Ротенберг Аркадий Романович

Арка́дий Рома́нович Ротенбе́рг (15 декабрь 1951 йыл) — Рәсәй эшҡыуары, миллиардер. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған тренеры һәм атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2005)[1], педагогика фәндәре докторы, тренировка процесы сфераһында уҡытыу-методик һәм ғилми эштәр ойоштороу һәм улар менән идара итеү буйынса 30 хеҙмәт авторы[1][2]. Рәсәй Федерацияһының Хеҙмәт Геройы (2020). Рәсәй Федерацияһы Президенты Путин Владимир Владимировичтың яҡын дуҫы тип һанала[3].

Биографияһы

Белеме

1978 йылда Ленинградта Лесгафт исемендәге университет тамамлаған[1]. Педагогика фәндәре докторы. 2014 йылда Аркадий Ротенберг хеҙмәттәрендә үҙләштермәләр табыла[4], то есть часть текста диссертации была скопирована без упоминания автора[5].

Ғаиләһе

Беренсе ҡатыны — Галина, балалары Павел, Игорь һәм ҡыҙы Лилия[6]. 2005-2013 йылдарҙа икенсе ҡатыны Наталья Скарлыгина менән никахта тора[7], был ҡатыны унан 30 йәшкә йәшерәк. Был ҡатыны хәҙер уларҙың уртаҡ балалары — Варвара һәм Игорь менән Бөйөк Британияла йәшәй[8]. Улар 2015 йылда Бөйөк Британияла айырылыша. Айырылышыуҙарының финанс деталдәре конфиденциаль, тип әйтер кәрәк, ә килешеү нигеҙендә хаҡы 35 млн фунт стерлинг менән баһаланған Суррейҙағы айырым йорт (особняк) һәм 8 млн фунт стерлинг торған Лондондағы фатирҙы айырым файҙаланыу ята. Ирле-ҡатынлының адвокаттары Бөйөк Британия киң мәғлүмәт сараларына айырылыу тураһында мәғлүмәт таратыу тыйылған була, әммә апелляция биргәндән һуң, фарман кире ҡағыла[9].

Ҡыҙы — Лилия Ротенберг (17.04.1978), медицина белеменә эйә, Берлин ҡалаһында Vitalis-medical медицина клиникаһына эйә.

Улы — Ротенберг Игорь Аркадьевич (1973 йылғы), «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Милек департаментының элекке директоры, 2004 йылдың майына тиклем РФ Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының Сәнәғәт, транспорт һәм элемтә департаментының элекке башлығы[10][11], 2010 йылдың октябренән «Мосэнерго» йылылыҡ энергетикаһы компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар советы рәйесе[12]. 2014 йылдан - «Газпром быраулау» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Директорҙар советы рәйесе[13].

Улы — Ротенберг Павел Аркадьевич (2000 йылғы), «Brookings Blizzard» (Брукингс, Көньяҡ Дакота, АҠШ) хоккейсыһы.

Энеһе[14] Ротенберг Борис Романович (1957 йылғы), Рәсәй бизнесмены, Рәсәй Дзюдо федерацияһы вице-президенты, «Төньяҡ диңгеҙ юлы» банкы хужаларының береһе.[15][16].

Туғанының улы - Финляндия гражданы Роман Борисович Ротенберг (1981 йылғы), шулай уҡ - 2009 йылдан - Майкл Оливер Ротенберг, Рәсәй Федерацияһы гражданы[17]. Рәсәй Хоккей федерацияһының беренсе вице-президенты, 2011 йылдың майынан СКА хоккей клубының маркетинг һәм бизнесты үҫтереү буйынса вице-президенты[18].

Туғанының улы - Финляндия һәм Рәсәй гражданы Борис Борисович Ротенберг (1986 йылғы), футболсы.

Спорт

undefined
undefined

12 йәшенә тиклем акробатика менән мауыҡҡан.

1964 йылда, Путин Владимир Владимирович менән бер төркөмдә, Рахлин Анатолий Соломонович етәкселек иткән төркөмдә, көрәш менән (самбо, артабан дзюдо) шөғөлләнә башлай .

Ленинград спорт клубтарында 15 йылдан ашыу дзюдо һәм самбо тренеры булып хеҙмәт итә[1].

