Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Слободчиков Иван Фёдорович

Иван Фёдорович Слободчиков (1905 йылдың 27 марты, Силәбе өлкәһе — 1994 йылдың 5 июле) — совет һәм Рәсәй яҙыусыһы, прозаик һәм тәржемәсе, дәүләт һәм хужалыҡ хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1965). Бөйөк Ватан һәм Совет-Япон һуғыштары ҡатнашыусыһы[1][2].

Биографияһы

1905 йылдың 27 мартында Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе Слободчикова ауылында (хәҙер Силәбе өлкәһе Кәҫле районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған[1][2].

1921 йылда ВЛКСМ сафына инә. Комсомол путевкаһы менән Сарапул ауыл хужалығы техникумын тамамлай, урмансы һөнәрен ала. Уҡыуын тамамлағас, Башҡорт АССР-ына эшкә килә: Стәрлетамаҡ районында кассатор һәм өлкән урмансы булып эшләй. Силәбе урман техник институтын тамамлай[2].

1937 йылда Учалы районына күсерелә, Учалы урман хужалығы директоры, артабан Учалы район Советы депутаттары башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә[1][2].

Бөйөк Ватан һуғышы һәм 1945 йылғы Совет-Япон һуғышы йылдарында Ҡыҙыл Армия сафында Байкал аръяғы хәрби округында хеҙмәт итә, Алыҫ Көнсығышта япон ғәскәрҙәрен тар-мар итеүҙә ҡатнаша.

Демобилизациянан һуң Башҡорт АССР-ына ҡайта. 1960 йылдарға тиклем Йылайыр район Советы депутаттары башҡарма комитеты рәйесе булып эшләй, Өфө ҡалаһында Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы Өлкә партия мәктәбен тамамлай. 1957—1959 йылдарҙа — Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы эштәре идаралығының финанстар төркөмө начальнигы[1][2].

1994 йылдың 2 июлендә Өфөлә вафат була[1].

Ижады

Тәүге әҙәби баҫмалары 1920 йылдарҙа — «На смену» һәм «Красное Прикамье» Сарапул гәзиттәре биттәрендә, артабан "Комсомольская правда"ла, Мәскәү һәм Ленинградтың коллектив йыйынтыҡтарында баҫыла[2]. 1962 йылда Свердловскиҙа «Горят костры» тип аталған тәүге хикәйәләр китабы донъя күрә, ә 1963 йылда «Урал» журналында «Кош-Елга» повесы баҫыла.

1960—1980 йылдарҙа «Подснежники» (1966), «Самородный ключик» (1968), «Канские перекаты» (1970), «Дом с зелёными ставнями» (1975), «Первая ступень» (1978), «Разговор о счастье» (1982), «Такое светлое утро» (1985), «Облака над Суренью» (1988) хикәйәләр һәм повестар йыйынтыҡтарын сығара, улар хеҙмәт кешеләре араһында яҡшылыҡ, гуманизм һәм әхлаҡи ҡиммәттәр идеалдарын раҫлауға арналған.

«Большие поляны» (1970—1973) һәм «Время надежд» (1987) эпик романдары XX быуат тарихи ваҡиғаларының Урал ауылы кешеләренең яҙмыштарына һәм донъяға ҡарашына тәрән йоғонтоһон күрһәтә[1][2]. «Большие поляны» (1980) романы һәм «Облака над Суренью» (1988) повесы Мәскәүҙең «Современник» нәшриәтендә ҙур тираждар менән баҫылып сыға[2].

Художество тәржемә менән шөғөлләнә: башҡортсанан рус теленә Әкрәм Вәли, Сәләх Кулибайҙың шиғри һәм проза әҫәрҙәрен тәржемә итә. Үҙенең әҫәрҙәре лә башҡорт теленә бер нисә тапҡыр тәржемә ителгән[1][2].

Библиографияһы

  • Слободчиков И. Ф. Горят костры: рассказы. — Свердловск: Средне-Уральское книжное издательство, 1962. — 88 с.
  • Слободчиков И. Ф. Подснежники: рассказы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1966. — 96 с.
  • Слободчиков И. Ф. Самородный ключик: повести и рассказы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1968. — 160 с.
  • Слободчиков И. Ф. Большие поляны: роман в 2 частях. — Уфа: Башкнигоиздат, 1970—1973. — 416 с.
  • Слободчиков И. Ф. Канские перекаты: повесть. — Уфа: Башкнигоиздат, 1970. — 128 с.
  • Слободчиков И. Ф. Дом с зелёными ставнями: повесть и рассказы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1975. — 240 с.
  • Слободчиков И. Ф. Первая ступень: повести. — Уфа: Башкнигоиздат, 1978. — 224 с.
  • Слободчиков И. Ф. Большие поляны: роман. — Москва: Современник, 1980. — 384 с.
  • Слободчиков И. Ф. Разговор о счастье: повести и рассказы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1982. — 288 с.
  • Слободчиков И. Ф. Такое светлое утро: повесть и рассказы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1985. — 256 с.
  • Слободчиков И. Ф. Время надежд: роман. — Уфа: Башкнигоиздат, 1987. — 336 с.
  • Слободчиков И. Ф. Облака над Суренью: повести и рассказы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1988. — 304 с.
  • Слободчиков И. Ф. Облака над Суренью: повесть. — Москва: Современник, 1988. — 256 с. — ISBN 5-270-00187-5.

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1965 йылдан Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Учалы һәм Йылайыр район Советы депутаттары депутаты итеп һайлана[1].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Слободчиков Иван Фёдорович. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Владимир Романов. Его книги продолжают служить людям (К 120-летию со дня рождения писателя Ивана Слободчикова). Кугарчинская ЦБС (27 март 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Писатели земли башкирской: Справочник / сост. Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. — ISBN 5-295-03766-1.
  • Башкирская энциклопедия. В 7 т. Т. 5: П — С / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2009. — Т. 5. — 576 с. — ISBN 978-5-88185-072-2.

Һылтанмалар

Категориялар