Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Майнинг

Майнинг, шулай уҡ табыш алау (ингл. mining — файҙалы ҡаҙылмалар табыу) — криптовалюта платформаларының эшләүен тәьмин итеү өсөн яңы структуралар булдырыу буйынса эшмәкәрлек (ғәҙәттә һүҙ блокчейндағы яңы блоктар тураһында бара). Сираттағы структур берәмек булдырған өсөн ғәҙәттә яңы (эмитацияланған) криптовалюта берәмеге һәм/йәки комиссия йыйымдары иҫәбенә бүләкләү ҡаралған.Ғәҙәттә, майнинг бирелгән үҙенсәлекле хешты табыу өсөн параметрҙарҙы һайлап алыу менән иҫәпләүҙәр серияһына ҡайтып ҡала. Төрлө криптовалюталар төрлө иҫәпләү моделдәрен ҡуллана, әммә улар һәр ваҡыт яраҡлы вариантты табыу өсөн ярайһы уҡ оҙайлы һәм табылған ҡарарҙы тикшереү өсөн тиҙ. Бындай иҫәпләүҙәр криптовалюта алгоритмдары тарафынан бер үк берәмектәрҙе ҡабаттан тотоноуҙан һаҡлауҙы тәьмин итеү өсөн ҡулланыла, ә бүләкләү кешеләрҙе үҙҙәренең иҫәпләү ҡеүәтен тотонорға һәм селтәрҙәрҙең эшен тәьмин итергә этәрә.

Яңы коиндар майнинг процесында криптовалюта селтәре протоколы ҡағиҙәләренә ярашлы булдырыла[1], әммә ул яңы блоктар булдырыу һәм эмиссияны тәьмин итеүҙең берҙән-бер технологияһы түгел. Альтернативалары булып форжинг (митинг) һәм ICO тора. Ғәҙәттә бер генә технология ҡулланыла, әммә ҡайһы бер криптовалюталарҙа уларҙың комбинациялары ҡулланыла.

Тарихы

1983 йылда америка криптографы Дэвид Чаум ecash тип аталған криптографик электрон аҡса төрөн уйлап таба. Һуңыраҡ, 1995 йылда, ул быны Digicash аша тормошҡа ашыра[2], криптографик электрон түләүҙәрҙең иртә формаһы. Digicash банкноталарҙы банктан алыу һәм уларҙы алыусыға ебәрер алдынан билдәле бер шифрлау асҡыстарын билдәләү өсөн ҡулланыусы программа тәьминәте талап итә. Был өсөнсө яҡҡа цифрлы валютаны күҙәтеү мөмкинлеген бирмәй.

1996 йылда милли именлек Агентлығы «Как сделать монетный двор: криптография анонимных электронных денег» исемле документ баҫтырып сығара, унда криптовалюта системаһы тасуирлана. Мәҡәлә тәүге тапҡыр Массачусетс технология институтының рассылка исемлегендә баҫылып сыға[3], ә һуңынан, 1997 йылда, The American Law Review баҫмаһында баҫылып сыға.[4]

1998 йылда Вей Дай «b-money» электрон аҡсаның аноним бүленгән системаһын тасуирлай. Тиҙҙән Ник Сабо "bit-gold"ты тасуирлай. Биткойн һәм уның артынан килгән башҡа криптовалюталар кеүек, бит-алтын (Һуңыраҡ BitGold алтыны нигеҙендәге биржа менән бутамаҫҡа) электрон валюта системаһы булараҡ тасуирлана, ҡулланыусыларҙан криптографик яҡтан бергә йыйылған һәм баҫылған эште башҡарыуҙы иҫбатлауҙы талап итә.

2009 йылдың ғинуарында Сатоши Накамото псевдонимы аҫтында биткоин булдырыла. УЛ SHA-256 криптографик хеш-функцияһын үҙенең эш һәләтен тикшереү схемаһында ҡуллана. 2011 йылдың апрелендә Namecoin үҙәкләштерелмәгән DNS формалаштырыу ынтылышы булараҡ ойошторола. 2011 йылдың октябрендә Litecoin сығарыла, ул script-ты SHA-256 урынына хеш-функция сифатында ҡуллана. 2012 йылдың авгусында булдырылған Peercoin proof-of-Work һәм Proof-of-Stake гибридтарын ҡуллана.[5]

2024 йылдың 1 авгусында Рәсәй Федерация советының бюджет һәм финанс баҙарҙары буйынса комитеты парламенттың юғары палатаһына Рәсәйҙә криптовалюталар сығарыу буйынса эшмәкәрлекте легальләштергән законды хупларға тәҡдим итә[6].

Иҫәпләү өлгөһө

Миҫал итеп Биткойн системаһындағы иҫәпләүҙәргә оҡшаш хеш иҫәпләүҙәрен ҡулланалар, унда майнинг процесы Nonce махсус өҫтәмә параметрының шундай ҡиммәтен һайлап алыуҙан ғибәрәт, ул һанлы ҡиммәте билдәле бер ҡатмарлыҡ кимәлендә маҡсатлы булған difficulty Target һанынан артыҡ булмаған хешты алырға мөмкинлек бирә.

Бер үк фраза өсөн хеш миҫалы, әммә өҫтәмә параметрҙың төрлө ҡиммәттәре менән. Миҫалдағы һуңғы юл иң бәләкәй хеш ҡиммәткә эйә. 