1990 йылдар башында был ваҡытта Санкт-Петербург мэрияһының Тышҡы бәйләнештәр буйынса комитеты (КВС) рәйесе вазифаһын биләгән Путинға, спарринг-партнёр сифатында күнекмәләрҙә сығыш яһап, дзюдо дәрестәрен дауам итергә ярҙам итә.

1998 йылдан алып - Владимир Путиндың идеяһы буйынса Геннадий Тимченко менән берлектә ойошторолған «Явара-Нева» дзюдо спорт клубының генераль директоры. Һәм Владимир Путин уның почётлы президенты итеп һайлана[1][2].

2015 йылдың 21 авгусында Рәсәйҙең Хоккей федерацияһы идараһы рәйесе итеп һайланды[19].

2016 йылда «Мәғариф» нәшриәте «Искусство дзюдо. От игры к мастерству» уҡытыу-методик ҡулланмаһын сығара. Уның авторҙары - Владимир Путин, Аркадий Ротенберг һәм Лесгафт исемендәге университеттың көрәш теорияһы һәм методикаһы кафедраһы профессоры, дзюдо буйынса спорт мастеры Алексей Григорьевич Левицкий[20].

2016 йылдың 10 сентябрендә Рәсәй Президенты Владимир Путин «физик культура һәм спорт өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн», шулай уҡ «ватан хоккейын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн» рәхмәтен белдергән 100-ҙән ашыу кеше араһында Аркадий Романович та була[21].

2016 йылда[22] Рәсәйҙең дзюдо буйынса Олимпия йыйылмаһының 2016 йылғы Олимпия уйындарына әҙерләнеүенә арналған «Иппон - саф еңеү» «Иппон — чистая победа» документаль фильмын төшөрөүҙә ҡатнашты.

Коммерция эшмәкәрлеге

Аркадий Ротенберг һүҙҙәренсә, 1991 йылда ул көрәштең төрлө төрҙәре: самбо, һуңынан дзюдо, ирекле һәм классик көрәш буйынса ярыштар әҙерләү һәм үткәреү менән шөғөлләнгән кооперативты ойоштороуҙа һәм уның эшендә ҡатнашҡан[2]. Ул ваҡытта Финляндияла йәшәгән ағаһы Борис менән бартер тәьминәте, шул иҫәптән «Газпром» структуралары өсөн дә, менән шөғөлләнә[2].

1991 йылдың декабрендә устав фондында 10 процентлыҡ өлөш менән «Балтийские бизнес-партнёры» ябыҡ типтағы акционерҙар йәмғиәте фирмаһын ойоштороусыларҙың береһе була. 1993 йылдың июлендә «Фирма Грант»ты етәкләй. 1995 йылда «Шилд» һаҡ предприятиеһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт һәм «РКК» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен ойоштороусыларҙың береһе була, 1998 йылда «Явара-Нева» Санкт-Петербург дзюдо спорт клубының генераль директоры итеп тәғәйенләнә[23].

1997 йылдың февралендә «Халыҡ-ара мәғлүмәт-аналитика үҙәге» фондын ойоштора.

2000 йылда Путин, Рәсәй президенты булып киткәс, А.Ротенберг «Росспиртпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең (Рәсәй араҡы баҙарының 30 %-н контролдә тотҡан) етәксеһе итеп тәғәйенләнә.[24]

2001 йылда Константин Голощапов менән берлектә «Северный морской путь» банкын һатып ала, унда директорҙар советын етәкләй[2]. Һуңынан Константин Голощаповтың өлөшөн Аркадийның ағаһы - Борис һатып ала[2]. 2002 йылдан орис менән берлектә «Трубная промышленность» һәм «Трубный металлопрокат» компанияларын булдыра[2].

2004 йылдан СМП банкының директорҙар советы ағзаһы[1].

Александр Иосифович Эбралидзеның тәҡдиме буйынса нуль йылдары уртаһында Петербургтың ҡунаҡхана, девелопер һәм уйын бизнесы менән шөғөлләнгән «Талион» компанияһы клубы ағзаһы булған һәм директорҙар советына ингән[2]. Шул уҡ ваҡытта Аркадий Ротенберг «Коммерсантъ» гәзитенә биргән интервьюһында «Талион» компанияһы менән бер ниндәй ҙә аҡсалата мөнәсәбәттәребеҙ юҡ тип раҫлаған[2].

