Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Чугаев Александр Георгиевич

Чугаев Александр Георгиевич (29 февраль 1924 йыл — 22 февраль 1990 йыл) — СССР композиторы, музыка белгесе, педагог. Мәжит Ғафуриҙың «Ҡара йөҙҙәр» повесы нигеҙендә ижад ителгән шул уҡ исемдәге башҡорт балеты авторы (1965, Халиҡ Заимов менән берлектә).

Биографияһы

Александр Георгиевич Чугаев 1924 йылдың 27[2] (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 29[3]) февралендә Кубань өлкәһенең (хәҙерге Краснодар крайының)[4] Ейск ҡалаһында[2][3] тыуған.

Тәбиғәттән бирелгән һәләте бик иртә беленә һәм шуға ла бала сағынан музыкаға ылыға. 1933 йылда, туғыҙ йәшендә, Елена Фабиановна Гнесина класына бара, бер үк ваҡытта Е. О. Меснерҙың, ә һуңыраҡ В. Я. Шебалиндың балалар өсөн әҫәрҙәр ижад итеү класында шөғөлләнә[2].

1940 йылда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһының Виссарион Яковлевич Шебалин класына уҡырға инә. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланыу сәбәпле консерваторияла дәрестәр туҡтатыла һәм 1944 йылда ғына улар яңынан башлана. Был осорҙа юғары музыкаль уҡыу йортона эшкә илдә билдәлелек яулаған композитор Дмитрий Дмитриевич Шостакович саҡырыла, Чугаев уның класына күсә. Карен Суренович Хачатурян хәтерләүенсә, Мәскәү консерваторияһы ректоры итеп тәғәйенләнгән В. Я. Шебалин үҙенең уҡыусыларына Шостакович класына күсергә тәҡдим итә[2][5].

1948 йылда Д. Д. Шостакович консерваториянан китә, ә Чугаев уҡыуын Юрий Александрович Шапорин класында дауам итә. Бында бер аҙ шөғөлләнгәс, буласаҡ имтихандарын ике йыл дауамында тапшырыу хоҡуғы менән кисектереп тороуҙы һорап, ғариза яҙа[2]. 1951 йылда консерваторияны рәсми диплом алып тамамлай[2][3]. 1952 йылда СССР Композиторҙар союзына алына[2].

1947 йылдан Гнесиндар исемендәге Дәүләт музыка училищеһында уҡыта[2][3], 1952 йылдан (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1948 йылдан[3]), шулай уҡ Гнесиндар исемендәге музыка педагогия институтында ла эшләй, бында ул 1978 йылға тиклем дәрестәр бирә[2].

1983 йылдан[2] (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1979 йылдан[3]) Мәскәү консерваторияһында уҡыта[2].

1990 йылдың 22 февралендә Мәскәүҙә вафат була[2][3].

Ижады

Мәскәү дәүләт консерваторияһында Д. Д. Шостакович класында уҡыған ваҡытта «Фортепиано өсөн алты прелюдия» һәм «Беренсе ҡыллы квартет» яҙа[2]. 1951 йылда консерваторияны тамамлау тураһында диплом алыу өсөн «Концерт увертюраһы»н[2][3], ә тағы бер йылдан Композиторҙар союзына инеү өсөн «Икенсе ҡыллы квартет»ын ижад итә[2].

Ғилми хеҙмәттәре

  • Чугаев, А. Г., Степанов, А. Полифония. — М., 1972[2][3].
  • Чугаев, А. Г. Особенности строения клавирных фуг Баха. — М., 1975[2][3].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Башкирская энциклопедия (урыҫ) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Иглицкий, М. М. Александр Чугаев: композитор, исследователь, педагог // Научный вестник Московской консерватории / гл. ред. д. иск., проф. Константин Владимирович Зенкин, отв. ред. к. иск. М. Л. Насонова ; федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования «Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского». — М.: Издательство Московской консерватории, 2019. — № 2 (37). — С. 157—160. — ISSN 2079–9438.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Махней, С. И. Чугаев Александр Георгиевич // Том 7. Ф—Я / гл. ред. д. ф.-м. н., проф., акад. Марат Аксанович Ильгамов. — Уфа: государственное автономное учреждение науки Республики Башкортостан «Научно-издательский комплекс „Башкирская энциклопедия“, 2011. — 624 с. — (Башкирская энциклопедия). — 7 тыс. экз. — ISBN 978-5-88185-075-3.
  4. ↑ Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / сост. А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское книжное издательство, 1986. — 394 с.
  5. ↑ Карэн Суренович Хачатурян. Миссия избранных // Александр Чугаев в воспоминаниях современников: материалы к биографии / сост. И. Иглицкая. — М.: Дека-BC, 2010. — С. 114—118.

Әҙәбиәт

  • Иглицкий, М. М. Александр Чугаев: композитор, исследователь, педагог // Научный вестник Московской консерватории / гл. ред. д. иск., проф. К. В. Зенкин, отв. ред. к. иск. М. Л. Насонова; федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования «Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского». — М.: Издательство Московской консерватории, 2019. — № 2 (37). — С. 157—160. — ISSN 2079-9438.
  • Карэн Суренович Хачатурян. Миссия избранных; Александр Чугаев в воспоминаниях современников: материалы к биографии / сост. И. Иглицкая. — М.: Дека-BC, 2010. — С. 114—118.
  • Заимова, Л. Встречи; Александр Чугаев в воспоминаниях современников: материалы к биографии / сост. И. Иглицкая. — М.: Дека-BC, 2010. — С. 159.
  • Дараган, Д. Александр Чугаев. — М., 1958.
  • Махней, С. И. Русские композиторы и Башкирия (к проблеме взаимодействия двух культур). — Уфа, 2008.

Һылтанмалар

Категориялар