«Hello, world!0» => 1312af178c253f84028d480a6adc1e25e81caa44c749ec81976192e2ec934c64
«Hello, world!1» => e9afc424b79e4f6ab42d99c81156d3a17228d6e1eef4139be78e948a9332a7d8
«Hello, world!2» => ae37343a357a8297591625e7134cbea22f5928be8ca2a32aa475cf05fd4266b7
...
«Hello, world!4248» => 6e110d98b388e77e9c6f042ac6b497cec46660deef75a55ebc7cfdf65cc0b965
«Hello, world!4249» => c004190b822f1669cac8dc37e761cb73652e7832fb814565702245cf26ebb9e6
«Hello, world!4250» => 0000c3af42fc31103f1fdc0151fa747ff87349a4714df7cc52ea464e12dcd4e9

«Биткойн» системаһында ҡатмарлыҡ кимәле һәр 2016 блоктан (яҡынса 2 аҙнаға бер тапҡыр) иҫәпләнә. Был блоктар партияһының барлыҡҡа килеү ваҡыты 20160 минуттан (2016 * 10) ни тиклем айырылып тороуына бәйле ул арта йәки кәмей. Бындай механизм бөтә майнерҙарҙың дөйөм ҡеүәтенә ҡарамаҫтан, һәр 10 минут һайын блоктар барлыҡҡа килеүен тәьмин итә. Башҡа криптовалюталарҙа кешаны ла, маҡсатлы ҡатмарлыҡ кимәлен дә яңынан иҫәпләү ныҡ айырылып торорға мөмкин. Күп кенә альткойндарҙа блоктың уртаса формалашыу ваҡыты күпкә түбәнерәк, бер нисә секундҡа тиклем.

Биткоин майнингы

Биткойн системаһы өҫтәмә эмиссия өсөн бер генә мөмкинлекте күҙ уңында тота — яңы биткойндарҙы сираттағы блокты генерируусы бүләк сифатында ала. Блоктар өсөн алынған бүләкләнеүҙе 120 раҫлау алғандан һуң файҙаланырға мөмкин (йәғни селтәр яҡынса 20 сәғәттән һуң бүләкләнеүҙе тотонорға рөхсәт итә).

Теләһә ниндәй ун минутлыҡ осорҙа соло-майнерҙың награда алыу ихтималлығы уның хисаплау ҡеүәте менән бөтә селтәрҙең хисаплау ҡеүәте нисбәтенә тигеҙ. Әгәр был нисбәт бик бәләкәй булһа, оҙайлы ваҡыт арауығында ла бүләк алыу ихтималлығы түбән буласаҡ. Мөмкин тиклем күберәк бүләк алырға теләүселәр мөмкин тиклем күберәк иҫәпләү ҡеүәтен ҡулланырға ынтыла. Клиенттың тәүге версияларында «яңы биткойндар булдырыу» кнопкаһы була[7].

Майнинг мәсьәләһенең үҙенсәлеге иҫәпләүҙәрҙе максималь параллельләштереүҙе ҡулланырға мөмкинлек бирә. Төҙөлөш үҙенсәлектәре арҡаһында бының өсөн ҙур булмаған өҫтәмә программалы график процессорҙар (GPU)[8] (CPU-дан йөҙ тапҡыр етештереүсәнлерәк[9]) һәм FPGA менән платалар (производительность видеокарталар менән сағыштырырлыҡ, әммә энергия һөҙөмтәлелеге буйынса уларҙан юғарыраҡ) яҡшы тура килә. Бынан һуң стандарт клиентта үҙәк процессор ярҙамында файҙаланылған майнинг отош алыу ихтималлығы бик аҙ булыу сәбәпле маҡсатҡа ярашлы булмауы асыҡлана, һәм төймә алып ташлана. Артабан биткоин селтәре өсөн хештарҙы иҫәпләүҙе генә башҡарған махсус процессорҙар (ASIC) сығарыла башлай, улар GPU һәм FPGA-ларға ҡарағанда, бигерәк тә CPU-ға ҡарағанда етештереүсән һәм энергияны һөҙөмтәле ҡуллана. Яҡынса 2012[10] — 2013 йылдан алып киң таралған криптовалюталарҙы махсуслаштырылған чиптарҙан башҡа, шул иҫәптән видеокарталарҙа, майнинг файҙаһыҙ була — ҡулланылған электр энергияһының хаҡы уртаса һөҙөмтәгә ҡарағанда юғарыраҡ. Мәҫәлән, 2015 йыл башына Bitcoin криптовалютаһының майнингы ҡатмарлылығы 10 мең тапҡырға арта[11].

Тиҫтәләгән стартап ASIC-майнерҙың үҙ реализацияһын эшләй, шул уҡ ваҡытта яңы, етештереүсәнле чиптар быуыны һәр ярты йыл һайын сыға (ғәҙәттә логик схемаларҙа транзисторҙар урынлаштырыу тығыҙлығы 2 йыл эсендә ике тапҡырға арта)[11].

Майнинг ASIC-ҡа күскәндән һуң, майнинг менән сәнәғәт масштабында шөғөлләнеүсе компаниялар барлыҡҡа килә башлай, улар майнингтың эре ҡоролмаларын арзан электр энергияһы булған һәм, ҡайһы берҙә, тирә-яҡ һауа температураһы юғары булмаған урындарҙа, атап әйткәндә, Эске Монголияла (Ҡытай) урынлаштыра[10]. Бындай компанияларҙың ҡайһы берҙәре үҙ ресурстарының бер өлөшөн ҡуртымға биреп, үҙҙәрен «болот» компанияһы итеп күрһәтә[11].

Төрлө баһалауҙар буйынса, Рәсәйҙә 2023 йылда $3,5 млрд суммаға 54 мең биткойн сығарылған (2024 йылдың майындағы курс буйынса). Эксперттар раҫлауынса, был факт Рәсәй Федерацияһында майнинг индустрияһы барлыҡҡа килгән тип әйтергә нигеҙ бирә[12].