Ғәмәлдәге факттар[24] «Газпром» тарафынан Ротенберг хеҙмәттәренә арттырылған хаҡтар түләүе хаҡында һөйләй[24]. 2007 йылда «Газпром» үткәргес торба төҙөлөшөнөң тәүге планын кире ҡаҡҡан һәм Төньяҡ поляр түңәрәктә оҙонлоғо 2400 км булған үткәргес торба төҙөү өсөн башҡа подрядсыларҙың хаҡы менән сағыштырғанда уның урынына Ротенбергҡа ябай сығымдарҙың 300 % тәшкил иткән 45 миллиард доллар түләгән[24].

2007 йылда «Стройгазмонтаж»ды булдырған[2]. Март аҙағында «Стройгазмонтаж» «Газпром»дың «Северный поток»тың («Төньяҡ ағым») ер өҫтө өлөшөн, Грязовец - Выборг тармаҡтарын төҙөүгә тәүге конкурсында еңгән[2].

Ротенберг биш компания менән «Стройгазмонтаж» (SGM) төҙөгәндән һуң, 2008 йылда, ул уларҙы «Газпром»дан 348 миллион долларға һатып алғас, киләһе йылда уҡ компания 2 миллиард долларҙан ашыу килем алған[24]. Һуңынан Ротенберг «Трубы Северной Европы» проектын һатып ала, ул һөҙөмтәлә «Газпром» өсөн ҙур диаметрлы торбаларҙың 90 %-ын ҡуя, шуның иҫәбенә 30 % табыш ала, был тармаҡ буйынса уртаса күрһәткестән ике тапҡырға күберәк[24].

2008 йылдың октябрендә СМП-банк Башҡортостандың «Инвесткапитал» банкын һатып алған[2].

2008 йылдың йәйендә «Газпром»дың инвестиция программаһын тормошҡа ашырыуға махсуслашҡан «Волгограднефтемаш» (нефть-газ ҡорамалдары етештереүсе) һәм дөйөм әйләнеше 43,5 млрд һум тәшкил иткән дүрт - «Ленгазспецстрой», «Спецгазремстрой», «Краснодаргазстрой» һәм «Волгогаз» төҙөлөш фирмаһын 8,39 млрд һумға һатып алған[2].

2009 йылдың майында «Газпром»дан конкурсһыҙ Джубга - Лазарь - Сочи газ торбаһын төҙөүгә[2], һуңыраҡ - Сахалин - Хабаровск - Владивосток газ торбаһын төҙөүгә подряд ала[2].

2009 йылда «СМП-страхование» страховкалау компанияһын булдырған[2].

2010 йылдың мартында ҡустыһы Борис менән берлектә «Северный европейский трубный проект» компанияһын (икеһенә акцияларҙың 76%-ы) һатып ала[2]. 2014 йылда компания бизнесмендың инфраструктура төҙөлөшөнә күберәк иғтибар бүлергә ҡарар итеүенә бәйле ябыла[25].

2010 йыл башына нефть һәм газ төҙөлөшөн үҙе өсөн өҫтөнлөклө йүнәлеш тип иҫәпләгән[2].

«Ведомости» гәзите мәғлүмәттәре буйынса, Ротенберг Химки урманы аша Мәскәү - Петербург түләүле юлының төҙөүсе компанияһы директорҙары советына инә, бының менән баҫма уның етди административ ресурсын аңлата[26]. Йәмәғәтселектең ҡаршылығына ҡарамаҫтан, Мәскәү - Санкт-Петербург М 11 автомагистрале Химки урманы аша һалына һәм 2015 йылда файҙаланыуға тапшырыла[27].

