Садиҡова Мөкәрәмә Хафиз ҡыҙы
Садиҡова Мөкәрәмә Хәфиз ҡыҙы (рус. Мукарама Хафизовна Садыкова; 1931 йылдың 25 майы, Йәрмәкәй) — башҡорт яҙыусыһы, драматург һәм журналист. Башҡорт радиоһында, ваҡытлы матбуғат баҫмалары редакцияларында һәм Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы системаһында эшләй. Проза әҫәрҙәре, пьесалар, шиғырҙар һәм балалар өсөн китаптар авторы; Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981)[1][2].
Биографияһы
М. Х. Садиҡова 1931 йылдың 25 майында Йәрмәкәй ауылында, Башҡорт АССР-ының Бәләбәй районында тыуған[1][2].
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында М. Х. Садиҡова әсәһен юғалта; атаһы 1943 йылда фронтта хәбәрһеҙ юғала. Бала сағында туғандарында һәм балалар йорттарында йәшәй, колхозда эшләй. «1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы менән бүләкләнә[1].
1947 йылда М. Х. Садиҡова Бәләбәй балалар ҡабул итеү учреждениеһына эләгә. 1948 йылда Өфө урман заводына эшкә ебәрелә, һуңынан Башҡорт театр-художество училищеһына уҡырға инә[1].
1951 йылдан Башҡорт радиоһында диктор булып эшләй. Училищены тамамлағас, Башҡорт радиоһында редактор һәм үҙ хәбәрсеһе була. Мәскәүҙә А. М. Горький исемендәге әҙәбиәт институтын ситтән тороп тамамлай[1][2].
«Башҡортостан пионеры» республика гәзитенең бүлек мөдире, Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы нәфис әҙәбиәтте пропагандалау бюроһы директоры, «Ағиҙел» әҙәби-нәфис журналы хеҙмәткәре булып эшләй[1][2].
Әҙәби эшмәкәрлеге
М. Х. Садиҡованың тәүге баҫмалары — шиғырҙары — 1950-се йылдар башында республика гәзит-журналдарында донъя күрә. Артабан ул проза һәм драматургия жанрҙарында эшләй[1].
М. Х. Садиҡованың «Бәхет эҙләгәндә», «Ерәнсәс» һәм «Һауалағы торна» пьесалары Башҡортостан һәм Татарстан театрҙарында ҡуйыла[1][2]. «Һауалағы торна» пьесаһы буйынса 1991 йылда «Бер генәм — гөлгөнәм» телеспектакле төшөрөлә; режиссёры — Р. А. Исмәғилев, производствоһы — «Баштелефильм»[2].
Яҙыусының «Таныштар» исемле тәүге китабы 1959 йылда баҫылып сыға[2]. Уның әҫәрҙәре араһында «Ике пьеса», «Алтынтауҙағы ант», «Таныштар», «Йондоҙ һәм сәскәләр», «Сәмреғош ҡанат ҡаға», «Үрҙәргә артылғанда» һәм «Юлай уҡырға өйрәнә» китаптары атала[1][2].
М. Х. Садиҡова «Сик аша» повестар һәм хикәйәләр йыйынтығын, шулай уҡ «Яҙыусылар көләләр. Йөҙ ун бәйет» китабын нәшер итә. Китапта авторҙың үҙе таныш булған яҙыусылар, шул иҫәптән М. Кәрим, Д. Исламов, Ә. Атнабаев һәм Ғ. Әмири хаҡындағы әйтемдәре һәм тормош эпизодтары тупланған[1].
М. Х. Садиҡова шиғырҙарына Х. Әхмәтов, Н. Дауытов, Т. Шәрипов, К. Рәхимов һәм Н. Сабитов йырҙар яҙған. Әҫәрҙәре рус, белорус, ҡырғыҙ һәм төрөк телдәренә тәржемә ителгән[1][2].
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
М. Х. Садиҡова 1971 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы[2]. 2016 йылда уның яҙыусылар ойошмаһында ағза булып тороуының 45 йыллығы билдәләнә[1].
Өфө ҡалаһының Киров район Советы депутаты итеп һайлана[1].
2011 йылда Фатих Кәрим исемендәге әҙәби премия лауреаты була. Премияның аҡсалата өлөшөн Бәләбәй балалар йорто фондына тапшыра[1][2].
2025 йылда М. Х. Садиҡова Һәҙиә Дәүләтшинаның 120 йыллығына арналған «Башҡорт әҙәбиәте ынйыһы» күргәҙмәһен асыу тантанаһына саҡырыла. Күргәҙмә 2025 йылдың 6 мартында Өфөләге Башҡортостан Республикаһы Милли әҙәбиәт музейының Мәжит Ғафури йорт-музейында асыла. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Садиҡова Дәүләтшинаны шәхсән күргән[3].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Владимир Романов. В её книгах — призыв к добру и душевной красоте: к 85-летию писательницы Мукарамы Садыковой. Башинформ (25 май 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Садиҡова Мөкәрәмә Хафиз ҡыҙы. Башҡорт энциклопедияһы: 7 томда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.
- ↑ В Уфе литературный музей представляет выставку к 120-летию Хадии Давлетшиной. Башинформ (25 февраль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.
Һылтанмалар
В её книгах — призыв к добру и душевной красоте: к 85-летию писательницы Мукарамы Садыковой // Башинформ. — 25 мая 2016 года.
«Автограф»: прозаик, драматург, заслуженный работник культуры Республики Башкортостан Мукарама Садыкова // Башҡортостан. — 4 июня 2016 года.
«Автограф»: Мукарама Садыкова, писатель, драматург, ветеран журналистики. Часть 1 // Башҡортостан. — 7 августа 2017 года.