Пулдар

Уңыш факторының йоғонтоһон кәметеү һәм тигеҙерәк һәм алдан күҙалланған бүләк алыу өсөн майнерҙар үҙ хисаплау ҡеүәттәрен пулдарға берләштерә[13] (ингл. pool — дөйөм фонд). Майнерҙар эшләгән иҫәпләүҙәрҙең үҙенсәлеге булып, процестарҙы максималь параллельләштереүҙе ҡулланыу мөмкинлеге тора, унда пулдағы һәр ҡатнашыусы үҙенең ғәмәлдәрен башҡа ҡатнашыусыларҙың ғәмәлдәренә бәйләмәйенсә, үҙ вариантын эҙләй, бер үк параметрҙарҙы иҫәпләүҙең төрлө ҡатнашыусылар тарафынан ҡабатланыуын булдырмау ғына етерлек. Йыш ҡына майнерға түләүҙәр ул пулга ебәргән стандарт варианттарҙан (shares) (хеш менән блоктар, әгәр хәҙер ҡатмарлыҡ параметры берәмеккә тиң булһа, ярар ине) сығып иҫәпләнә. Блокты табыу өсөн уртаса хәҙерге ҡатмарлылыҡҡа тиң стандарт варианттар һаны талап ителә.

Криптовалюта системаһы күҙлегенән ҡарағанда, пуль ҡеүәтле соло-майнер булараҡ сығыш яһай, ул дөйөм нигеҙҙәрҙә бүләкләнә. Әммә уларҙың дөйөм ҡеүәте иҫәбенә бүләк алыу ихтималлығы уның һәр бер ҡатнашыусыһының бүләк алыу ихтималлыҡтары суммаһына тигеҙ. Алынған бүләкләүҙәр пуль хужаһы билдәләгән ҡағиҙәләргә ярашлы ағзалар араһында бүленә. Наградаларҙы иҫәпләүҙең 3 төп төрө бар[14]:

  • Proportional — пуль блокты тапҡандан һуң, бүләк һәр ҡатнашыусының өлөшөнә пропорциональ бүленә.
  • PPS — ебәрелгән һәр стандарт вариант өсөн бүләкләнә (ағымдағы ҡатмарлыҡҡа бүленгән блок өсөн ағымдағы бүләкләү иҫәбенән).
  • Score — стандарт варианттарҙы баһалау системаһы, уның алгоритмын пулды ойоштороусы билдәләй.

Был иҫәпләү төрҙәренең түбәндәге популяр варианттары бар:

  • SMPPS — PPS-ҡа оҡшаш, тик пул бер ҡасан да ҡулланыусыларға үҙе алғандан күберәк бирмәй. Пул менән бүләкләнеүҙең реаль алыуы һәм стандарт варианттың PPS менән бүләкләнеүе араһындағы айырма, әгәр булһа, яйлап ҡаплана.
  • ESMPPS — SMPPS-ҡа оҡшаш, әммә пулдағы даими һәм яңы ҡатнашыусыларға түләү өҫтөнлөктәрен тигеҙләй.
  • RSMPPS — SMPPS-ҡа оҡшаш, әммә беренсе сиратта яңы ҡулланыусылар бүләкләнә.
  • PPLNS — оҡшаш рәүештә Proportional, әммә бүләкләү пулға ебәрелгән һуңғы N өлөшкә индерелгән өлөшкә пропорциональ рәүештә башҡарыла, бында N ғәҙәттә икеләтә ҡатмарлылыҡҡа тигеҙ.

2016 йылға Биткойн майнингының эре пулдары күпселеге Ҡытайҙа урынлашҡан: 2016 йылдың мартында селтәр ҡеүәтенең яртыһынан ашыуы өс эре ҡытай пулдары араһында бүленгән[15][16][17][18][19], дүртенсе урында — BitFury компанияһы пулы, ул тәүге майнинг чиптары етештереүселәрҙең береһе[20] һәм элекке СССР-ҙан сыҡҡан илдәр тарафынан нигеҙләнгән[21].

Эмиссия

undefined

Яңы криптовалюта берәмектәрен сығарыу ғәҙәттә алдан билдәле ҡағиҙәләр буйынса бара һәм ниндәй ҙә булһа көйләүсе органға бәйле түгел (ҡара: 2033 йылға тиклем биткойндар һаны графигы). Ғәҙәттә, яңы берәмектәрҙең стандарт өлөшөн блокчейнда сираттағы блок барлыҡҡа килтергән кеше ала. Майнинг ваҡытында уңыштың ихтималлығы ҡулланылған хисаплау ҡеүәтенең был криптовалютаның бөтә майнерҙарының дөйөм ҡеүәтендәге өлөшөнә пропорциональ, әммә һөҙөмтә конкрет мәлдә осраҡлы характерҙа була.