«Ведомости» гәзите мәғлүмәттәренә ярашлы, 2012 йылда президент вәкәләттәре тамамланыуға аҙ ғына ваҡыт ҡалғас, Д.А. Медведев Ротенбергтың «Мостотрест»ына Мәскәүҙә юл төҙөлөшөнә конкурсһыҙ бер нисә тиҫтә миллиард һумға подряд алырға булышлыҡ иткән[28]. «Мостотрест» компанияһының төп проекттары: Мәскәүҙәге Көмөш борҙа Мәскәү йылғаһы аша Муром янындағы Ока аша вантлы «Живописный күпер»е, Санкт-Петербургта Пулково транспорт сиселеше һәм Оло Обухов күпере.

«Forbes» баһаһы буйынса, 2013 йылға ҡарата, Ротенберг менән бәйле компаниялар 1 триллион һумдан ашыу суммаға дәүләт заказдары алған, ә Ротенберг үҙе «Рәсәйҙең бай бизнесмендары» рейтингында 31-се урын биләгән[29].

Ротенберг - Панамск досьеһы фигуранттарының береһе[30], уға ярашлы, 2013 йылда Ротенбергтың Виргин утрауҙарынан офшор компанияһы иҫәбенә 231 миллион $[30] доллар сығарыуын раҫлаған рәсми документтар асыҡланды.

2013 йылда «Газпром» Ротенбергтың Краснодар торба үткәргесенә контрактын 45 %-ҡа арттырҙы, һуңынан Болгария сегментын бөтөргәндән һуң бер йыл үткәс түләүҙәрен дауам итте[24].

2013 йылда Ротенберг «Мәғариф» нәшриәте» рәйесе итеп тәғәйенләнә[31], СССР заманынан алып, дәреслектәр менән иң ҙур тәьмин итеүсе була. Шул уҡ 2013 йылда РФ Мәғариф министрлығы бөтә дәреслектәрҙе тикшереү өсөн эске совет төҙөй. «Просвещение» конкуренттары китаптарының күбеһе ошо яңы баһаны үтмәгәнлектән, шуның иҫәбенә «Мәғариф» асыҡ акционерҙар йәмғиәте киләһе 2014 йылға Рәсәй Федерацияһы өсөн яңы дәреслектәргә килешеүҙәрҙең яҡынса 70 %-ын ота[32].

2014 йылдың 4 апрелендә «Красный квадрат» телетапшырыуҙар етештереүсеһе Лариса Синельщикова компанияһы, шул иҫәптән «Красный квадрат», «Мандарин», «Гранат» һәм «Изюм» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре акцияларының 51 %-ын Ротенбергка тапшыра. Шул уҡ ваҡытта килешеүҙең финанс параметрҙары әйтелмәй. 2015 йылдың 6 июлендә Синельщикова өҫтәмә килешеү менән Ротенбергҡа «Красный квадрат» һәм уның ярҙамсы компаниялары акцияларының ҡалған 49 %-ын тапшыра. Уға акциялар тапшырыу фактын комментарий биреп, Ротенберг Синельщикованы үҙенең бизнес-партнёры тип атаны һәм уларҙы «киләсәк проекттар өҫтөндә берлектә уңышлы эшләү көтә» тип белдерҙе[33].

2014 йылда Сочиҙа ҡышҡы Олимпия уйындарына әҙерлек барышында Ротенберг дәүләттән дөйөм суммаһы 7 миллиард $-ға, шул иҫәптән 2 миллиард $ яр буйы магистраленә һәм башҡа тәьмин итеүселәрҙең хаҡтары менән сағыштырғанда 300 %-ҡа төшкән һыу аҫты газ үткәргесенә контракт ала[34].

undefined

2015 йылдың 30 ғинуарында Рәсәй Хөкүмәте бойороғо менән Д.А. Медведев етәкселегендәге «Стройгазмонтаж» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте[35] - Аркадий Ротенбергтың Ҡырым күперен проектлау һәм төҙөү буйынса эштәрҙең берҙән-бер подрядсыһы[36]. 2018 йылдың 15 майында Ҡырым күперенең автоюл өлөшөн асыуҙа Владимир Путин ҡатнаша. Аркадий Ротенберг белдереүенсә, күперҙе төҙөү менән дә үҙенең «Мостотрест» асыҡ акционерҙар йәмғиәте шөғөлләнә. Ул 2019 йылдың декабрендә һалына, ә уны файҙаланыу ваҡыты - 100 йыл[37].

«Стройгазмонтаж» компанияһы Артек халыҡ-ара балалар үҙәген реконструкциялау эштәрен алып бара[38].

