Ғилметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы
Лира Тәлғәт ҡыҙы Ғилметдинова (рус. Гильмутдинова Лира Талгатовна; 1953 йылдың 23 апреле, Яңы Ҡабан, Башҡорт АССР-ы) — ғалим-терапевт-кардиолог, юғары мәктәп эшмәкәре. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (1999). Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2000). «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2013).
Башҡорт дәүләт медицина университетының тергеҙеү медицинаһы һәм курортология (ВМиК ғилми-тикшеренеү институты) фәнни-тикшеренеү институтының директоры (2001), уға нигеҙ һалыусы һәм уның етәксеһе, бер үк ваҡытта БДМУ-ла 2000 йылда булдырылған ИДПО тергеҙеү медицинаһы һәм курортология кафедра мөдире.
Биографияһы
Лира Тәлғәт ҡыҙы Ғилметдинова 1953 йылдың 23 апрелендә Башҡорт АССР-ының Краснокама районы Яңы Ҡабан ауылында тыуған.
1977 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультетын «Дауалау эштәре» һөнәре буйынса тамамлай һәм Өфөнөң 1-се ҡала дауаханаһында эшләй.
1981 йылдан — Башҡорт дәүләт медицина институтында (артабан университет). Тергеҙеү медицинаһы һәм курортология, эске ауырыуҙар һәм кардиология өлкәһендә эшләүсе ғалим.
Башҡортостан Республикаһының Фәндәр академияһында «Һауыҡтырыу һәм реабилитация технологиялары» фәнни секцияһында етәксе, РФ Волга буйы ФО Һаулыҡ һаҡлау министрлығында, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығында шифахана-курорт дауалау эштәре буйынса штаттан тыш баш белгес-эксперт, «Башҡортостан Республикаһының физиотерапевтар һәм курортологтар, дауалау физкультураһы һәм спорт медицинаһы буйынса табиптар, реабилитологтар ассоциацияһы» РОО президенты (2002), РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығының санаторий-курорт дауалау эштәре буйынса эксперт комиссияһы ағзаһы.
6 медицина журналынының редакция берләшмәһендә мөхәрририәт ағзаһы булып тора, улар араһында «Курорт ведомостары», «Курорт эше», «Курортология, физиотерапия һәм дауалау физкультураһы мәсьәләләре», «Башҡортостандың медицина хәбәрсеһе».
Юғары категориялы табип.
Уның етәкселеге аҫтында 42 фән докторы һәм кандидаты әҙерләгән[2].
1989 йылда «Тотороҡло стенокардия кисергән ауырыуҙарҙа калликреин-кинин системаһы һәм ҡандағы простагландиндарҙың торошо», докторлыҡ диссертацияһы — «Йөрәк өйәнәге үткәргән ауырыуҙарҙа гемостаз системаһындағы һәм гумораль регуляциялағы үҙгәрештәр һәм уларҙы коррекциялау ысулдары» (Мәскәү, 1998). Апитерапия алымдарын булдырыу буйынса эш алып бара[3].
700-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт, белешмәләр һәм 37 монография авторы[2].
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһында «Һаулыҡ һаҡлау һәм реабилитациялау технологиялары» фәнни секцияһы мөдире, Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Волга буйы федераль округы буйынса курорт дауалау буйынса баш эксперты, 2002 йылдан Базиотерапевтар, Башҡортостан Республикаһының физиотерапия һәм спорт медицинаһы, һәм реабилитация белгестәре, шулай уҡ РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығының спа-процедура буйынса эксперт комиссияһы ағзаһы. 2009 йылдан 2019 йылға тиклем Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығында курорт дауаланыуы буйынса баш белгес була.
«Вопросы бальнеологии, физиотерапии и терапевтической физкультуры»[4], «Медицинский вестник Башкортостана», «Вестник БДМУ», «Курортные новости»[5] кеүек медицина журналдарының редколлегия ағзаһы.
Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары
- Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (2007);
- Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2000);
- Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн ордены (2013)[3];
- Бөтә Рәсәй «Здравница» форумы һәм Милли курорт берләшмәһенең Маҡтау грамоталары һәм миҙалдары;
- Исеме Рәсәй Федерацияһының спа-терапевтарының алтын фондына индерелгән;
- Рәсәй Федерацияһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Башҡортостан Республикаһы Башлығы, Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай, Рәсәй Космонавтар федерацияһы, Өфө ҡалаһы хакимиәтенең Почёт грамоталары.
Төп хеҙмәттәре
- Баласанянц Г. С., Абдрахманова С. З., Гильмутдинова Л. Т., Фархшатов И. Р. Основные спирометрические показатели у пациентов с посттуберкулезными изменениями, перенёсших новую коронавирусную инфекцию // Вестник Российской Военно-медицинской академии. — 2024.
- Гильмутдинова Л. Т., Гильмутдинов Б. Р. Возможности использования искусственного интеллекта в медицине // Медицина. Социология. Философия. Прикладные исследования. — 2024. — № 3. — С. 125—131.
- Нурлыгаянов Р. З., Гильмутдинова Л. Т., Богданова Ю. А., Гильмутдинов Б. Р., Нурлыгаянова Д. Р. Терапия аутологичной, обогащённой тромбоцитами плазмой в комплексном лечении патологий опорно-двигательного аппарата: обзор // Вестник восстановительной медицины. — 2025. — Т. 24, № 5. — С. 94—105.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Башкирская энциклопедия (урыҫ) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
- ↑ 1 2 Гильмутдинова Лира Талгатовна. Башкирский государственный медицинский университет. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 март 2026.
- ↑ 1 2 Ғилметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы (башҡ.). Башҡорт энциклопедияһы: 7 томда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 март 2026.
- ↑ Редакционный совет. Издательство «Медиа Сфера». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 март 2026.
- ↑ Назарова Эльмира Муратовна. Башкирский государственный медицинский университет. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 март 2026.