Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Тимер юлсылар көнө

Тимер юлсылар көнө (рус. День железнодорожника) — Рәсәйҙә август айының беренсе йәкшәмбеһендә билдәләнгән тимер юл транспорты хеҙмәткәрҙәренең һөнәри байрамы. 1896 йылда булдырылған һәм илдең тәүге сәнәғәт тармағы байрамдарының береһе булып тора. Хәҙерге ғәмәлдә тимер юл тармағы, уның предприятиелары, инфраструктураһы һәм профессиональ берләшмәһе менән бәйле[1][2].

Тарихы

Байрам Рәсәй империяһында 1896 йылда император Николай I-нең тыуыуына йөҙ йыл тулыуға арнап, иҫке стиль буйынса 25 июнь, булдырылған. Уның хакимлеге осоронда Рәсәйҙә тәүге тимер юлдары төҙөлгән. Был һөнәри байрамды булдырыу идеяһын Тимер юлдар министрлығы тәҡдим иткән. Революцияға тиклемге Рәсәйҙәге тәүге сәнәғәт тармағы байрамдарының береһе булып һанала.

1917 йылғы революциянан һуң, император осоро менән бәйле башҡа даталар кеүек үк, байрамды үткәреү туҡтатыла. Тимер юлсыларҙы хөрмәтләү традицияһы СССР-ҙа 1936 йылда тергеҙелә. Был көн Советтар Союзының Бөтә Союз тимер юл транспорты көнө тип атала. Байрам 30 июлдә билдәләнә[1].

1940 йылда СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары менән байрам яҡындағы ял көнөнә — августың беренсе йәкшәмбеһенә күсерелә. 1980 йылдан тимер юл транспорты хеҙмәткәрҙәренең һөнәри байрамы «Тимер юлсылар көнө» тип атала[2].

Хәҙерге Рәсәйҙә Тимер юлсылар көнө һөнәри байрамдар календарында һаҡлана. Ул тимер юл транспорты, эксплуатация, ремонт, инфраструктура, идара итеү һәм тармаҡтың башҡа бәйле подразделениелары хеҙмәткәрҙәренә арналған. Байрам шулай уҡ Рәсәй тимер юлдары һәм төбәк тимер юлдарының эшмәкәрлеге менән бәйле. Был көндә байрам тантаналары һәм йәмәғәт саралары үткәрелә.

Тимер юлсылар көнөнә арналған концерт
Силәбе вокзалында тимер юлсылар көнө. 3 август 2008 йыл
«Сталин тимер юлсылары көнө» түш билдәһе. НКПС, 1940 йыл.

Байрам датаһы

Рәсәйҙә Тимер юлсылар көнөнөң хәҙерге датаһы — августың беренсе йәкшәмбеһе. 1940 йылда байрам 30 июлдән ял көнөнә күсерелгән. Был тәртип тармаҡ хеҙмәткәрҙәренең тантаналарҙа ҡатнашыуын еңелләштереү маҡсатында индерелгән. Байрамдың тарихи ойошторолоу датаһы хәҙерге билдәләү тәртибенән айырыла. Рәсәй империяһында Тимер юлсылар көнө император Николай I-нең тыуған көнө менән бәйле булған[2].

Традициялар һәм саралар

Революцияға тиклемге осорҙа байрам көнөндә ҙур тимер юл станцияларында һәм вокзалдарҙа концерттар һәм төрлө саралар үткән.

Тармаҡ ойошмаларында был көндә хеҙмәткәрҙәрҙе хөрмәтләү, профессиональ наградалар тапшырыу, мәҙәни программалар, спорт һәм хәйриә саралары үткәрелә. Белем биреү учреждениелары, музейҙар һәм профиль майҙансыҡтар тимер юл транспортының тарихына һәм хәҙерге үҫешенә арналған күргәҙмәләр, экскурсиялар, белгестәр менән осрашыуҙар, профессиональ оҫталыҡ конкурстары һәм оҫтаханалар ойоштора[3][4].

Башҡа илдәрҙә байрам итеү

БДБ илдәрендә һәм советтарҙан һуңғы киңлектә Тимер юлсылар көнө, Рәсәйҙәге кеүек, августың беренсе йәкшәмбеһендә билдәләнә. Бындай дата Әрмәнстанда, Беларусь Республикаһында, Ҡаҙағстанда, Ҡырғыҙстанда һәм Үзбәкстанда һаҡлана.

АҠШта был темаға яҡын байрам булып 2008 йылда Amtrak (рус.)баш. компанияһы тарафынан ойошторолған National Train Day иҫәпләнә. Ул тимер юл сәйәхәттәрен популярлаштырыуға арналған[5]. Европала тимер юл хеҙмәткәрҙәренең берҙәм һөнәри байрамы юҡ. Тимер юл тармағы белгестәренең ҡаҙаныштары, компанияларҙың һәм төрлө башланғыстарҙың уңыштары, атап әйткәндә, European Railway Award сараһында билдәләнә.

Башҡортостанда тимер юлсылар көнө

Башҡортостанда Тимер юлсылар көнө йыл һайын Өфөләге «Дим» мәҙәниәт һәм ял паркында билдәләнә. 2025 йылда байрам сиктәрендә бында «Маҡсатҡа өлгәшеп» спорт-музыка фестивале үткәрелгән. Сарала тимер юл тармағының алдынғы хеҙмәткәрҙәрен тәбрикләгәндәр, республика, муниципаль һәм корпоратив наградалар тапшырылған. Спорт ярыштарында командалар өҫтәл теннисы, дартс һәм милли уҡ атыу буйынса көс һынашҡан. Ҡунаҡтар өсөн ижади коллективтар концерт программаһы менән сығыш яһаған[6].

2026 йылда «Дим» паркында тантаналарҙа ветерандар, тимер юл транспортының ғәмәлдәге белгестәре, шулай уҡ баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары ҡатнашҡан. Байрамға килеүселәр өсөн тематик, күргәҙмә һәм интерактив майҙансыҡтар эшләне, шулай уҡ төбәктә тимер юл үҫеше тарихына арналған музей экспозицияһы тәҡдим ителде. Өфө Хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы Рөстәм Шәрипов тимер юл тармағы хеҙмәткәрҙәрен ҡотлап, Дим районының барлыҡҡа килеүе һәм үҫеше Куйбышев тимер юлы менән бәйле булыуын билдәләне. Артабан, тармаҡ алдынғыларын наградлау һәм республиканың ижади коллективтары ҡатнашлығында концерт үтте[7][8].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 День железнодорожника в России празднуют более миллиона человек. Российская газета (3 август 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Об истории празднования Дня железнодорожника. Федеральное агентство железнодорожного транспорта (11 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  3. ↑ День железнодорожника в 2023 году: история, факты и традиции. Новости Mail (3 август 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  4. ↑ Музей железных дорог России поздравляет с Днём железнодорожника. Музей железных дорог России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  5. ↑ Amtrak hosts National Train Day events (ингл.). Metro Magazine (4 март 2008). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  6. ↑ В Уфе прошел праздник в честь Дня железнодорожника. МК.ру Уфа (2 август 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  7. ↑ В Уфе масштабно отметили День железнодорожника. Башинформ (2 август 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.
  8. ↑ В Уфе в парке «Демский» состоялись праздничные мероприятия в честь Дня железнодорожников. Штаба общественной поддержки «Единой России» (3 август 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — 559 с. — ISBN 5-85270-115-7.

Категориялар