2015 йылдың декабрендә «Газпром» «Стройгазмонтаж»ды 197,7 миллиард һумға «Сила Сибири» газ торбаһы объекттарын төҙөү буйынса подрядсы итеп һайланы (хаҡы 44,5, 47,8, 46,6, 35 һәм 23,8 миллиард һумлыҡ биш контракт).

2016 йылдың авгусында Артём Оболенский менән партнёрлыҡта «Национальная газовая группа» (НГГ) яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен ойошторҙо[39]. Аркадий Ротенберг үҙ өлөшөн 2016 йылдың ноябрендә һата[40].

2017 йылда Ротенберг структураларының спорт-күңел асыу кварталының «Парк Легенд» боҙ һарайын активтарын һатып алыуы хаҡында иғлан ителде[41].

2019 йылдың ноябрендә бизнесмен «Стройгазмонтаж» компанияһындағы өлөшөн «Газпром»дың яңы берҙәм подрядсыһына, «Газстройпром» компанияһына һата. Килешеү суммаһы 75 миллиард һум тәшкил итә, ә Аркадий Ротенберг һүҙҙәре буйынса, килем аҡсаһын ул Рәсәйҙәге инвестицияларға тотонорға йыйына[42].

Коммерцияға ҡарамаған эшмәкәрлек

1998 йылдың июнендә «Явара-Нева спорт клубы» фонды коммерцияға ҡарамаған предприятиеһының генераль директоры итеп тәғәйенләнә.

Рәсәй ДОСААФ-ының Попечителлек советы рәйесе[43].

2018 йылдың февралендә Аркадий Ротенбергтың 12-16 йәшлек үҫмерҙәргә йүнәлтелгән «Кругозор» исемле үҫмерҙәр өсөн бушлай «күңел асыу-үҫтереү» проектын әҙерләүе иғлан ителә. Эшҡыуарҙың иғлан иткәненсә, проекттың төп бурыстарының береһе - «балаларҙы урамдың, атап әйткәндә, АУЕ кире йоғонтоһонан һаҡлап ҡалыу» була[44]. Проекттың ғәмәлгә инеү ваҡыты һәм масштабы хәбәр ителмәй.

2019 йылдан Рәсәй балалар хәрәкәте менән берлектә Рәсәйҙә 3-6 йәшлек мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы спорт буйынса тәрбиәләүгә йүнәлтелгән «Дошкольное дзюдо» проектын булдырыуҙа һәм үҫтереүҙә ҡатнаша[45].

Мөлкәте

  • «СГМ-Мост» ЯАЙ-нең туранан-тура хужаһы булып тора.[46]
  • «Төньяҡ диңгеҙ юлы» банкы акцияларының (СМП Банк) 36,8 %-на эйә. Ҡустыһы — Борис Ротенберг менән контроль пакетты тота.[47]
  • Ҡустыһы менән бергә Өфө ҡалаһында урынлашҡан Инвесткапиталбанк акцияларының 100 %-на эйә.[48]
  • 2015 йылға тиклем, ҡустыһы менән бергә, Marc O’Polo офшоры аша Мостотрест компанияһы акцияларының 26,44 %-на контроллек иткән (ағалы-эне икәүҙең Marc O’Polo акцияларының 68,5 %-ы, улары, үҙ сиратында, Мостотрестың 38,6 %на эйә).[49]

