Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Рәшитов Урал Камил улы

Урал Камил улы Рәшитов (рус. Урал Камилович Рашитов; 1961 йылдың 25 сентябре, Ауырғазы районы, Башҡорт АССР-ы) — Рәсәй композиторы, йырсы һәм музыкаль продюсер[1][2]. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре[1][3], Әлшәй районының почётлы гражданы[1][3]. «Туган як», «Әлдермеш», «Кызыл розалар», «Ялгыз миләш» йырҙарының авторы[1][2][4].

Тормош юлы

1961 йылда Башҡорт АССР-ының Аурғазы районында тыуған[1][2]. Бала сағы Башҡортостандың Әлшәй районы үҙәге Раевка ҡасабаһында үтә[1][5]. Раевкалағы 1-се урта мәктәпте, шулай уҡ баян класы буйынса балалар музыка мәктәбен тамамлай[1][2]. Юғары музыкаль белеме юҡ[2].

Армияла хеҙмәт иткәндән һуң «Прогресс» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең вокаль-инструменталь ансамбле етәксеһе булып эшләй, һуңынан Әлшәй район мәҙәниәт йортоноң «Замана» эстрада-фольклор төркөмөндә артист була[1]. 1980 йылдан композиторлыҡ эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнә[1].

Хәниә Фәрхи етәкселегендәге «Байрам» ансамблендә эшләй[1]. Ҡазандан Өфөгә ҡайтҡас, «Айдар» театр-студияһында ижади эшмәкәрлеген дауам итә, уның репертуары өсөн 20-нән ашыу йыр яҙа[1]. 2015 йылда үҙ студияһында республика ведомство етәкселәре башҡарған һәм Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Танылыу тарихы» телетапшырыуының яңы йыл сығарылышына әҙерләнгән «Мой край родной — Башкортостан» клибы өсөн тауыш яҙҙыра[6].

2020 йылдар уртаһына ҡарата Урал Рәшитов үҙенең продюсерлыҡ үҙәген һәм вокаль студияһын етәкләй, Башҡортостан һәм Татарстандың алдынғы йырсылары менән хеҙмәттәшлек итә[1].

Ижады

Тәүге йырын яҡынса 30 йәшендә яҙа — ул рус телендәге «Помни это лето» («Лето») композицияһы була, уны һуңынан «На-на» төркөмө башҡара[1][2]. Композиторҙың хәтирәләре буйынса, йырын Бари Алибасов коллективының башҡарыуы көтөлмәгән хәл була[2].

«Туган як» («Тыуған яҡ»), «Әлдермеш», «Кызыл розалар» («Ҡыҙыл розалар»), «Ялгыз миләш» («Яңғыҙ миләш») йырҙары танылыу килтерә[1][2][4]. Уның әҫәрҙәре Хәниә Фәрхи, Салауат Фәтхетдинов, Айҙар Ғәлимов, Вәсилә Фәттәхова, Элвин Грей һәм башҡа татар һәм башҡорт эстрадаһы йырсыларының репертуарына инә[1][5].

Гөлнара Рәшитова һүҙҙәренә яҙылған «Туган як» йыры минималистик аранжировка менән ижади тәжрибә булараҡ барлыҡҡа килә, Вәсилә Фәттәхованың визит карточкаһына әүерелә һәм бер нисә тапҡыр һөнәри премиялар менән билдәләнгән[4][5]. «Миллиард. Татар» баҫмаһы баһалауынса, композиция заманса татар эстрадаһының иң билдәле йырҙарының береһе статусын ала[4]. Урал Рәшитов шулай уҡ Хәниә Фәрхиҙең популяр йырҙарының береһенә әүерелгән «Әлдермешкә кайтам әле» йырына көй яҙған[7].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

2024 йылдың 5 апрелендә «Берҙәм Рәсәй» партияһына инеү тураһында ғариза яҙа[8].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре[1][3][9].
  • Әлшәй районының почётлы гражданы (2023)[3].
  • Татарстан Республикаһының «Алтын Барс» милли премияһы лауреаты[1][5].
  • «Гәлсәр һандуғас» телефестиваленең «Йыл композиторы» номинацияһы лауреаты (2003, Өфө)[1].
  • «Татар җыры» халыҡ-ара татар йыры фестивале лауреаты (Ҡазан)[1].

Ғаиләһе

Ҡатыны — Айгөл Рәшитова, йырсы, сәхнә тәхәллүсе — Азалия[5]. Ғаиләлә өс бала тәрбиәләнә[5]: улдары — Морад, Булат, ҡыҙҙарыы — Әмирә.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Урал Камилович Рашитов. Окраевка. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Урал Рашитов: «Туган як» была написана на спор! Народное радио (18 ноябрь 2009). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 Уралу Рашитову присвоено почётное звание. Общественно-политическая газета Альшеевского района Республики Башкортостан «Альшеевские вести», № 42 (9848) (20 октябрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 «Туган як» — неофициальный гимн татарского народа. Миллиард.Татар. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 Хит Васили Фаттаховой «Туган як» будет петь Радик Юльякшин. Комсомольская правда — Уфа (29 март 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  6. ↑ Аралбаева Л. В передаче «История признания» телеканала БСТ чиновники спели о любви к Башкортостану. Городской портал Уфы (перепечатка ИА «Башинформ») (16 ғинуар 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  7. ↑ «Кайтам әле, Әлдермешкә»: история и перевод легендарной татарской песни Хании Фархи. Миллиард.Татар. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  8. ↑ Урал Рашитов: «Пришло время испытания на единство». Пресса Уфы (5 апрель 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.
  9. ↑ За песню «Туган як» с Элвина Грея потребовали 100 млн рублей. ТРТ ТВ (8 октябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 август 2026.

Әҙәбиәт

Һылтанмалар

Категориялар