Стандарт түләү күләме һәр ваҡыт үҙгәрешһеҙ ҡала ала. Әммә күп кенә криптовалюталарҙа эмиссия түләүенең күләме яйлап кәмей. Мәҫәлән, биткойндарҙағы түләү башта бер блок өсөн 50 биткойн тәшкил итә, әммә һәр 210 000 блок барлыҡҡа килгәндән һуң (яҡынса 4 йылға бер тапҡыр) ике тапҡырға кәмей[22], йәғни кәмеүсе геометрик прогрессия булып тора. Был осраҡта эмиссияның дөйөм күләме кәмеүсе геометрик прогрессияның бөтә ағзаларының суммаһы булараҡ иҫәпләнә һәм 21 миллион биткойндан артмай. 2014 йылдың майына 12,7 миллион биткойн әйләнештә була[6]. 2012 йылдың 28 ноябрендә эмиссия наградаһы 50 биткойндан 25 биткойнға тиклем кәметелә[23]. Киләһе ике тапҡырға кәмеү 2016 йылдың 9 июлендә була. 2031 йылда эмиссия бөтөнләй туҡтатыласаҡ (бүләк күләме 50 → 25 → 12,5 → … → 0).[22][24] Блоктар артабан да формалашасаҡ, әммә түләү эмиссия өлөшөн алмаясаҡ һәм тик ирекле комиссион отчислениялар иҫәбенә генә формалашасаҡ[25].

Майнерҙар алған бүләкләнеүҙе яңы блоктарҙың билдәле бер һаны барлыҡҡа килгәндән һуң файҙаланыу хоҡуғын ала (мәҫәлән, биткойндарҙа был 120 блок, йәғни бүләкләнеүҙе алғандан һуң тәүлек үткәс кенә тотонорға мөмкин).

Йәшерен майнинг

Йәшерен майнинг тип башҡаларҙың ресурстарын файҙаланыуҙы атайҙар, мәҫәлән, корпоратив серверҙарҙа хеҙмәткәрҙәрҙең майнинг эшләтеүен йәки майнинг өсөн кодты вирустар һәм трояндар составына индереүҙе.

2011 йылдың июнендә Symantec компанияһы майнинг ботнеттар ярҙамында башҡарылыуы мөмкин тип хәбәр итә. 2011 йылдың икенсе кварталы өсөн отчетында Касперский Лабораторияһы йәшерен майнинг менән шөғөлләнгән троян модуле тураһында хәбәр итә[26].


2013 йылдың апрелендә Skype-та текст хәбәрҙәре аша таралған троян программаларының эпидемияһы теркәлә, уларҙың маҡсаты криптовалюта кеҫәләре (wallet.dat) файлдарын эҙләү һәм урлау һәм CPU-ға йәшерен майнинг булды[27][28].

2011—2013 йылдарға тиклем биткойндарҙың йәшерен майнингы осраған (майнинг GPU һәм ASIC тибындағы махсуслаштырылған процессорҙарҙа күпләп барлыҡҡа килгәнгә тиклем). Һуңыраҡ йәшерен майнинг башҡа криптовалюталар алыу өсөн ҡулланыла.

μTorrent торрент-клиентын (версия 3.4.2 build 28913 һәм һуңыраҡ) урынлаштырғанда, EpicScale өҫтәмә программаһын урынлаштырырға тәҡдим ителә, ул компьютер ресурстарын бүленгән иҫәпләүҙәр өсөн эшләмәй торған ваҡытта ҡулланырға мөмкинлек бирә. μTorrent вәкилдәре раҫлауынса, әлеге ваҡытта EpicScale селтәре криптовалюта майнингы өсөн ҡулланыла (исемен аныҡламайынса), алынған средстволарҙың бер өлөшө компанияны финанслауға, бер өлөшө хәйриә эшмәкәрлегенә китә[29]. Бер нисә баҫмаға ярашлы, EpicScale биткойндарҙы майнай[30][31]. Башҡа баҫмаларҙа Litecoin майнингы тураһында хәбәр ителә[32][33][34][35].

2017 йылда ҡайһы бер криптовалюталарҙың JavaScript йәшерен майнингы булған ҡайһы бер сайттар тураһында хәбәрҙәр барлыҡҡа килә[36][37]. Браузерҙарға бер нисә өҫтәмәләрҙә шундай уҡ компоненттар табылған[38].

IBM X-Force сентябрь отчеты мәғлүмәттәре буйынса, 2017 йылдың 8 айында майнинг өсөн зарарлы ПО менән зарарланған компьютерҙар һаны 6 тапҡырға арта[39].

Иртә һәм һуңғы майнерҙар араһындағы тигеҙһеҙлек

Биткойн сығарыу ҡағиҙәләре дөйөм селтәр ҡеүәте бәләкәй булған майнинг менән шөғөлләнеүселәргә күберәк өҫтөнлөк бирә. Мәҫәлән, 2013 йылда блок генерациялау өсөн талап ителгән эш күләме селтәрҙе эшләтеп ебәреү менән сағыштырғанда ярты миллион тапҡырға күберәк була. Майнерҙарҙың дөйөм иҫәпләү ҡеүәте артҡан һайын генерация энергияны һәм аппаратты күберәк сарыф итә. Был майнинг өсөн бүләк күләменең кәмеүе менән бергә бара.

Серджио Лернер (Sergio Demian Lerner) 2009 йылдың 3 ғинуарынан 2010 йылдың 25 ғинуарына тиклем бер кеше генә майнинг менән шөғөлләнгән, яҡынса 1 миллион биткойн алған, уларҙың күбеһе бер ҡасан да тотонолмаған, тип раҫлай[40].

Майнингтың дәүләт программалары

Рәсәйҙә 2017 йылда РФ Президенты ҡарамағындағы интернет-омбудсмен Дмитрий Мариничев электр энергияһы артыҡ булған районда ҡеүәте 20 мегаватт булған майнинг фермаһын төҙөүгә 100 миллион доллар йәлеп итеү планы тураһында һөйләне[41][42][43].

2017 йылдан КХДР милли валютаһын яҡлау өсөн криптовалюталар майнингын ҡуллана[44][45].