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Иҫкәрмәләр

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Ротенберг Аркадий Романович // Личное дело Архивная копия от 7 май 2010 на Wayback Machine // Коммерсантъ.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Интервью Аркадия Ротенберга: «Никто не может сказать, что я кого-то унизил, у кого-то что-то отнял» Архивная копия от 8 ғинуар 2011 на Wayback Machine // Коммерсантъ, Ъ-Online, 28.04.2010.
  3. РОТЕНБЕРГ Аркадий Романович - биография, новости, фото, дата рождения, пресс-досье. Персоналии ГлобалМСК.ру. globalmsk.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ғинуар 2021. Архивировано 27 февраль 2021 года.
  4. Ирина Малкова, Иван Васильев. Диссергейт: насколько честно получали ученые степени российские миллиардеры? (билдәһеҙ). Forbes.ru (3 июнь 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 февраль 2021. Архивировано 7 февраль 2021 года.
  5. Ольга Адамчук. Банковские заимствования. Газета.Ru (9 апрель 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 февраль 2021. Архивировано 9 октябрь 2021 года.
  6. Жена Аркадия Ротенберга - бывшая и новая жены, биография, дети (14 сент. 2019 г.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2021. Архивировано 25 февраль 2021 года.
  7. «Макияж и прическа для них также важны, как и счет на табло»: Все, что нужно знать о женском хоккее!
  8. Бывшая жена Аркадия Ротенберга подала на экс-супруга в Лондонский суд Архивная копия от 2 октябрь 2015 на Wayback Machine — РБК, 06.08.2015
  9. Putin crony Arkady Rotenberg loses right to secrecy in Britain, the Times (London) (24 February 2018). 31 ғинуар 2021 тикшерелгән.
  10. В РЖД готовится президентское правление. www.kommersant.ru (10 июн. 2004 г.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 март 2022. Архивировано 23 март 2022 года.
  11. Активам РЖД нашли начальника. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 апрель 2018. Архивировано 20 август 2020 года.
  12. Ротенберги приобрели долю в подрядчике «РусГидро» Архивная копия от 21 ғинуар 2016 на Wayback Machine // Газета «РБК daily» от 25.07.2012
  13. Ведомости. Семейная сделка (31 октябрь 2014). 8 июнь 2018 тикшерелгән.
  14. «Новая газета», 08.02.2010. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 сентябрь 2017. Архивировано из оригинала 11 сентябрь 2017 года.
  15. Павел Ротенберг - хоккеист, нападающий – 22 года, статистика 2022, шайбы, результаты матчей, контракт, сколько зарабатывает, новости, фото и видео на Sports.ru. Sports.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 март 2022. Архивировано 12 июнь 2018 года.
  16. Ерыкалов, Дмитрий. Все потеряли сына Аркадия Ротенберга. Он нашёлся в Америке  (рус.). 8 ноябрь 2018 тикшерелгән.
  17. Указ Президента Российской Федерации от 24.03.2009 № 312 Архивная копия от 20 ғинуар 2021 на Wayback Machine «О приёме в гражданство Российской Федерации»
  18. Роман Ротенберг на официальном сайте ХК СКА. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 декабрь 2012. Архивировано из оригинала 29 декабрь 2012 года.
  19. Нургалиев, Ротенберг и Тимченко вошли в состав правления ФХР. Интерфакс (21 август 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 октябрь 2016. Архивировано 25 август 2018 года.
  20. Владимир Путин написал учебник по дзюдо, Инказан.ру (5 сентябрь 2016). 30 апрель 2020 тикшерелгән.
  21. Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 сентябрь 2016.
  22. "Иппон - чистая победа". Документальный фильм. www.ntv.ru.
  23. ООО «Стройгазмонтаж»: финансовые показатели - топ 100 компаний - Коммерсантъ. www.kommersant.ru (2 июл. 2019 г.). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 март 2022. Архивировано 23 март 2022 года.
  24. 1 2 3 4 5 6 7 Putin’s Shadow Cabinet and the Bridge to Crimea  (инг.), The New Yorker. 18 июль 2018 тикшерелгән.
  25. Братья Ротенберги зачехляют трубы // Газета "Коммерсантъ". — 2014-04-23. — С. 11. Архивировано 27 ғинуар 2021 года.
  26. Вырубка под присмотром Архивная копия от 16 октябрь 2011 на Wayback Machine. // Ведомости.
  27. Дорога пойдет лесом Архивная копия от 12 август 2011 на Wayback Machine. // Ведомости.
  28. Подарок Медведева Архивная копия от 27 май 2012 на Wayback Machine. // Ведомости.
  29. Аркадий Ротенберг Архивная копия от 7 апрель 2012 на Wayback Machine. Forbes.ru.
