша. Уның берләшмәһенең һаны 12 меңдән ашыу кеше тәшкил итә. 2 августа алышта ҡаты яралана, уның урынына армияның баш командующийы итеп В. К. Блюхер һайлана, ә Каширин уның ярҙамсыһы була.

1919 йылдың авгусынан Ырымбур нығытылған районы коменданты. 1919 йылдың октябренән Төркөстан фронтының 49 — сы крепостной дивизияһы начальнигы. 1920 йылдың мартынан Ырымбур — Турғай губерна башҡарма комитеты рәйесе. 1920 йылдың октябрендә Көньяҡ фронтта генерал П. Н. Врангель армияһына ҡаршы Төньяҡ Таврияла хәрәкәт иткән 3-сө кавалерия корпусы командиры итеп тәғәйенләнә. Каширин корпусы Мелитополь һәм Геническты яулап ала, Перекопск-Чонгарск операцияһы барышында Феодосияны һәм Керчьты ала[2]. 1921 йылда Н. И. Махноға ҡаршы һуғыша, Украинаның көньяғында Александровск ғәскәрҙәре төркөмө начальнигы була.

Һуғыштан һуңғы осор

1922 йылдың 6 июненән 1922 йылдың 24 ноябренә тиклем 7-се кавалерия дивизияһы командиры. 1923 йылдан алып — 14-се уҡсылар корпусы командиры, РККА штабында йөкләмәләр буйынса, 1-се червонный казак корпусы командиры. 1925 йылдан алып Урал хәрби округы, Белорус хәрби округы, Мәскәү хәрби округы, Төньяҡ-Кавказ хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы ярҙамсыһы. 1931 йылдың июненән 1937 йылдың июленә тиклем Төньяҡ-Кавказ хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы. 1934 йылдан СССР оборона халыҡ комиссары ҡарамағындағы Хәрби совет ағзаһы. 1935 йылда Н. Д. Каширинға 2-се ранглы командир исеме бирелә.

1937 йылдың июлендә РККА-ның хәрби әҙерлек идаралығы начальнигы итеп тәғәйенләнә.

Ҡулға алыу һәм үлеме

Төп мәҡәлә: РККА-лағы репрессиялар (1937—1938)

1937 йылдың 19 авгусында ҡулға алына. 1938 йылдың 14 июнендә СССР Юғары судының Хәрби коллегияһы тарафынан «Ҡыҙыл Армия сафында контрреволюцион террористик ойошмала» ҡатнашыуҙа ғәйепләнеп, үлем язаһына хөкөм ителә. Шул уҡ көндө атып үлтерелә. Ерләү урыны: Мәскәү өлкәһе, НКВД-ның «Коммунарка» махсус объекты. 1956 йылдың 1 сентябрендә СССР Юғары судының Хәрби коллегияһы ҡарары менән үлгәндән һуң аҡлана[3].

1937—1938 йылдарҙа уның ике ағаһы Иван һәм Пётр атып үлтерелә. Улар Граждандар һуғышында әүҙем ҡатнаша, ул тамамланғандан һуң совет органдарында, ВЧК-ла юғары вазифалар биләй[4].

Хәрби дәрәжәләре

Наградалары

СССР

  • Ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены (14.10.1919, 5.02.1921)
  • Ҡыҙыл Байраҡ ордены билдәһе менән почетлы революцион ҡорал (25.11.1920)

Рәсәй империяһы

  • 3-сө дәрәжә Изге Анна ордены (22.09.1915)
  • 4-се дәрәжә Изге Анна ордены «Батырлыҡ Өсөн» яҙыуы менән (31.08.1916)
  • Ҡылыстар менән 2-се дәрәжә Изге Станислав ордены (20.09.1916)
  • Ҡылыстар менән 2-се дәрәжә Изге Анна ордены (1916)
  • 4-се дәрәжә ҡылыс һәм бант менән Изге Владимир ордены (1916)
  • 3-сө дәрәжә Изге Анна орденына ҡылыстар һәм бант (12.01.1917)

Хәтер

  • Верхнеурал ҡалаһындағы һәйкәл (1960)
  • Ырымбур өлкәһе Октябрьский районы Октябрьский ауылы 1922 йылдан 1938 йылға тиклем Каширинск ҡалаһы тип атала
  • Ҡурған өлкәһе Кетов районының Каширино ауылы уның хөрмәтенә аталған
  • Кашириндар исемен Ырымбур, Көңгөр, Силәбе, Краматорск, Сибай ҡалаларында урамдар йөрөтә.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Акулинин И. Г. Оренбургское казачье войско в борьбе с большевиками. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 август 2025. Архивировано 23 сентябрь 2015 года.
  2. ↑ Хмельков А. В боях против Врангеля. // Военно-исторический журнал. — 1961. — № 8. — С.70-78.
  3. ↑ Мильбах В.С., Дусин А.В. Архивно-следственное дело бывшего командующего войсками Северо-Кавказского военного округа командарма 2 ранга Н. Д. Каширина как источник для исследования массовых политических репрессий в Красной Армии в 1937-1938 гг // История повседневности. — 2022. — Вып. 3 (23). — ISSN 2542-2375.
  4. ↑ Млечин , 2016, с. 230
  5. ↑ Постановление СНК СССР № 24/2521 от 20.11.1935 г.

Әҙәбиәт

  • Краснознамённый Киевский. Очерки истории Краснознамённого Киевского военного округа (1919—1979). Издание второе, исправленное и дополненное. — Киев: издательство политической литературы Украины, 1979.
  • Апрелков А. В. Командарм 2-го ранга Н. Д. Каширин. // Военно-исторический журнал. — 1988. — № 2. — С.48-52.
  • Леонид Млечин. Полководцы-революционеры. — М.: Амфора, 2016. — 287 p. — (Великие россияне). — ISBN 978-5-367-03512-4.
  • Соловьёв Д. Ю. Высший командный состав РККА 1935—1940. Маршалы Советского Союза и Командармы 1-го и 2-го рангов. — М.: Литрес, 2018. — 97 с. ISBN 978-5-532-11314-5.

Һылтанмалар

Категориялар