Әрмәнстан Хөкүмәте 2018 йылда Разданда ирекле иҡтисади зона булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә[46]. АЭЗ-ды ойоштороусы булып ECOS компанияһы тора, ул технологик кластерҙы үҫтереү өсөн яуаплы. АЭЗ мәғариф-коммуникация проекттарын, тикшеренеү лабораторияларын, стартаптарға инвестициялар йәлеп итеү өсөн электрон майҙансыҡтарҙы һәм майнинг өсөн дата-үҙәкте үҙ эсенә ала[47][48].

Видеокарталарҙа майнинг

Төрлө криптовалюталарҙы сығарыу эштең үтәлешен раҫлау өсөн төрлө процедуралар ҡуллана ала. Ҡайһы бер криптовалюталар өсөн, шул иҫәптән Биткойн өсөн, махсуслаштырылған процессорҙар (ASIC) булдырыла, улар яҡшыраҡ етештереү һәм сағыштырмаса экономиялылыҡ арҡаһында майнингтың башҡа ысулдарын ҡыҫырыҡлап сығара. Башҡа осраҡтарҙа бындай алым бик үк һөҙөмтәле булманы. 2017 йыл аҙағына бер нисә криптовалюта, шул иҫәптән Ethereum, видеокарталар процессорҙары ярҙамында файҙаланыла. Криптовалюталарға хаҡтарҙың ныҡ күтәрелеүе майнинг ҡорамалдарына, шул иҫәптән видеокарталарға һорауҙың артыуына килтерә[49]. Был Sapphire һәм Asus-ты майнинг өсөн махсуслаштырылған комплектующийҙар линейкаһын сығарырға этәрә[50][51].

SSD һәм ҡаты дисктарҙа майнинг

2021 йылдың майында ҙур күләмле SSD һәм HDD-тарға һорау һиҙелерлек арта (2 — 3 тапҡырға[52]), аналитиктар быны Chia[53][54] криптовалютаһын эшләтеп ебәреү менән бәйләй. BitTorrent протоколы авторы Брэм Коэн төҙөгән Chia Network Proof-of-Space һәм Proof-of-Time консенсус алгоритмдарын ҡуллана[55].

Майнинг һәм энергетика

Транзакцияларҙың энергетик яҡтанһөҙөмтәһеҙлеге

Эш башҡарылғанлығын иҫбатлау нигеҙендә майнинг системалары бик күп ресурстарҙы талап итә.

  • 2013 йылда биткоин селтәрендә тотонолған дөйөм хисаплау ҡеүәте донъялағы иң ҡеүәтле 500 суперкомпьютерҙы бергә алғанда 256 тапҡырға уҙып китә.[56]
  • 2015 йыл башына биткойн донъя майнерҙарының дөйөм электр энергияһын ҡулланыуы йыл һайын кәмендә 1,46 ТВт·сәғ (барлыҡ энергияны иң һөҙөмтәле файҙаланған ASIC-тарҙы ҡулланыу шарты менән) тип баһалана[11], был 160 МВт уртаса ҡеүәткә тап килә.
  • 2017 йылда Биткойн системаһында бер транзакцияны тулыһынса рәсмиләштереү өсөн уртаса 163 кВт⋅сәғ энергия талап ителә. Ошондай энергия күләме менән биш көн ярым дауамында бер ҡатлы бәләкәй йортта йәшәгән өс кешенән торған ғаиләне тулыһынса тәьмин итеп була. Биткоин һәм Ethereum селтәрҙәрендә криптовалюталарҙы майнинглау өсөн дөйөм алғанда Сүриәлә, Кипрҙа, Камбоджала йәки Брунейҙа ҡулланылған энергиянан күберәк энергия сарыф ителә[57][58][59].
  • Нидерланд иҡтисадсыһы Алекс де Врица баһалауынса, 2018 йылдың майына биткоин һәм башҡа криптовалюталар майнингы донъя электр энергияһы етештереүенең 0,5 процентын йота, был ҙур булмаған Европа илдәре энергия бюджетына тиң[60][61].
  • Ҡайһы бер ғалимдар фаразлауынса, 30 йылдан майнинг өсөн иҫәпләү ҡеүәттәрен арттырыу һәм ҡатмарлылыҡ күрһәткесе үҫеүен дауам итһә, Биткойнды ҡулланыу глобаль йылыныуға Цельсий шкалаһы буйынса 2 градусҡа килтерә[62][63][64][65].
  • Йорттарҙы криптовалюталар майнингы ваҡытында бүленгән йылылыҡ иҫәбенә йылытыуҙы тәьмин итеүсе эшләнмәләр барлыҡҡа килә[66].
  • 2021 йылдың яҙынан Ҡытайҙың төрлө провинцияларында электр селтәрҙәрендә артыҡ йөкләнеш арҡаһында өҙөклөктәргә юл ҡуймау өсөн үҙәкләштерелгән майнингҡа тыйыуҙар индерелә башлай. 2021 йылдың июль уртаһына Ҡытайҙа майнинг-компанияларҙың 90 проценты эшен туҡтата[67]. Биткойн өсөн был 2021 йылдың майы менән сағыштырғанда ҡатмарлылыҡ параметрының 45 процентҡа кәмеүенә килтерә[68].
  • 2018 йылдың 20 апрелендә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы документын сығара, унда криптовалюталар майнингы Рәсәйҙең энергетик объекттарында авариялар һанының артыуына килтереүе ихтималлығы тураһында әйтелә, сөнки электр селтәрҙәре бындай йөкләнешкә иҫәпләнмәгән[69].
  • 2024 йылдың 17 июлендә Владимир Путин иҡтисади мәсьәләләр буйынса кәңәшмәлә, майнинг ваҡытында энергияны контролһеҙ ҡулланыу Иркутск өлкәһендә, Бурятияла һәм Байкал аръяғы крайында электр энергияһы дефициты хәүефе тыуҙыра, тип белдерә. Шул уҡ ваҡытта төбәктәр предприятиеларына, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһенә, торлаҡ секторына етди зыян килтереләсәк[70].
  • 2024 йылдың 30 октябрендә РФ Энергетика министры урынбаҫары Евгений Грабчак Алыҫ Көнсығышта, Себерҙең көньяҡ-көнбайышында һәм илдең көньяғында майнингты тыйыу тураһында белдерә, был төбәктәрҙә электр энергияһы дефициты менән бәйле. Бынан алда Владимир Путин цифрлы валюта әйләнешен көйләү тураһында законға ҡул ҡуйҙы. * 2024 йылдың 1 ноябренән РФ хөкүмәте, ҡабул ителгән законға ярашлы, төбәктәрҙә криптовалюталар майнингын тыйырға мөмкин[71].
  • 2024 йылдың 13 ноябрендә РФ президенты хакимиәте башлығы урынбаҫары Максим Орешкин белдергәнсә, әүҙем майнинг арҡаһында алдағы 5-10 йылда Рәсәй иҡтисадында электр энергияһы дефициты проблемаһы барлыҡҡа киләсәк[72].
  • РФ Хөкүмәте Иркутск өлкәһендә, Бурятияның айырым өлөштәрендә һәм Байкал аръяғы крайында 2031 йылға тиклем көҙгө-ҡышҡы осорҙа криптовалюта майнингын тыйыу ниәте тураһында иғлан итә[73].
  • 2024 йылдың декабрендә электр энергетикаһы өлкәһендәге хәлдең насарайыуына бәйле Абхазия парламенты беренсе уҡыуҙа майнингты тыйған һәм криптовалюталар сығарыу өсөн енәйәт яуаплылығы ҡаралған закон проекттарын ҡабул итә[74]. Абхазия президенты вазифаһын башҡарыусы Бадра Гунба Эске эштәр министрлығының криптовалюта майнингына ҡаршы көрәш буйынса подразделениеһын булдырырға ҡуша[75].