  30. 1 2 The Power Players: Politicians in the Panama Papers - ICIJ  (инг.), ICIJ. 12 июль 2018 тикшерелгән.
  31. Игорь Терентьев, Сергей Соболев. Миллиардер Ротенберг оказался совладельцем издательства «Просвещение», РБК (3 апрель 2015). 3 ноябрь 2016 тикшерелгән.
  32. Putin’s Friend Profits in Purge of Schoolbooks  (инг.). 26 июль 2018 тикшерелгән.
  33. Аркадий Ротенберг стал единственным владельцем "Красного квадрата". Интерфакс (6 июль 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 июль 2018. Архивировано 7 июль 2015 года.
  34. Putin’s Shadow Cabinet and the Bridge to Crimea  (инг.), The New Yorker. 19 август 2018 тикшерелгән.
  35. Правительство России. Об определении единственного подрядчика работ по проектированию и строительству транспортного перехода через Керченский пролив (30 ғинуар 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 ноябрь 2016. Архивировано 25 декабрь 2019 года.
  36. Югополис. Керченский мост защитят боевые аквалангисты (9 сентябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 ноябрь 2016. Архивировано 15 ғинуар 2021 года.
  37. Ротенберг рассказал о долговечности Крымского моста  (рус.), РИА Новости (20180520T1359+0300Z). 8 июнь 2018 тикшерелгән.
  38. Компания "Стройгазмонтаж" Аркадия Ротенберга успешно проводит реконструкцию Артека  (рус.), KP.RU - сайт «Комсомольской правды» (12 май 2016). 8 июнь 2018 тикшерелгән.
  39. Алёна Махнёва. Аркадий Ротенберг создал Национальную газовую группу, Ведомости (12 август 2016). 3 ноябрь 2016 тикшерелгән.
  40. Аркадий Ротенберг ушел из газа // Коммерсантъ. — 2016-11-11. Архивировано 12 июнь 2018 года.
  41. Структуры Аркадия Ротенберга купят проект «Парк легенд» на ЗИЛе. РБК. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 8 июнь 2018. Архивировано 12 июнь 2018 года.
  42. Ротенберг закрыл сделку по продаже крупнейшего подрядчика «Газпрома». РБК. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 декабрь 2019. Архивировано 1 ғинуар 2020 года.
  43. Попечительский совет ДОСААФ России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2019. Архивировано 5 ғинуар 2020 года.
  44. Ротенберг займется спасением подростков от «негативного влияния улицы». РБК. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 март 2018. Архивировано 8 апрель 2018 года.
  45. Николай Булкин. Тренеры по всей стране присматриваются к дошкольному дзюдо в Сочи и Питере. НТВ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 апрель 2019. Архивировано 20 ғинуар 2021 года.
  46. Аркадий Ротенберг стал прямым владельцем компании-строителя Крымского моста. Интерфакс. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 декабрь 2019. Архивировано 5 ғинуар 2020 года.
  47. Банк «Северный морской путь» // Company profile Архивная копия от 7 май 2010 на Wayback Machine // Коммерсантъ
  48. СМП Банк: рейтинг, справка, адреса головного офиса и официального сайта, телефоны, горячая линия | Банки.ру. www.banki.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 сентябрь 2015. Архивировано 8 ғинуар 2020 года.
  49. Структура акционеров - OJSC Mostotrest. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 март 2013. Архивировано 5 апрель 2013 года.
  50. Указ Президента Российской Федерации от 16.03.2020 № 184 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 март 2020. Архивировано 16 март 2020 года.
  51. Указ Президента Российской Федерации от 19 октября 2022 года № 758 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»
  52. О награждении государственными наградами Российской Федерации. pravo.gov.ru.
  53. Указ Президента Российской Федерации от 25.07.2005 года № 870 «О присвоении почетного звания „Заслуженный работник физической культуры Российской Федерации“(недоступная ссылка)»
  54. Распоряжение Президента Российской Федерации от 2 февраля 2013 года № 22-рп «О поощрении». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 февраль 2013. Архивировано из оригинала 21 сентябрь 2013 года.
  55. Распоряжение Президента Российской Федерации от 10 сентября 2016 года № 276-рп «О поощрении»
  56. Путин объявил благодарность Ротенбергам и Тимченко. РБК (12 сентябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 октябрь 2016. Архивировано 7 октябрь 2016 года.
  57. Распоряжение Президента Российской Федерации от 29 июня 2018 года № 174-рп «О поощрении»