Майнинг өсөн органик ҡалдыҡтар

2024 йылдың июлендә Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһында малсылыҡтың органик ҡалдыҡтарын эшкәртеү ярҙамында криптовалюталар майнингы өсөн электр энергияһы профицитын булдырыу мөмкинлеге тураһында белдерәләр. Был газды эшкәртеү процесында электр энергияһына әүерелдереү өсөн яраҡлы газ барлыҡҡа килә. Алынған энергияның бер өлөшөн конкрет предприятие ихтыяждары өсөн файҙаланырға, ә артығын майнинг фермаларына йүнәлтергә мөмкин[76][77].

Тәнҡит

  • Биткоинды иҡтисад фәндәре буйынса Нобель премияһының һигеҙ лауреаты спекулятив ҡыуыҡ тип атай;
  • 2018 йылда криптография менән бәйле үҙ-үҙенә ҡул һалыуҙарҙың артыуы күҙәтелә;[78]
  • 2022 йылдың июнендә Билл Гейтс криптовалюталар «100% иң ҙур ахмаҡ теорияһы»на нигеҙләнгән тип белдерә[79].

Һылтанмалар

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Coin | Что такое простыми словами — Крипто на vc.ru. vc.ru (10 апрель 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 8 октябрь 2025.
  2. ↑ Julie Pitta. Requiem for a Bright Idea (ингл.). Forbes. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 февраль 2023.
  3. ↑ How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash. groups.csail.mit.edu. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 февраль 2023.
  4. ↑ Laurie Law, Susan Sabett, Jerry Solinas. How to Make a Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash // American University Law Review. — 1997-04-01. — Т. 46, вып. 4.
  5. ↑ WIRED UK. Wary of Bitcoin? A guide to some other cryptocurrencies (билдәһеҙ). Ars Technica (11 май 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 февраль 2023.
  6. ↑ Профильный комитет СФ поддержал закон о легализации майнинга криптовалют в РФ. 1 август 2024 тикшерелгән.
  7. ↑ Сергей Козловский Никто не знает, но стоит дорого Архивная копия от 6 апрель 2013 на Wayback Machine // Lenta.ru, 2013-04-03
  8. ↑ https://www.theregister.co.uk/2011/08/16/gpu_bitcoin_brute_forcing/ Архивная копия от 9 июль 2019 на Wayback Machine «the idea of GPGPU extremely attractive for the purpose of bitcoin mining»
  9. ↑ https://arstechnica.com/tech-policy/news/2011/08/symantec-spots-malware-that-uses-your-gpu-to-mine-bitcoins.ars Архивная копия от 9 май 2012 на Wayback Machine «estimates that GPUs can compute hashes up to 750 times as quickly as a typical CPU.»
  10. ↑ the economist. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2017. Архивировано 30 ноябрь 2013 года.
  11. ↑ 1 2 3 4 The magic of mining  (инг.), The Economist (10 January 2015). 22 декабрь 2015 тикшерелгән.
  12. ↑ Домайнить и перемайнить. Коммерсант (17 май 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2024.
  13. ↑ Pooled Mining Архивная копия от 10 май 2017 на Wayback Machine //Bitcoin wiki
  14. ↑ Mining pool reward FAQ Архивная копия от 24 декабрь 2016 на Wayback Machine //Bitcoin wiki
  15. ↑ Bitcoin Hashrate Distribution — Blockchain.info. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 март 2016. Архивировано из оригинала 21 апрель 2020 года.
  16. ↑ Список крупнейших пулов для майнинга Bitcoin. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2022. Архивировано 24 февраль 2021 года.
  17. ↑ 帮助与支持 — 蚂蚁矿池. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 март 2016. Архивировано 3 апрель 2016 года.
  18. ↑ F2Pool — 比特币矿池. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 март 2016. Архивировано 21 март 2016 года.
  19. ↑ BTCC矿池 — 保护比特币网络. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 март 2016. Архивировано из оригинала 7 апрель 2016 года.
  20. ↑ Получены фотографии кристалла специализированного Bitcoin-процессора Bitfury / Блог компании Zeptobars / Хабрахабр. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 март 2016. Архивировано 2 апрель 2016 года.
  21. ↑ Получены фотографии кристалла специализированного Bitcoin-процессора Bitfury / Блог компании Zeptobars / Хабрахабр. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 март 2016. Архивировано 2 апрель 2016 года.
  22. ↑ 1 2 Bitcoin Clock, прогноз моментов изменения сложности и уменьшения вознаграждения. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 май 2015. Архивировано 6 апрель 2016 года.
  23. ↑ Block 210000, Bitcoin Block Explorer
  24. ↑ [1] Архивная копия от 28 март 2017 на Wayback Machine (инг.)
  25. ↑ «Bitcoin: Peer-To-Peer Electronic Cash System» Архивная копия от 8 декабрь 2017 на Wayback Machine раздел № 6 «Incentive»
  26. ↑ Развитие информационных угроз во втором квартале 2011 Архивная копия от 1 август 2013 на Wayback Machine // Лаборатория Касперского
  27. ↑ Троян в Skype использует компьютер жертвы для генерирования Bitcoin. Информационный портал по безопасности (8 апрель 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 декабрь 2015. Архивировано 22 декабрь 2015 года.
  28. ↑ Skypemageddon by bitcoining Архивная копия от 31 март 2014 на Wayback Machine, An avalanche in Skype // Dmitry Bestuzhev (Kaspersky Lab), 4 April 2013;
    Новый skype-троян превращает компьютер в раба, добывающего Bitcoin. Хабрахабр (7 апрель 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 декабрь 2015. Архивировано 18 апрель 2013 года.
  29. ↑ What is Epic Scale? Архивная копия от 2 апрель 2015 на Wayback Machine (инг.)
  30. ↑ Последняя версия uTorrent поставляет биткоин-майнер. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 май 2015. Архивировано 15 март 2015 года.
  31. ↑ http://thehackernews.com/2015/03/beware-torrent-silently-installing.html Архивная копия от 29 апрель 2017 на Wayback Machine BEWARE! μTorrent Silently Installing Bitcoin Mining Software
  32. ↑ Shaun Nichols, Litecoin-mining code found in BitTorrent app, freeloaders hit the roof Архивная копия от 7 октябрь 2017 на Wayback Machine // The Register, 7 Mar 2015: «But it mostly mines Litecoin.»
  33. ↑ Russell Brandom, uTorrent’s latest update installs a cryptocurrency miner Архивная копия от 7 март 2015 на Wayback Machine // The Verge, 2015-03-16: «uses the computer’s processor to mine a bitcoin variant called Litecoin»
  34. ↑ Chris Merriman, BitTorrent puts freeze on uTorrent bundleware after user fury Архивная копия от 2 апрель 2015 на Wayback Machine // The Inquirer, Mar 09 2015: «However, it’s also mining litecoin digital currency for the owners»
  35. ↑ Popular torrent client can steal your CPU cycles to mine bitcoins Popular torrent client can steal your CPU cycles to mine bitcoins Архивная копия от 7 октябрь 2017 на Wayback Machine // Engadget, 2015-03-06 "use your computer as part of a bitcoin farm (Litecoin, to be exact) "
  36. ↑ The Pirate Bay used ‘hidden code’ to mine cryptocurrency | The Week UK. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 сентябрь 2017. Архивировано 25 сентябрь 2017 года.
  37. ↑ New Malicious Ads Mine Cryptocurrency in Your Browser | News & Opinion | PCMag.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 сентябрь 2017. Архивировано 25 сентябрь 2017 года.
  38. ↑ Как включить защиту от майнинга в Opera. Антимайнинг Опера. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 март 2018. Архивировано 29 март 2018 года.
  39. ↑ Два миллиона компьютеров по всему миру заражены вредоносным ПО для майнинга  (рус.), CoinMarket.News (24 сентябрь 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  40. ↑ Анатолий Ализар Заслуженное богатство Сатоси Накамото Архивная копия от 9 сентябрь 2017 на Wayback Machine
  41. ↑ Биткойномания: Советник Путина намерен привлечь 100 млн долларов в ходе ICO  (рус.), CoinMarket.News (9 август 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  42. ↑ Интернет-омбудсмен с партнерами привлечет $100 млн на добычу криптовалюты, РБК. 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  43. ↑ Холдинг интернет-омбудсмена привлек на ICO рекордные для России $43 млн, РБК. 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  44. ↑ Chen, Qin. Bitcoin 'mining': A new way for North Korea to generate funds for the regime, CNBC (13 сентябрь 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  45. ↑ Bitcoin May Be North Korea’s Solution to Financial Isolation - Cryptovest  (инг.), Cryptovest (3 October 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  46. ↑ Тигран Хачатрян подписал соглашение с компанией ECOS относительно свободной экономической зоны в Раздане (ингл.). mineconomy.am. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 октябрь 2020. Архивировано 28 сентябрь 2020 года.
  47. ↑ Армения создает свободную экономическую зону для стартапов. vesti.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 октябрь 2020. Архивировано 31 октябрь 2020 года.
  48. ↑ В Армении появится свободная экономическая зона с дата-центром для майнинга (ингл.). ForkLog (30 август 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 октябрь 2020. Архивировано 16 июнь 2020 года.
  49. ↑ Повальное увлечение майнингом опустошило запасы видеокарт AMD в США  (рус.), CoinMarket.News (7 июнь 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  50. ↑ Asus представила специализированную материнскую плату для майнеров  (рус.), CoinMarket.News (22 август 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  51. ↑ Sapphire и ASUS представили новые видеокарты для майнинга  (рус.), CoinMarket.News (28 июнь 2017). 1 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  52. ↑ Ксения Мурашева. В России в 2-3 раза выросли цены на жёсткие диски. ferra.ru (11 май 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 май 2021. Архивировано 2 июнь 2021 года.
  53. ↑ Стартовали торги новой криптовалютой Chia, которая добывается при помощи SSD и HDD. 3dnews.ru (5 май 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2021. Архивировано 4 май 2021 года.
  54. ↑ Валерий Кодачигов. Новая криптовалюта спровоцировала двукратный рост цен на жесткие диски // Ведомости : газета. — 2021. — 10 мая.
  55. ↑ Из-за популярности Chia продажи жестких дисков в РФ выросли вдвое. forklog.com. forklog.com (4 май 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2021. Архивировано 5 май 2021 года.
  56. ↑ Global Bitcoin Computing Power Now 256 Times Faster Than Top 500 Supercomputers, Combined! Архивная копия от 8 июнь 2017 на Wayback Machine (2013) (инг.)
  57. ↑ Bitcoin Energy Consumption Index Архивная копия от 25 ғинуар 2022 на Wayback Machine (инг.)
  58. ↑ Ethereum Energy Consumption Index (beta) Архивная копия от 11 октябрь 2017 на Wayback Machine (инг.)
  59. ↑ Майнинг эфириума расходует больше энергии, чем Кипр, Камбоджа или Бруней. CoinMarket.News (30 июнь 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 ноябрь 2017. Архивировано из оригинала 7 ноябрь 2017 года.
  60. ↑ Добыча биткоина «съедает» 0,5 % электричества на Земле, выяснили ученые Архивная копия от 19 май 2018 на Wayback Machine // РИА Новости, 16.05.2018
  61. ↑ Alex de Vries Bitcoin’s Growing Energy Problem Архивная копия от 28 сентябрь 2020 на Wayback Machine // Joule Volume 2, Issue 5, 16 May 2018, Pages 801—805
  62. ↑ Bitcoin emissions alone could push global warming above 2°C // Nature Climate Change volume 8, pages931–933 (2018). Архивировано 9 ноябрь 2018 года.
  63. ↑ Producing bitcoin currency could void climate change efforts — scientists | Reuters. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 ноябрь 2018. Архивировано 5 ноябрь 2018 года.
  64. ↑ Bitcoin Predicted To Be The Nail In The Coffin Of Climate Change. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 ноябрь 2018. Архивировано 5 ноябрь 2018 года.
  65. ↑ Градус биткойна: как майнинг влияет на климат Земли — РТ на русском. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 ноябрь 2018. Архивировано 5 ноябрь 2018 года.
  66. ↑ Елизавета Серьгина. Российский стартап разработал прибор для майнинга криптовалют и обогрева дома // Ведомости. — 2017. — 11 октябрь. Архивировано 15 февраль 2020 года.
  67. ↑ Михаил Теткин. Биткоин подешевел после нового запрета майнинга в Китае // rbc.ru. — 2021. — 14 июль. Архивировано 22 июль 2021 года.
  68. ↑ Михаил Теткин. Курс биткоина резко вырос после падения ниже $30 тыс. // rbc.ru. — 2021. — 21 июль. Архивировано 22 июль 2021 года.
  69. ↑ В МЧС предупредили о риске пожаров из-за майнинга криптовалют Архивная копия от 21 апрель 2018 на Wayback Machine // softodrom.ru
  70. ↑ Путин обвинил майнеров в нехватке электроэнергии в ряде регионов. РБК (17 июль 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 июль 2024.
  71. ↑ Майнинг скоро запретят в некоторых регионах РФ. ТАСС (30 октябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 октябрь 2024.
  72. ↑ Максим Орешкин заявил о скором дефиците электроэнергии из-за майнинга | Эксперт. Эксперт. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 ноябрь 2024.
  73. ↑ В РФ могут ограничить майнинг в трех регионах до 2031 года. 19 ноябрь 2024 тикшерелгән.
  74. ↑ В Абхазии запретят майнинг. Какое наказание будет грозить майнерам :: РБК.Крипто (17 декабрь 2024). 17 декабрь 2024 тикшерелгән.
  75. ↑ В МВД Абхазии создадут подразделение по борьбе с майнингом криптовалюты (24 декабрь 2024). 24 декабрь 2024 тикшерелгән.
  76. ↑ В России предложили майнить криптовалюту с помощью навоза (24 июль 2024). 24 июль 2024 тикшерелгән.
  77. ↑ В России хотят использовать органические отходы для майнинга криптовалют - Газета.Ru | Новости (24 июль 2024). 24 июль 2024 тикшерелгән.
  78. ↑ Аналитики: Криптовалютная индустрия находится на пороге краха. Coinspot. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 февраль 2023.
  79. ↑ Билл Гейтс связал криптовалюты и NFT с теорией «большего дурака». РБК. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 февраль 2023.

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар